U nang buồng trứng có phải mổ không và khi nào cần phẫu thuật

U nang buồng trứng có phải mổ không?

U nang buồng trứng là tình trạng xuất hiện một hoặc nhiều túi chứa dịch lỏng, bán lỏng hoặc mô đặc nằm bên trong hoặc trên bề mặt của buồng trứng. Đây là bệnh lý phụ khoa rất hay gặp ở phụ nữ trong mọi lứa tuổi, đặc biệt phổ biến trong giai đoạn sinh sản. Về mặt bản chất y khoa, u nang buồng trứng được phân thành hai nhóm chính gồm u nang cơ năng và u nang thực thể. U nang cơ năng liên quan mật thiết đến hoạt động nội tiết và chu kỳ rụng trứng bình thường, trong khi u nang thực thể xuất phát từ các biến đổi cấu trúc tế bào mô buồng trứng. Việc phân biệt chính xác hai nhóm này đóng vai trò quyết định trong việc lựa chọn hướng xử trí theo dõi hay can thiệp phẫu thuật cho từng người bệnh cụ thể.

Trường hợp u nang buồng trứng chỉ cần theo dõi định kỳ

Không phải trường hợp nào có u nang cũng cần can thiệp ngoại khoa. Phần lớn u nang buồng trứng được phát hiện tình cờ qua siêu âm là u nang cơ năng, hình thành liên quan trực tiếp đến chu kỳ rụng trứng hàng tháng như nang noãn hoặc nang hoàng thể. Các nang này thường chứa dịch trong, vỏ mỏng, kích thước nhỏ dưới năm hoặc sáu centimet và có xu hướng tự thoái triển sau khoảng một đến ba chu kỳ kinh nguyệt.

Đối với u nang cơ năng không gây đau hay chèn ép, bác sĩ sản phụ khoa thường tư vấn phương án theo dõi chủ động thông qua việc siêu âm lại sau kỳ kinh tiếp theo. Trong thời gian này, chị em không cần dùng thuốc can thiệp bừa bãi mà chỉ cần chú ý theo dõi các biểu hiện bất thường của cơ thể. Nếu kích thước nang giảm dần hoặc biến mất hoàn toàn, người bệnh có thể an tâm tiếp tục khám phụ khoa định kỳ theo khuyến cáo chung.

Khi nào u nang buồng trứng có chỉ định phẫu thuật

Phẫu thuật u nang buồng trứng thường được đặt ra khi khối u là u thực thể hoặc tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Điển hình là các dạng nang bì buồng trứng, u nang nhầy, u nang nước hoặc u nang lạc nội mạc tử cung kích thước lớn. Những khối u này không thể tự biến mất theo thời gian và có xu hướng tăng dần kích thước.

Bác sĩ sẽ chỉ định mổ khi khối u lớn vượt quá năm hoặc sáu centimet, phát triển nhanh sau các lần siêu âm định kỳ, hoặc gây chèn ép nghiêm trọng lên bàng quang và trực tràng. Ngoài ra, phẫu thuật còn được yêu cầu đối với các khối u xuất hiện ở phụ nữ mãn kinh, khối u nghi ngờ ác tính qua xét nghiệm máu và hình ảnh siêu âm Doppler, hoặc khi u nang gây biến chứng cấp tính nguy hiểm như xoắn cuống nang và vỡ nang.

Các phương pháp phẫu thuật u nang buồng trứng hiện nay

Tùy thuộc vào kích thước, tính chất lành tính hay ác tính của khối u cùng với tuổi tác và nguyện vọng mang thai của người phụ nữ, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp can thiệp thích hợp. Mổ nội soi bóc u nang buồng trứng là kỹ thuật ít xâm lấn, để lại sẹo nhỏ, ít đau đớn và giúp người bệnh hồi phục nhanh chóng, thường được ưu tiên khi khối u có kích thước vừa phải và nghiêng về hướng lành tính.

Trong trường hợp khối u quá lớn, dính nhiều do viêm nhiễm cũ hoặc có nghi ngờ ác tính cao, phương pháp phẫu thuật mổ mở bụng truyền thống sẽ được chỉ định để kiểm soát toàn diện ổ bụng. Bác sĩ phẫu thuật luôn cố gắng bóc tách bảo tồn tối đa mô buồng trứng lành cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Việc cắt bỏ toàn bộ một bên hoặc cả hai bên buồng trứng chỉ được xem xét khi khối u hoại tử hoàn toàn, xâm lấn phức tạp hoặc bệnh nhân đã mãn kinh.

Dấu hiệu biến chứng u nang buồng trứng cần cấp cứu ngay

Dù được chỉ định theo dõi hay đang chờ lịch mổ theo kế hoạch, người có u nang buồng trứng cần nhận biết các dấu hiệu cảnh báo biến chứng cấp cứu. Biến chứng thường gặp và nguy hiểm nhất là xoắn nang buồng trứng, xảy ra khi cuống nang bị xoắn vặn làm tắc nghẽn mạch máu nuôi dưỡng, dẫn đến thiếu máu cục bộ và nguy cơ hoại tử mô buồng trứng nhanh chóng.

Triệu chứng điển hình của xoắn nang hoặc vỡ nang là những cơn đau quặn bụng dưới dữ dội, xuất hiện đột ngột, có thể kèm theo buồn nôn, nôn mửa, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc tụt huyết áp. Một số trường hợp có thể đi kèm chảy máu âm đạo bất thường. Khi xuất hiện những biểu hiện này, người bệnh cần lập tức đến các cơ sở y tế có chuyên khoa sản phụ khoa để được cấp cứu ngoại khoa khẩn trương, tránh nguy cơ viêm phúc mạc hoặc phải cắt bỏ buồng trứng.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin về u nang buồng trứng chỉ mang tính tham khảo tổng quan, không thể thay thế cho việc thăm khám và chẩn đoán trực tiếp của bác sĩ sản phụ khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc truyền miệng, thực phẩm chức năng hoặc bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng để làm tiêu khối u. Cần tuân thủ lịch tái khám định kỳ để theo dõi sát sao sự tiến triển của u nang.

Tóm tắt

U nang buồng trứng có phải mổ không phụ thuộc vào kết quả thăm khám chuyên khoa, siêu âm và phân loại bản chất khối u. Đa số các u cơ năng có thể tự biến mất sau một vài chu kỳ kinh nguyệt mà không cần can thiệp dao kéo. Phụ nữ nên duy trì thói quen khám phụ khoa định kỳ và tuân thủ đúng lịch hẹn theo dõi của bác sĩ để kịp thời xử trí an toàn.