Vỡ mạch máu mắt và các nguyên nhân thường gặp
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Vỡ mạch máu mắt là tình trạng vệt máu xuất hiện đột ngột trên lòng trắng của mắt do mao mạch dưới kết mạc bị tổn thương. Hiện tượng này thường gây lo ngại về mặt thẩm mỹ nhưng phần lớn trường hợp bắt nguồn từ các tác động cơ học nhẹ, tăng áp lực đột ngột hoặc thói quen sinh hoạt hằng ngày. Hiểu rõ các nguyên nhân gây vỡ mạch máu mắt giúp người bệnh yên tâm theo dõi và có hướng xử trí phù hợp.
Vỡ mạch máu mắt là gì?
Vỡ mạch máu mắt, tên y khoa là xuất huyết dưới kết mạc, xảy ra khi một mạch máu nhỏ nằm dưới lớp màng trong suốt che phủ lòng trắng bị rách. Máu đọng lại giữa lớp kết mạc và củng mạc, tạo thành vệt đỏ tươi hoặc mảng đỏ sẫm trên lòng trắng. Mặc dù hình ảnh vệt máu khiến nhiều người lo lắng, đây phần lớn là tình trạng lành tính, không gây đau đớn và không làm suy giảm thị lực. Vết máu thường tự tan hoàn toàn sau một đến hai tuần mà không cần điều trị đặc hiệu. Dù vậy, việc tìm hiểu rõ nguyên nhân gây vỡ mạch máu mắt sẽ giúp bạn chủ động phát hiện các yếu tố nguy cơ sức khỏe và biết cách chăm sóc mắt đúng cách.
Tăng áp lực đột ngột tại vùng đầu và mắt
Các mao mạch nằm dưới lớp kết mạc mắt rất mỏng manh. Khi áp lực tĩnh mạch vùng đầu tăng nhanh đột ngột, áp lực này sẽ truyền tới mắt và dễ làm vỡ các vi mạch này.
Những nguyên nhân thường gặp làm tăng áp lực đột ngột bao gồm ho kéo dài, hắt hơi dữ dội, nôn mửa hoặc rặn mạnh khi bị táo bón. Người tập luyện thể thao nâng tạ quá sức hay người lao động nín thở khi bê vác vật nặng cũng có thể gặp tình trạng này. Ngoài ra, trẻ em khóc to kéo dài hoặc phụ nữ rặn khi sinh nở cũng dễ bị vỡ mạch máu mắt. Tình trạng xuất huyết này thường chỉ xảy ra ở bề mặt và tự khỏi khi áp lực mạch máu trở lại bình thường.
Chấn thương và tác động cơ học trực tiếp vào mắt
Tác động cơ học trực tiếp là nguyên nhân phổ biến khiến mạch máu dưới kết mạc bị rách. Thói quen dụi mắt mạnh khi ngứa hoặc khi có bụi bẩn rơi vào mắt có thể gây ma sát mạnh làm tổn thương mao mạch.
Các chấn thương do tai nạn sinh hoạt, va chạm thể thao hoặc tai nạn lao động cũng dễ gây chảy máu dưới kết mạc. Việc đeo kính áp tròng không đúng cách, như tháo lắp thô bạo hoặc đeo kính quá thời gian quy định, làm mắt bị kích ứng và tăng nguy cơ vỡ mạch máu. Ngoài ra, sau các phẫu thuật nhãn khoa như mổ cườm hay mổ khúc xạ, vệt xuất huyết nhẹ có thể xuất hiện và tự tan trong quá trình lành vết thương.
Ảnh hưởng từ bệnh lý toàn thân và thuốc đang sử dụng
Vỡ mạch máu mắt đôi khi là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe toàn thân. Tăng huyết áp không kiểm soát tốt là yếu tố nguy cơ hàng đầu, làm thành mạch giòn hơn và dễ vỡ khi áp lực máu tăng cao.
Những người bị rối loạn đông máu, suy giảm tiểu cầu hoặc bệnh lý gan mãn tính cũng dễ gặp hiện tượng xuất huyết dưới kết mạc tái diễn. Đái tháo đường gây tổn thương vi mạch cũng làm tăng nguy cơ này. Bên cạnh đó, việc dùng các thuốc chống đông máu, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc aspirin liều cao cũng làm gia tăng khả năng vỡ mạch máu mắt. Người bệnh cần trao đổi với bác sĩ điều trị để được tư vấn và đánh giá an toàn.
Yếu tố tuổi tác và tác động từ môi trường sống
Theo thời gian, quá trình lão hóa tự nhiên khiến hệ thống mạch máu giảm độ đàn hồi, khiến người cao tuổi dễ bị vỡ mạch máu mắt hơn.
Môi trường làm việc khô lạnh, nhiều khói bụi hoặc việc tiếp xúc lâu với máy điều hòa khiến mắt dễ bị khô. Khô mắt mãn tính làm lớp kết mạc nhạy cảm và dễ tổn thương khi có va chạm nhẹ. Ngoài ra, thói quen nhìn màn hình máy tính, điện thoại liên tục làm mắt mỏi và giảm tần số chớp mắt, kết hợp với phản xạ dụi mắt sẽ làm gia tăng nguy cơ vỡ mao mạch mắt.
Chăm sóc và bảo vệ mắt khi bị vỡ mạch máu
Khi bị vỡ mạch máu mắt, người bệnh nên giữ tâm lý bình tĩnh vì vệt máu sẽ tự tan sau bảy đến mười bốn ngày. Cần giữ vệ sinh mắt sạch sẽ để tránh nguy cơ nhiễm trùng.
Nên tạm dừng sử dụng kính áp tròng và trang điểm vùng mắt. Tuyệt đối không dụi mắt hay đè nén lên nhãn cầu. Có thể dùng nước muối sinh lý hoặc nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản để làm dịu cảm giác cộm. Đồng thời, nên dành thời gian nghỉ ngơi, đeo kính mát bảo vệ khi ra ngoài và kiểm tra huyết áp định kỳ để theo dõi sức khỏe tổng quát.
Lưu ý an toàn
Người bệnh không nên chủ quan nếu vỡ mạch máu mắt đi kèm các triệu chứng cảnh báo nguy hiểm. Cần đến khám bác sĩ nhãn khoa ngay nếu hiện tượng xảy ra sau chấn thương mạnh vùng đầu mặt, hoặc kèm theo đau nhức mắt, giảm thị lực, nhìn đôi, sợ ánh sáng hay mắt tiết dịch mủ. Nếu vỡ mạch máu mắt tái phát nhiều lần mà không rõ nguyên nhân, việc kiểm tra y tế toàn diện là rất cần thiết để phát hiện sớm các bệnh lý nền tiềm ẩn.
Tóm tắt
Vỡ mạch máu mắt phần lớn là tình trạng lành tính do chấn thương nhẹ, áp lực đột ngột hoặc các yếu tố toàn thân. Việc nhận biết nguyên nhân giúp bạn chủ động chăm sóc mắt an toàn. Nếu vệt máu kéo dài trên hai tuần hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường, bạn nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ khám và tư vấn kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Vỡ mạch máu mắt có gây nguy hiểm hoặc làm suy giảm thị lực không?
Vỡ mạch máu mắt đơn thuần là hiện tượng tổn thương mao mạch dưới kết mạc, không xâm lấn vào võng mạc hay thể thủy tinh nên không gây giảm thị lực và không nguy hiểm. Máu tụ sẽ tự tan mà không để lại di chứng.
Vỡ mạch máu mắt bao lâu thì tự khỏi hoàn toàn?
Vết máu tụ do vỡ mạch máu mắt thường chuyển từ màu đỏ tươi sang vàng nhạt rồi biến mất hoàn toàn sau khoảng một đến hai tuần. Thời gian hồi phục phụ thuộc vào lượng máu xuất huyết và khả năng tự hấp thu của cơ thể.
Bị vỡ mạch máu mắt có nên dùng thuốc nhỏ mắt để làm tan máu không?
Hiện không có loại thuốc nhỏ mắt nào có khả năng làm tan nhanh vết xuất huyết dưới kết mạc. Người bệnh chỉ nên sử dụng nước mắt nhân tạo để làm dịu mắt và tuyệt đối không tự ý dùng thuốc chứa corticoid khi chưa có chỉ định.
Tăng huyết áp có phải là nguyên nhân gây vỡ mạch máu mắt không?
Có, huyết áp tăng cao đột ngột làm tăng áp lực lên thành mạch, khiến các mao mạch nhỏ ở mắt dễ vỡ. Nếu bị vỡ mạch máu mắt tái phát, bạn nên kiểm tra chỉ số huyết áp và tham khảo ý kiến bác sĩ tim mạch.
Khi bị vỡ mạch máu mắt có cần kiêng ăn uống hay sinh hoạt gì không?
Bạn nên tránh dụi mắt, hạn chế khuân vác nặng, dừng đeo kính áp tròng và bớt thời gian nhìn màn hình điện tử. Về dinh dưỡng, nên ăn uống đủ chất, tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin C và không cần kiêng khem quá mức.
