Xét nghiệm HPV bao lâu một lần và hướng dẫn chi tiết cho từng đối tượng

Xét nghiệm HPV bao lâu một lần là gì?

Xét nghiệm HPV là phương pháp xét nghiệm sinh học phân tử nhằm phát hiện vật chất di truyền của các chủng virus sinh u nhú ở người Human Papillomavirus tại tế bào biểu mô cổ tử cung. Trong số hơn 100 chủng virus HPV đã biết, có khoảng 14 chủng nguy cơ cao liên quan mật thiết đến sự phát triển của tổn thương tiền ung thư và ung thư cổ tử cung, điển hình là HPV type 16 và HPV type 18. Nhiễm HPV diễn ra rất phổ biến qua đường quan hệ tình dục nhưng phần lớn các trường hợp có thể được hệ miễn dịch cơ thể tự dọn sạch sau vài tháng đến hai năm. Tuy nhiên, tình trạng nhiễm dai dẳng các chủng nguy cơ cao có thể âm thầm biến đổi cấu trúc tế bào cổ tử cung qua nhiều năm. Do đó, việc xác định đúng chu kỳ xét nghiệm tầm soát đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe sinh sản nữ giới.

Tần suất xét nghiệm HPV theo từng nhóm tuổi phổ biến

Đối với phụ nữ dưới 21 tuổi, xét nghiệm HPV thường không được khuyến nghị vì tỷ lệ nhiễm trùng thoáng qua ở lứa tuổi này khá cao và hệ miễn dịch có khả năng tự đào thải virus tự nhiên. Từ 21 đến 24 tuổi, phương pháp ưu tiên vẫn là xét nghiệm tế bào học cổ tử cung Pap smear đơn thuần nếu có chỉ định.

Bước sang độ tuổi từ 25 đến 65 tuổi, phụ nữ được khuyến cáo thực hiện xét nghiệm HPV nguy cơ cao định kỳ mỗi 5 năm một lần nếu sử dụng phương pháp xét nghiệm HPV đơn lẻ và kết quả trước đó hoàn toàn âm tính. Một số hướng dẫn y khoa cho phép bắt đầu xét nghiệm HPV độc lập từ mốc 25 tuổi hoặc duy trì Pap smear mỗi 3 năm cho đến năm 30 tuổi trước khi chuyển sang xét nghiệm virus định kỳ. Việc duy trì khoảng cách xét nghiệm đều đặn giúp theo dõi chặt chẽ những thay đổi tế bào biểu mô cổ tử cung do virus gây ra.

Sự khác biệt giữa xét nghiệm HPV đơn lẻ và đồng xét nghiệm với Pap smear

Khoảng cách làm xét nghiệm chịu ảnh hưởng lớn từ việc người khám lựa chọn xét nghiệm HPV đơn độc, xét nghiệm Pap smear hay phương pháp đồng xét nghiệm kết hợp cả hai kỹ thuật cùng lúc.

Khi áp dụng phương pháp đồng xét nghiệm bao gồm cả xét nghiệm HPV và Pap smear, khoảng thời gian khuyến cáo lặp lại là mỗi 5 năm một lần nếu cả hai xét nghiệm đều cho kết quả bình thường. Sự kết hợp này mang lại độ nhạy rất cao trong việc phát hiện đồng thời sự hiện diện của virus và những biến đổi hình thái tế bào bất thường.

Nếu người bệnh chỉ thực hiện xét nghiệm tế bào học Pap smear đơn thuần mà không kèm xét nghiệm HPV, khoảng thời gian cần kiểm tra lại sẽ ngắn hơn, thường là mỗi 3 năm một lần. Bác sĩ phụ khoa sẽ tư vấn phương pháp phù hợp với điều kiện cơ sở y tế và nhu cầu của từng người.

Khoảng cách xét nghiệm ở người có nguy cơ cao hoặc kết quả bất thường

Khoảng thời gian 3 đến 5 năm chỉ áp dụng cho những người có kết quả sàng lọc hoàn toàn bình thường và không thuộc nhóm nguy cơ cao. Những trường hợp có tiền sử tế bào học bất thường, tổn thương tiền ung thư cổ tử cung hoặc nhiễm chủng HPV nguy cơ cao 16 và 18 cần lịch theo dõi sát sao hơn nhiều.

Thông thường, bác sĩ chuyên khoa phụ sản sẽ yêu cầu người bệnh làm lại xét nghiệm HPV hoặc đồng xét nghiệm sau 6 tháng đến 12 tháng, kết hợp soi cổ tử cung và sinh thiết khi cần thiết để đánh giá tiến triển của tổn thương. Đối với người có tình trạng suy giảm miễn dịch như nhiễm HIV, người đang điều trị ức chế miễn dịch hoặc ghép tạng, tần suất xét nghiệm sàng lọc cần được tiến hành dày hơn theo kế hoạch theo dõi chuyên biệt từ cơ sở y tế.

Thời điểm có thể dừng xét nghiệm tầm soát HPV định kỳ

Phụ nữ trên 65 tuổi có thể được xem xét ngừng xét nghiệm tầm soát HPV định kỳ nếu đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn về tiền sử sàng lọc. Cụ thể, người đó cần có kết quả tầm soát hoàn toàn bình thường trong vòng 10 năm liên tiếp trước đó và không có tiền sử tổn thương cổ tử cung mức độ cao trong vòng 25 năm gần nhất.

Ngược lại, nếu chưa từng được xét nghiệm đầy đủ hoặc kết quả theo dõi trước đó chưa đạt tiêu chuẩn an toàn, người lớn tuổi vẫn cần tiếp tục thực hiện xét nghiệm theo chỉ định y khoa. Việc dừng hay tiếp tục kiểm tra định kỳ phải luôn dựa trên sự đánh giá cẩn trọng của bác sĩ sản phụ khoa sau khi rà soát toàn bộ lịch sử bệnh án.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay phác đồ theo dõi của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định về khoảng cách làm xét nghiệm, phương pháp bổ sung hay chỉ định can thiệp cần dựa trên kết quả kiểm tra lâm sàng trực tiếp tại các cơ sở y tế chuyên khoa phụ sản uy tín.

Tóm tắt

Xét nghiệm tầm soát HPV định kỳ là biện pháp chủ động giúp phát hiện sớm nguy cơ ung thư cổ tử cung ngay từ giai đoạn tiền ung thư. Tần suất thực hiện có thể thay đổi linh hoạt tùy theo độ tuổi, phương pháp sàng lọc và tiền sử sản phụ khoa của từng cá nhân. Chị em phụ nữ nên chủ động thăm khám phụ khoa định kỳ và tuân thủ chặt chẽ chỉ định theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.