Viễn thị và lão thị có giống nhau không và cách phân biệt đúng

Viễn thị và lão thị có giống nhau không là gì?

Cả viễn thị và lão thị đều tác động đến khả năng thu nhận hình ảnh ở cự ly gần, nhưng nguồn gốc sinh học của chúng thuộc hai nhóm cơ chế tách biệt. Viễn thị là một dạng tật khúc xạ liên quan đến hình thái cấu trúc nhãn cầu hoặc công suất quang học của mắt, có thể xảy ra ngay từ thời thơ ấu. Trong khi đó, lão thị là hệ quả tất yếu của quá trình suy giảm chức năng điều tiết sinh lý khi con người bước qua tuổi trung niên.

Do cơ chế tác động lên hệ thống quang học của mắt không giống nhau, cách tiếp cận trong việc theo dõi, đo độ khúc xạ và chỉ định giải pháp quang học hỗ trợ giữa viễn thị và lão thị cũng có những điểm khác biệt rõ ràng. Nhận diện đúng từng tình trạng là bước khởi đầu quan trọng để bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh.

Bản chất cơ chế quang học khác biệt giữa viễn thị và lão thị

Về mặt bản chất y khoa, viễn thị là một tật khúc xạ xảy ra khi trục nhãn cầu quá ngắn hoặc công suất hội tụ của giác mạc và thể thủy tinh quá yếu. Điều này khiến các tia sáng song song đi vào mắt hội tụ ở vị trí phía sau võng mạc thay vì hội tụ ngay trên hoàng điểm. Người bị viễn thị phải liên tục tăng cường điều tiết của cơ thể mi để nhìn rõ vật thể.

Trong khi đó, lão thị không phải là tật khúc xạ bẩm sinh mà là một quá trình biến đổi sinh lý tự nhiên do tuổi tác. Khi cơ thể già đi, thể thủy tinh mất dần tính đàn hồi, trở nên xơ cứng hơn và cơ thể mi bị suy yếu chức năng co bóp. Hậu quả là mắt giảm khả năng gia tăng độ cong của thể thủy tinh để thay đổi tiêu cự khi chuyển từ nhìn xa sang nhìn các chi tiết ở cự ly gần.

Độ tuổi khởi phát và nhóm đối tượng phổ biến của từng tình trạng

Viễn thị có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào, từ trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ cho đến thanh thiếu niên và người trưởng thành. Nhiều trường hợp viễn thị bẩm sinh nhẹ ở trẻ em có thể tự cải thiện dần theo thời gian khi trục nhãn cầu dài ra cùng sự phát triển của cơ thể. Ngược lại, nếu viễn thị mức độ trung bình hoặc nặng không được phát hiện sớm ở trẻ nhỏ, nguy cơ nhược thị hoặc lác mắt điều tiết có thể xảy ra.

Trái lại, lão thị có mối liên hệ chặt chẽ với quá trình lão hóa sinh học. Hiện tượng này thường bắt đầu bộc lộ rõ ràng sau tuổi bốn mươi và có xu hướng tăng độ dần cho đến khoảng sáu mươi tuổi, khi thể thủy tinh hầu như xơ cứng hoàn toàn. Bất kỳ ai bước vào độ tuổi trung niên đều sẽ trải qua quá trình này, kể cả những người trước đó có thị lực bình thường hoặc có mắt cận thị.

Dấu hiệu thị giác và ảnh hưởng đến sinh hoạt thường ngày

Người mắc tật viễn thị thường gặp khó khăn khi nhìn gần, nhưng khi mức độ viễn thị tăng cao, thị lực nhìn xa cũng có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Trẻ em và người trẻ tuổi bị viễn thị nhẹ có thể tự bù trừ bằng sức điều tiết mạnh của cơ thể mi, nhưng quá trình này gây ra cảm giác mỏi mắt, căng tức vùng trán, chảy nước mắt hoặc nhức đầu sau thời gian học tập hay làm việc tập trung.

Đối với người bị lão thị, khả năng nhìn xa trước đó hầu như không thay đổi nếu không có bệnh lý mắt khác đi kèm. Triệu chứng đặc trưng nhất là người bệnh có xu hướng phải đưa sách báo, tài liệu hoặc điện thoại ra xa tầm với của cánh tay thì mới có thể nhìn rõ chữ. Khi làm việc trong điều kiện ánh sáng yếu, mắt lão thị mỏi rất nhanh, chữ viết bị nhòe và cần tăng độ sáng đèn bàn để cải thiện khả năng đọc.

Phương pháp hỗ trợ quang học và chăm sóc mắt đúng cách

Để cải thiện tầm nhìn cho người viễn thị, giải pháp phổ biến nhất là sử dụng thấu kính hội tụ có độ tụ dương giúp đưa tiêu điểm ảnh về đúng trên võng mạc. Kính gọng viễn thị hoặc kính áp tròng được thiết kế phù hợp với độ khúc xạ đo được tại phòng khám chuyên khoa mắt.

Đối với người lão thị, mục tiêu quang học là bổ sung công suất hội tụ riêng cho cự ly đọc sách. Người bệnh có thể sử dụng kính đọc sách đơn tròng khi làm việc gần, hoặc lựa chọn kính hai tròng, kính đa tròng nếu cần nhìn rõ liên tục ở cả khoảng cách xa, trung gian và gần. Ngoài việc dùng kính, việc bảo đảm nguồn sáng đạt chuẩn khi đọc sách, thực hiện quy tắc nghỉ ngơi thị giác sau mỗi hai mươi phút làm việc và bổ sung dưỡng chất tốt cho mắt đóng vai trò quan trọng trong việc giảm mệt mỏi cho đôi mắt.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y học và không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý chẩn đoán độ cận viễn hoặc mua các loại kính đọc sách bán sẵn không rõ nguồn gốc. Khi mắt có dấu hiệu mờ đột ngột, đau nhức dữ dội hoặc chớp sáng bất thường, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được bác sĩ kiểm tra đáy mắt và giác mạc.

Tóm tắt

Viễn thị và lão thị là hai tình trạng thị giác khác nhau về nguyên nhân và cơ chế dù đều gây cản trở tầm nhìn gần. Việc nhận biết đúng sự khác biệt giúp người bệnh lựa chọn phương pháp hỗ trợ thị lực thích hợp, bảo vệ thị lực và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài.