Cách xử lý nước sinh hoạt đơn giản tại nhà sau bão lũ

Xử lý nước sau lũ là gì?

Xử lý nước sinh hoạt quy mô hộ gia đình sau thiên tai là tập hợp các biện pháp cơ học và hóa học đơn giản nhằm loại bỏ tạp chất lơ lửng và tiêu diệt các vi sinh vật gây bệnh trong nước. Bản chất của nước lũ là chứa nhiều phù sa, cặn hữu cơ và vi khuẩn có nguồn gốc từ chất thải sinh hoạt, phân gia súc gia cầm hoặc xác động vật phân hủy. Nếu sử dụng trực tiếp nước chưa qua xử lý, nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột và các bệnh nhiễm trùng là rất cao.

Mục tiêu chính của việc xử lý tại chỗ là đưa nước về trạng thái trong suốt, không còn vi sinh vật gây hại, đáp ứng nhu cầu tắm giặt, rửa đồ dùng và chuẩn bị cho bước đun nấu. Quá trình này cần tuân thủ đúng thứ tự kỹ thuật: phải làm trong nước trước rồi mới tiến hành khử trùng, bởi vì các hạt cặn đục có thể bao bọc vi khuẩn và làm giảm đáng kể hiệu lực diệt khuẩn của các chất khử trùng.

Làm trong nước bằng phương pháp lắng lọc hoặc dùng phèn chua

Bước đầu tiên và bắt buộc trước khi khử trùng là loại bỏ cặn bẩn và bùn đất lơ lửng. Nếu nước quá đục, chất khử trùng sẽ bị các hạt hữu cơ hấp phụ, khiến vi khuẩn và virus không bị tiêu diệt triệt để.

Phương pháp đơn giản nhất là để nước lắng tự nhiên trong các xô, chậu hoặc thùng chứa sạch trong vài giờ, sau đó gạn lấy phần nước trong ở phía trên. Khi cần xử lý nhanh với lượng nước đục nhiều, có thể sử dụng phèn chua theo tỷ lệ khuyến cáo của cơ quan y tế dự phòng, thường là hòa tan một lượng nhỏ phèn chua vào một gáo nước rồi đổ đều vào dụng cụ chứa nước, khuấy nhanh rồi khuấy chậm dần và để yên trong khoảng ba mươi phút. Khi cặn đã lắng hết xuống đáy, tiến hành gạn hoặc múc nhẹ phần nước trong sang dụng cụ chứa khác.

Bên cạnh đó, người dân có thể dùng vải cotton sạch, gấp nhiều lớp để lọc cặn thô. Vải lọc cần được giặt sạch và phơi khô sau mỗi lần sử dụng để tránh tích tụ mầm bệnh.

Khử trùng nước sinh hoạt bằng hóa chất chuyên dụng

Sau khi nước đã được làm trong, bước tiếp theo là khử trùng để tiêu diệt vi khuẩn, virus và ký sinh trùng gây bệnh truyền nhiễm. Hóa chất phổ biến và an toàn nhất thường được ngành y tế cung cấp trong mùa mưa lũ là Cloramin B hoặc viên khử trùng nước Aquatabs.

Khi sử dụng Cloramin B dạng bột hoặc dạng viên nén, cần tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc hướng dẫn của cán bộ y tế địa phương về thể tích nước tương ứng. Thông thường, viên khử trùng được hòa tan hoàn toàn vào nước, khuấy đều và đậy nắp kín thùng chứa. Thời gian tiếp xúc tối thiểu là ba mươi phút trước khi sử dụng nước cho mục đích sinh hoạt như tắm rửa, giặt giũ hoặc rửa chén bát.

Cần lưu ý rằng chỉ thực hiện khử trùng trên phần nước đã được làm trong. Nếu mùi clo còn thoang thoảng nhẹ sau thời gian quy định, điều đó cho thấy quá trình khử trùng đạt hiệu quả diệt khuẩn.

Đun sôi nước kỹ trước khi sử dụng cho ăn uống

Nước đã qua khử trùng bằng hóa chất chỉ an toàn cho mục đích vệ sinh ngoài da, tắm giặt và rửa dụng cụ. Đối với nước dùng trực tiếp để uống, nấu nướng thức ăn, pha sữa cho trẻ nhỏ hoặc đánh răng, biện pháp an toàn và đáng tin cậy nhất vẫn là đun sôi hoàn toàn.

Nhiệt độ sôi một trăm độ C duy trì liên tục trong tối thiểu một đến ba phút có khả năng vô hiệu hóa hầu hết các loại vi khuẩn đường ruột, kén đơn bào và virus mà hóa chất có thể chưa tiêu diệt hết. Người dân tuyệt đối không uống nước lã, nước khử trùng chưa đun sôi hoặc nước đóng chai có dấu hiệu bị ngâm trong nước lũ và rò rỉ nắp đậy.

Sau khi đun sôi, nước cần được để nguội tự nhiên và sử dụng trong vòng hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ. Không nên tích trữ nước đun sôi quá lâu vì nước có thể bị tái nhiễm vi sinh vật từ không khí và dụng cụ chứa.

Bảo quản nguồn nước đã xử lý để tránh tái nhiễm khuẩn

Công tác bảo quản nguồn nước sau xử lý đóng vai trò quyết định đến việc duy trì độ an toàn của nguồn nước. Nếu dụng cụ chứa bị bẩn hoặc không có nắp đậy, nước sạch rất dễ bị ô nhiễm trở lại bởi bụi bẩn, côn trùng và mầm bệnh từ môi trường xung quanh.

Các thùng, xô, can hoặc bể chứa nước sạch cần được cọ rửa sạch sẽ bằng xà phòng hoặc tráng qua nước khử trùng trước khi đựng nước. Dụng cụ chứa bắt buộc phải có nắp đậy kín và đặt ở nơi cao ráo, tránh xa khu vực ngập úng, rác thải hoặc chuồng trại chăn nuôi.

Khi lấy nước sử dụng, nên ưu tiên các dụng cụ có vòi khóa tiện lợi. Nếu phải dùng gáo múc, gáo cần có cán dài, được treo nơi sạch sẽ và tuyệt đối không nhúng tay trực tiếp vào nguồn nước đã qua xử lý để hạn chế tối đa nguy cơ lây truyền mầm bệnh.

Lưu ý an toàn

Người dân không sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm dầu mỡ, chất thải công nghiệp hoặc xác súc vật thối rữa nặng nề để xử lý làm nước ăn uống bằng các phương pháp thông thường, vì lọc và đun sôi không loại bỏ được độc chất hóa học. Tuân thủ đúng liều lượng hóa chất khử trùng, không tự ý tăng liều gây kích ứng đường tiêu hóa và da. Đảm bảo bảo quản hóa chất xa tầm tay trẻ em. Mọi hướng dẫn tại đây chỉ mang tính chất sơ cứu vệ sinh khẩn cấp trong thiên tai.

Tóm tắt

Chủ động xử lý nước tại nhà sau lũ bằng cách làm trong, khử trùng đúng quy cách và đun sôi kỹ là biện pháp thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Việc tuân thủ vệ sinh nguồn nước không chỉ ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm mà còn giúp gia đình nhanh chóng ổn định cuộc sống sau thiên tai.