Xét nghiệm thủy đậu ở đâu và các phương pháp thực hiện phổ biến

Xét nghiệm thủy đậu là gì?

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella-Zoster gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ nốt phỏng nước. Dù phần lớn người bệnh có thể hồi phục sau khi được chăm sóc đúng cách, bệnh vẫn có khả năng dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm não hoặc nhiễm trùng da thứ phát nếu không được theo dõi chặt chẽ.

Trong y khoa, xét nghiệm thủy đậu không chỉ dừng lại ở mục đích chẩn đoán ca bệnh cấp tính khi triệu chứng lâm sàng mơ hồ. Xét nghiệm còn đóng vai trò then chốt trong việc sàng lọc kháng thể bảo vệ ở phụ nữ trước khi mang thai, đánh giá hiệu quả miễn dịch sau tiêm phòng vắc xin và hỗ trợ khoanh vùng dịch tễ tại các môi trường tập thể. Tùy theo giai đoạn bệnh và mục tiêu thăm khám, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp lấy mẫu bệnh phẩm phù hợp như dịch nốt phỏng, dịch hầu họng hoặc mẫu máu tĩnh mạch.

Những trường hợp cần thực hiện xét nghiệm thủy đậu

Đa số trường hợp thủy đậu ở trẻ nhỏ có thể được bác sĩ nhận biết qua biểu hiện sốt nhẹ cùng các nốt phỏng nước rải rác toàn thân. Tuy nhiên, xét nghiệm cận lâm sàng sẽ được chỉ định khi biểu hiện lâm sàng không rõ ràng, nốt ban dễ nhầm lẫn với các bệnh da liễu khác như tay chân miệng, nhiễm Herpes simplex hoặc viêm da dị ứng.

Bác sĩ cũng ưu tiên chỉ định xét nghiệm cho các đối tượng có nguy cơ chuyển nặng cao như phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh, người suy giảm miễn dịch hoặc bệnh nhân đang dùng thuốc ức chế miễn dịch. Ngoài ra, việc xác định nồng độ kháng thể qua xét nghiệm máu còn hỗ trợ đánh giá tình trạng miễn dịch của người chuẩn bị mang thai hoặc nhân viên y tế chưa rõ tiền sử nhiễm bệnh trước đó.

Các phương pháp xét nghiệm thủy đậu phổ biến hiện nay

Hiện nay các cơ sở y tế áp dụng hai nhóm phương pháp chính là xét nghiệm sinh học phân tử và xét nghiệm huyết thanh miễn dịch. Kỹ thuật Real-time PCR là phương pháp có độ nhạy và độ đặc hiệu cao nhất, thực hiện bằng cách lấy mẫu dịch từ nốt phỏng nước hoặc dịch hầu họng để phát hiện vật liệu di truyền ADN của virus Varicella-Zoster. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong giai đoạn sớm khi tổn thương mới xuất hiện.

Bên cạnh PCR, xét nghiệm máu tìm kháng thể IgM và IgG cũng rất thông dụng. Kháng thể IgM xuất hiện trong giai đoạn nhiễm trùng cấp tính, phản ánh tình trạng đang nhiễm bệnh. Ngược lại, kháng thể IgG tồn tại lâu dài, giúp bác sĩ xác định người bệnh đã từng mắc thủy đậu trong quá khứ hoặc đã có miễn dịch sau khi tiêm chủng vắc xin. Trong một số cơ sở, xét nghiệm tế bào học Tzanck cũng có thể được dùng để quan sát tế bào khổng lồ đa nhân, hỗ trợ định hướng chẩn đoán ban đầu.

Tiêu chí lựa chọn địa chỉ xét nghiệm thủy đậu uy tín

Người dân nên thực hiện xét nghiệm tại các bệnh viện có chuyên khoa Truyền nhiễm, bệnh viện Da liễu, bệnh viện Đa khoa tuyến tỉnh, tuyến trung ương hoặc các trung tâm xét nghiệm đạt tiêu chuẩn an toàn sinh học. Những đơn vị này sở hữu hệ thống máy móc sinh học phân tử hiện đại, quy trình bảo quản bệnh phẩm nghiêm ngặt và đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm trong phân tích kết quả.

Đối với phụ nữ mang thai hoặc trẻ nhỏ, các bệnh viện chuyên khoa Phụ sản và Nhi đồng là điểm đến phù hợp để vừa xét nghiệm vừa có phác đồ theo dõi an toàn. Người nghi nhiễm nên tìm hiểu trước quy trình tiếp đón người bệnh truyền nhiễm tại cơ sở y tế dự kiến đến khám để tránh nguy cơ lây lan cho những người xung quanh tại phòng chờ.

Những điều cần lưu ý trước khi đi xét nghiệm thủy đậu

Để kết quả xét nghiệm phản ánh chính xác nhất tình trạng bệnh, người đi xét nghiệm cần lưu ý thời điểm thu mẫu. Đối với kỹ thuật lấy dịch phỏng nước làm PCR, mẫu nên được thu thập khi nốt phỏng còn mới, chưa bị vỡ loét hay bội nhiễm vi khuẩn. Người bệnh không nên tự ý bôi các loại thuốc sát trùng dạng màu như xanh methylen lên nốt phỏng trước khi bác sĩ thăm khám và lấy mẫu.

Người đi khám cần đeo khẩu trang y tế, che chắn cẩn thận các vùng da có tổn thương để hạn chế phát tán mầm bệnh. Đồng thời, hãy thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tiền sử tiêm phòng vắc xin thủy đậu, ngày bắt đầu xuất hiện triệu chứng cũng như các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc kháng virus hoặc thuốc corticoid.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng virus hay thuốc bôi ngoài da khi chưa có hướng dẫn y tế. Do thủy đậu là bệnh có tính lây truyền rất cao qua giọt bắn và dịch tiết, người nghi nhiễm cần tuân thủ các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm khi di chuyển đến cơ sở y tế để bảo vệ cộng đồng.

Tóm tắt

Xét nghiệm thủy đậu là công cụ hỗ trợ quan trọng giúp xác định chính xác sự hiện diện của virus Varicella-Zoster trong các trường hợp nghi ngờ. Việc lựa chọn cơ sở y tế uy tín cùng phương pháp xét nghiệm phù hợp giúp người bệnh có hướng chăm sóc kịp thời, phòng tránh lây nhiễm cho cộng đồng và hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng. Khi có biểu hiện nghi ngờ, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn xét nghiệm đúng thời điểm.