Virus gây bệnh thủy đậu và các biện pháp phòng ngừa

Virus gây bệnh thủy đậu

Virus gây bệnh thủy đậu có tên khoa học là Varicella Zoster Virus (VZV). Đây là một loại virus chứa ADN hai sợi, thuộc họ Herpesviridae. Virus này có tính truyền nhiễm rất cao và chỉ gây bệnh ở người. Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp hoặc niêm mạc, virus nhân lên tại hệ hô hấp trên và các nang bạch huyết vùng cổ, sau đó đi vào máu và di chuyển đến da, gây ra các nốt mụn nước đặc trưng.

Đáng chú ý, sau khi người bệnh hồi phục khỏi bệnh thủy đậu, virus Varicella Zoster không bị tiêu diệt hoàn toàn mà sẽ di chuyển đến sống ẩn dật tại các hạch thần kinh cảm giác. Khi gặp điều kiện thuận lợi như hệ miễn dịch suy giảm, virus có thể tái hoạt động và gây ra bệnh zona thần kinh. Do đó, việc phòng ngừa nhiễm virus thủy đậu ngay từ ban đầu mang lại lợi ích sức khỏe lâu dài.

Con đường lây truyền của virus gây bệnh thủy đậu

Virus gây bệnh thủy đậu lây lan vô cùng nhanh chóng từ người sang người qua hai con đường chính là đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp. Khi người mang virus ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc thở, các giọt bắn nhỏ chứa virus sẽ phát tán vào không khí. Người lành khi hít phải các giọt bắn này sẽ có nguy cơ cao bị nhiễm bệnh.

Bên cạnh đó, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ các nốt mụn nước phỏng rộp của người bệnh cũng là con đường lây nhiễm phổ biến. Việc dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn mặt, quần áo, chăn màn hoặc đồ chơi nhiễm dịch tiết của bệnh nhân cũng có thể truyền virus. Virus có khả năng lây truyền từ 1 đến 2 ngày trước khi mụn nước xuất hiện cho đến khi tất cả các tổn thương trên da đã đóng vảy hoàn toàn. Do đó, việc nhận biết và cách ly sớm người bệnh đóng vai trò vô cùng quan trọng trong kiểm soát dịch bệnh.

Đối tượng có nguy cơ cao nhiễm virus thủy đậu và biến chứng

Bệnh thủy đậu có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng trẻ em dưới 10 tuổi là nhóm đối tượng phổ biến nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và thường xuyên sinh hoạt trong môi trường tập thể như trường học, nhà trẻ. Người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh cũng có nguy cơ nhiễm virus khi tiếp xúc với nguồn lây.

Mặc dù thủy đậu thường diễn tiến lành tính ở trẻ nhỏ, nhưng bệnh có thể trở nên nghiêm trọng và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm ở các nhóm đối tượng đặc biệt. Phụ nữ mang thai bị nhiễm virus thủy đậu trong thai kỳ có nguy cơ truyền bệnh sang thai nhi, gây hội chứng thủy đậu bẩm sinh hoặc dọa sinh non. Người có hệ miễn dịch suy giảm như bệnh nhân ung thư, người đang điều trị thuốc ức chế miễn dịch hoặc người nhiễm HIV có nguy cơ cao gặp biến chứng bội nhiễm vi khuẩn, viêm phổi, viêm não hoặc nhiễm trùng huyết.

Tiêm vắc xin phòng ngừa virus gây bệnh thủy đậu

Tiêm vắc xin là phương pháp chủ động, an toàn và hiệu quả nhất để phòng ngừa virus gây bệnh thủy đậu. Vắc xin thủy đậu chứa virus sống giảm độc lực, giúp kích thích cơ thể sản xuất kháng thể bảo vệ chống lại sự xâm nhập của virus Varicella Zoster mà không gây ra bệnh cảnh lâm sàng nghiêm trọng.

Lịch tiêm chủng vắc xin phòng thủy đậu được khuyến cáo cho trẻ em từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn chưa từng mắc bệnh. Trẻ em thường được tiêm hai mũi, trong đó mũi đầu tiên vào khoảng 12 đến 15 tháng tuổi và mũi thứ hai vào khoảng 4 đến 6 tuổi hoặc cách mũi một tối thiểu 3 tháng. Người lớn và trẻ em trên 13 tuổi chưa có miễn dịch cũng cần tiêm hai mũi cách nhau từ 4 đến 8 tuần. Việc tuân thủ đầy đủ lịch tiêm giúp tạo miễn dịch bền vững và giảm tối đa rủi ro mắc bệnh cũng như các biến chứng.

Các biện pháp vệ sinh và phòng dịch trong sinh hoạt hàng ngày

Bên cạnh việc tiêm chủng vắc xin, áp dụng các thói quen vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường sống đóng vai trò quan trọng trong việc chặn đứng sự lây lan của virus gây bệnh thủy đậu. Mỗi cá nhân nên thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi tiếp xúc với người có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh.

Khi trong gia đình hoặc cộng đồng có người mắc thủy đậu, cần thực hiện cách ly người bệnh tại phòng riêng thoáng khí trong khoảng 7 đến 10 ngày cho đến khi các nốt mụn nước khô vảy hoàn toàn. Người chăm sóc nên đeo khẩu trang y tế và rửa tay sạch sau khi hỗ trợ bệnh nhân. Không dùng chung các vật dụng cá nhân như cốc uống nước, bát đĩa, khăn tắm, chăn gối. Đồng thời, nhà cửa cần được lau dọn thường xuyên bằng dung dịch sát khuẩn để tiêu diệt virus bám trên các bề mặt tiếp xúc.

Lưu ý an toàn

Những thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc tư vấn y khoa chuyên nghiệp. Người đọc không nên tự ý chẩn đoán, tự mua thuốc điều trị hoặc tự thay đổi phác đồ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ nhiễm virus thủy đậu hoặc xuất hiện triệu chứng sốt cao, ho nặng, mụn nước mưng mủ, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn xử trí phù hợp.

Tóm tắt

Virus gây bệnh thủy đậu là tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa. Việc nắm rõ đặc tính lây lan của virus, thực hiện tiêm chủng vắc xin đầy đủ và duy trì thói quen vệ sinh lành mạnh là cách hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng khỏi nguy cơ mắc bệnh thủy đậu cũng như các biến chứng liên quan.