Viêm phúc mạc: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí

Tổng quan về viêm phúc mạc

Phúc mạc, hay còn gọi là màng bụng, là một lớp màng thanh mạc mỏng, trơn láng và dai, cấu tạo gồm hai lá: phúc mạc thành lót ở mặt trong của thành bụng và khung chậu, cùng phúc mạc tạng bao bọc mặt ngoài của hầu hết các cơ quan tiêu hóa bên trong ổ bụng. Giữa hai lá phúc mạc là một khoang ảo chứa một lượng nhỏ dịch thanh dịch bôi trơn sinh lý, giúp các quai ruột và tạng chuyển động trơn tru trong quá trình tiêu hóa mà không bị ma sát. Phúc mạc sở hữu mạng lưới mao mạch và mạch bạch huyết vô cùng phong phú, đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thu dịch, đề kháng tại chỗ và khu trú các ổ nhiễm trùng nhờ sự tham gia của mạc nối lớn.

Viêm phúc mạc xảy ra khi lớp màng này bị kích thích dữ dội do tác nhân vi khuẩn, nấm hoặc phản ứng viêm vô khuẩn từ các chất dịch hóa học như dịch dạ dày, dịch mật hoặc dịch tụy rò rỉ vào khoang phúc mạc. Khi bề mặt phúc mạc bị viêm, các mạch máu giãn nở mạnh, tính thấm thành mạch tăng cao khiến dịch protein và bạch cầu thoát ồ ạt vào ổ bụng. Quá trình này không chỉ làm mất một lượng lớn dịch tuần hoàn của cơ thể mà còn tạo điều kiện cho vi khuẩn và nội độc tố vi khuẩn dễ dàng ngấm vào hệ tuần hoàn chung qua hệ bạch huyết.

Tùy theo cơ chế bệnh sinh và diện tích tổn thương, bệnh được chia thành viêm phúc mạc khu trú hoặc viêm phúc mạc toàn thể. Dù ở bất kỳ hình thái nào, tình trạng viêm lan rộng trên diện tích bề mặt lớn của phúc mạc đều là một biến cố đe dọa tính mạng, đòi hỏi phải được đánh giá cẩn trọng tại các cơ sở ngoại khoa chuyên sâu.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân gây viêm phúc mạc rất đa dạng và phần lớn bắt nguồn từ sự xâm nhập của các tác nhân vi sinh vật hoặc hóa chất độc hại vào khoang màng bụng.

Cơ chế phổ biến nhất là sự thủng hoặc hoại tử các tạng rỗng trong ống tiêu hóa. Khi ruột thừa bị viêm cấp không được xử trí kịp thời dẫn đến vỡ mủ, vi khuẩn đường ruột sẽ tràn ngập khoang bụng gây viêm phúc mạc ruột thừa. Tương tự, các ổ loét dạ dày hoặc tá tràng ăn mòn sâu qua thành cơ gây thủng tạng, làm acid dịch vị và thức ăn đổ vào phúc mạc, ban đầu gây viêm phúc mạc hóa học rồi nhanh chóng bội nhiễm vi khuẩn. Ngoài ra, viêm túi thừa đại tràng vỡ, thủng đại tràng do khối u ác tính, hoặc hoại tử quai ruột do tắc ruột nghẹt và xoắn ruột cũng là những nguyên nhân ngoại khoa khẩn cấp thường gặp.

Bên cạnh tổn thương tạng rỗng, các tổn thương từ tạng đặc và hệ thống gan mật tụy cũng có thể dẫn tới viêm phúc mạc. Điển hình là tình trạng viêm tụy cấp thể hoại tử nặng, men tụy thoát ra ngoài tự tiêu hủy mô mỡ và mô liên kết xung quanh, gây viêm phúc mạc enzym vô cùng phức tạp. Nhiễm trùng túi mật hoại tử làm dịch mật tràn vào khoang màng bụng cũng kích hoạt phản ứng viêm dữ dội.

Ở những người bệnh mắc bệnh gan mạn tính, đặc biệt là xơ gan mất bù có cổ trướng, vi khuẩn đường ruột có thể tự dịch chuyển qua thành ruột bị tổn thương hàng rào bảo vệ hoặc theo đường máu đi vào dịch cổ trướng, gây nên tình trạng viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn mà không hề có sự thủng vỡ cơ học của ống tiêu hóa.

Về mặt vi sinh vật học, các chủng vi khuẩn thường gặp nhất gây nhiễm trùng khoang màng bụng bao gồm Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, các loài liên cầu khuẩn, phế cầu khuẩn và vi khuẩn kỵ khí như Bacteroides fragilis. Ở những trường hợp điều trị kháng sinh phổ rộng kéo dài hoặc can thiệp thủ thuật xâm lấn nhiều lần, nấm Candida cũng có thể là tác nhân gây bệnh nguy hiểm.

Ngoài ra, các yếu tố nguy cơ và nguyên nhân do can thiệp ngoại khoa bao gồm thủ thuật lọc màng bụng ở người suy thận mạn tính do nhiễm khuẩn ống thông, rò rỉ miệng nối tiêu hóa sau phẫu thuật ổ bụng, hoặc chấn thương bụng kín gây vỡ tạng và vết thương bụng hở. Các yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm tình trạng suy giảm miễn dịch, suy dinh dưỡng nặng, thói quen lạm dụng thuốc kháng viêm không steroid làm tăng nguy cơ loét thủng dạ dày, và tuổi tác cao khiến sức đề kháng của cơ thể suy giảm.

Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp

Triệu chứng của viêm phúc mạc thường diễn biến nhanh, rầm rộ và mang tính chất đặc trưng của một hội chứng cấp cứu bụng ngoại khoa, tuy nhiên mức độ biểu hiện có thể khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân và thể trạng người bệnh.

Dấu hiệu khởi phát nổi bật và quan trọng nhất là đau bụng. Người bệnh thường cảm thấy đau dữ dội, liên tục và không hề thuyên giảm. Cơn đau có thể xuất phát từ một vị trí ban đầu tương ứng với tạng bị tổn thương, chẳng hạn như đau hố chậu phải trong viêm ruột thừa hoặc đau thượng vị dữ dội đột ngột như dao đâm trong thủng dạ dày, sau đó nhanh chóng lan tỏa ra toàn bộ ổ bụng. Mọi cử động như ho, hít thở sâu, thay đổi tư thế hay thậm chí là rung lắc nhẹ khi di chuyển đều khiến cơn đau tăng lên rõ rệt. Kèm theo đau là cảm giác buồn nôn và nôn mửa liên tục; lúc đầu nôn ra thức ăn, sau nôn ra dịch mật và dịch ruột ứ đọng.

Khi thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ ghi nhận các dấu hiệu thực thể kinh điển của hội chứng kích thích phúc mạc. Nổi bật nhất là tình trạng co cứng thành bụng chủ động hoặc không chủ động, sờ vào có cảm giác căng cứng như một tấm gỗ. Khi bác sĩ ấn nhẹ vào thành bụng rồi buông tay đột ngột, người bệnh sẽ cảm thấy đau nhói dữ dội, đây là dấu hiệu phản ứng dội phản ánh tình trạng lá phúc mạc thành đang bị viêm tấy nặng nề.

Hệ tiêu hóa thường bị ức chế dẫn đến tình trạng chướng bụng, ban đầu người bệnh có thể đi ngoài phân lỏng do kích thích ruột, nhưng sau đó chuyển sang bí trung đại tiện hoàn toàn do liệt ruột cơ năng.

Bên cạnh triệu chứng tại chỗ, các biểu hiện toàn thân phản ánh tình trạng nhiễm trùng nhiễm độc tiến triển rất nhanh. Người bệnh thường sốt cao liên tục, rét run, hoặc ở người già yếu nhiệt độ cơ thể lại hạ thấp bất thường. Vẻ mặt nhiễm trùng thể hiện rõ qua đôi mắt trũng sâu hốc hác, da niêm mạc tái xao, môi khô nứt nẻ và hơi thở có mùi hôi.

Những dấu hiệu cảnh báo đỏ nguy hiểm bao gồm tình trạng tụt huyết áp, mạch đập nhanh nhỏ khó bắt, thở nhanh nông, lượng nước tiểu giảm rõ rệt, vã mồ hôi lạnh ở đầu chi, người bệnh trở nên bơ phờ, lú lẫn hoặc li bì. Đối với những bệnh nhân đang điều trị suy thận bằng phương pháp thẩm phân phúc mạc, dấu hiệu nhận biết sớm đặc thù nhất là dịch lọc thải ra bị vẩn đục, xuất hiện các sợi tơ huyết lợn cợn kèm theo cảm giác đau tức âm ỉ vùng bụng quanh vị trí đặt ống thông.

Chẩn đoán

Quy trình chẩn đoán viêm phúc mạc đòi hỏi sự khẩn trương, phối hợp chặt chẽ giữa thăm khám lâm sàng tỉ mỉ và các phương pháp cận lâm sàng hình ảnh, xét nghiệm hiện đại.

Bước đầu tiên và mang tính định hướng quyết định là thăm khám bụng ngoại khoa. Bác sĩ chuyên khoa sẽ đánh giá cẩn thận mức độ co cứng thành bụng, tìm kiếm dấu hiệu cảm ứng phúc mạc và phản ứng dội. Động tác gõ bụng giúp phát hiện tình trạng mất vùng đục trước gan trong thủng tạng rỗng hoặc gõ đục vùng thấp khi có nhiều dịch tự do. Thăm khám trực tràng hoặc âm đạo là bước không thể thiếu để kiểm tra túi cùng Douglas, phát hiện tình trạng căng phồng và đau nhói khi có ổ dịch mủ đọng ở vùng thấp nhất của khung chậu.

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh đóng vai trò thiết yếu giúp xác định nguyên nhân và vị trí thương tổn. Chụp X-quang bụng không chuẩn bị ở tư thế đứng có thể phát hiện hình ảnh liềm hơi dưới cơ hoành, dấu hiệu đặc trưng chỉ điểm tình trạng thủng dạ dày hoặc ruột non. Siêu âm ổ bụng là phương tiện nhanh chóng, không xâm lấn, hỗ trợ nhận diện lượng dịch tự do trong khoang phúc mạc, phát hiện ruột thừa sưng to hoặc viêm túi mật hoại tử. Trong các trường hợp phức tạp, chụp cắt lớp vi tính ổ bụng có tiêm thuốc cản quang là phương pháp chẩn đoán hình ảnh giá trị nhất, cho phép dựng hình chi tiết toàn bộ các tạng, định vị chính xác vị trí rò rỉ, mức độ viêm nhiễm và hướng dẫn lập kế hoạch can thiệp phẫu thuật tối ưu.

Đồng thời, các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm được thực hiện khẩn cấp nhằm đánh giá mức độ nhiễm trùng và rối loạn thăng bằng nội môi. Xét nghiệm công thức máu thường cho thấy số lượng bạch cầu tăng vọt, các chất chỉ điểm viêm như protein phản ứng C và procalcitonin tăng rất cao. Sinh hóa máu đánh giá tình trạng mất nước, rối loạn điện giải và suy giảm chức năng gan thận. Đối với trường hợp nghi ngờ viêm phúc mạc tự phát hoặc người lọc màng bụng, thủ thuật chọc hút dịch màng bụng được tiến hành để đếm số lượng bạch cầu đa nhân trung tính, nhuộm Gram và nuôi cấy vi khuẩn làm kháng sinh đồ, cung cấp cơ sở quan trọng cho chiến lược dùng thuốc trúng đích.

Phân loại các thể bệnh viêm phúc mạc theo cơ chế bệnh sinh

Viêm phúc mạc trên lâm sàng được phân chia thành ba nhóm chính dựa trên cơ chế xâm nhập của tác nhân gây bệnh và nguồn gốc tổn thương giải phẫu.

Thể thứ nhất là viêm phúc mạc nguyên phát, hay còn gọi là viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn. Tình trạng này xảy ra mà không có bất kỳ tổn thương thủng vỡ hay ổ hoại tử nào tồn tại sẵn bên trong ống tiêu hóa. Tác nhân gây bệnh thường xâm nhập vào khoang màng bụng qua tuần hoàn máu, đường bạch huyết hoặc từ đường sinh dục ở nữ giới. Bệnh cảnh này phổ biến nhất ở những bệnh nhân bị xơ gan giai đoạn mất bù kèm dịch cổ trướng hoặc trẻ nhỏ mắc hội chứng thận hư.

Thể thứ hai là viêm phúc mạc thứ phát, chiếm đại đa số các trường hợp nhập viện cấp cứu ngoại khoa. Bệnh phát sinh trực tiếp từ sự cố vỡ, thủng hoặc hoại tử của một tạng nằm trong ổ bụng khiến dịch tiêu hóa và vi khuẩn tràn vào khoang màng bụng. Các ví dụ điển hình bao gồm viêm ruột thừa vỡ mủ, thủng ổ loét dạ dày – tá tràng, thủng túi thừa đại tràng, viêm túi mật hoại tử rò rỉ dịch mật hoặc thủng ruột do chấn thương bụng hở.

Thể thứ ba là viêm phúc mạc tam phát, thường phát triển ở những bệnh nhân nằm hồi sức cấp cứu kéo dài sau khi đã được can thiệp điều trị viêm phúc mạc thứ phát nhưng nhiễm trùng vẫn dai dẳng, tái phát với các chủng vi khuẩn đa kháng thuốc hoặc nhiễm nấm cơ hội. Ngoài ra, còn có thể viêm phúc mạc liên quan đến lọc màng bụng ở người suy thận mạn do vi khuẩn xâm nhập qua cổng ống thông.

Các biến chứng nguy hiểm của bệnh viêm phúc mạc

Nếu không được phát hiện và can thiệp ngoại khoa khẩn cấp, viêm phúc mạc sẽ gây ra hàng loạt biến chứng nghiêm trọng đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.

Biến chứng tại chỗ nguy hiểm hàng đầu là sự hình thành các ổ áp xe trong ổ bụng, thường gặp ở dưới cơ hoành, giữa các quai ruột hoặc tại túi cùng Douglas. Tình trạng viêm tấy và tiết dịch tơ huyết cũng khiến các quai ruột bị dính chặt vào nhau, dẫn tới tắc ruột cơ học hoặc bán tắc ruột sau này. Ở giai đoạn muộn, hiện tượng liệt ruột cơ năng kéo dài khiến khoang bụng chướng căng, hạn chế cử động cơ hoành và làm giảm thông khí phổi.

Biến chứng toàn thân đáng sợ nhất là nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm trùng. Vi khuẩn và lượng lớn độc tố từ khoang phúc mạc ngấm ồ ạt vào dòng máu gây kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, làm giãn mạch hệ thống, tụt huyết áp nghiêm trọng và giảm tưới máu đến các mô quan trọng. Tình trạng này nhanh chóng tiến triển thành hội chứng suy đa cơ quan bao gồm suy thận cấp, suy hô hấp cấp tiến triển, suy gan và rối loạn đông máu nội mạch rải rác.

Đối với những bệnh nhân có sẵn nền tảng bệnh gan mạn tính, tình trạng nhiễm trùng phúc mạc có thể kích hoạt các biến chứng nội khoa nặng nề như hội chứng gan thận với tình trạng suy thận tiến triển nhanh chóng, hoặc khởi phát bệnh não gan khiến người bệnh rơi vào trạng thái lú lẫn, hôn mê sâu với tiên lượng vô cùng dè dặt.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa

Quản lý và điều trị viêm phúc mạc là một quy trình cấp cứu phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp khẩn trương giữa các bác sĩ ngoại khoa tiêu hóa và hồi sức cấp cứu. Mục tiêu cốt lõi của điều trị là ổn định huyết động, loại bỏ triệt để nguồn gốc gây nhiễm trùng, làm sạch khoang màng bụng và ngăn chặn suy đa cơ quan.

Biện pháp hồi sức nội khoa tích cực được triển khai ngay từ thời điểm tiếp nhận người bệnh. Bác sĩ sẽ thiết lập các đường truyền tĩnh mạch kích thước lớn để bù dịch tinh thể và chất điện giải nhanh chóng, nhằm bù đắp lượng dịch tuần hoàn đã bị thất thoát vào khoang màng bụng và duy trì huyết áp. Việc sử dụng thuốc kháng sinh phổ rộng theo đường tĩnh mạch cần được thực hiện càng sớm càng tốt, ngay sau khi lấy mẫu bệnh phẩm nuôi cấy hoặc thậm chí không trì hoãn khi tình trạng nguy kịch, nhằm bao phủ các chủng vi khuẩn gram âm, gram dương và vi khuẩn kỵ khí thường trú ở đường ruột. Đồng thời, bệnh nhân được đặt ống thông dạ dày để hút dịch giải áp liên tục, ngăn ngừa trào ngược phổi và giảm căng trướng ruột, cùng ống thông bàng quang để theo dõi sát sao lượng nước tiểu mỗi giờ.

Đối với viêm phúc mạc thứ phát do thủng hoặc hoại tử tạng, phẫu thuật khẩn cấp là phương pháp can thiệp mang tính chất quyết định. Bác sĩ phẫu thuật có thể lựa chọn mổ nội soi hoặc mổ mở tùy thuộc vào mức độ lan rộng của tổn thương và tổng trạng người bệnh. Quá trình phẫu thuật tập trung giải quyết tận gốc nguyên nhân gây bệnh, chẳng hạn như cắt bỏ ruột thừa bị hoại tử, khâu đóng lỗ thủng ổ loét dạ dày – tá tràng, hoặc cắt bỏ đoạn ruột bị thiếu máu hoại tử và đưa đầu ruột ra làm hậu môn nhân tạo tạm thời nếu mô ruột quá viêm phù nề không thể nối an toàn. Tiếp theo, toàn bộ khoang phúc mạc sẽ được rửa sạch kỹ lưỡng bằng lượng lớn dung dịch nước muối sinh lý ấm để loại bỏ tối đa dịch mủ, thức ăn rơi vãi và các mảng giả mạc bám dính, trước khi đặt các ống dẫn lưu chuyên dụng để tiếp tục đưa dịch tồn dư ra ngoài cơ thể.

Trong trường hợp viêm phúc mạc nguyên phát hoặc nhiễm trùng liên quan đến thẩm phân phúc mạc, điều trị nội khoa bằng kháng sinh đích thường là lựa chọn ưu tiên hàng đầu, kết hợp kháng sinh đưa vào dịch lọc theo phác đồ chuyên khoa thận. Bác sĩ sẽ cân nhắc việc rút bỏ ống thông màng bụng nếu nhiễm trùng tái phát nhiều lần, không đáp ứng với thuốc hoặc do tác nhân vi nấm xâm lấn.

Giai đoạn hậu phẫu đòi hỏi theo dõi sát các chỉ số sinh tồn, cân bằng dịch vào ra, tình trạng bụng và màu sắc dịch dẫn lưu, đồng thời hỗ trợ dinh dưỡng tĩnh mạch phù hợp và hướng dẫn vận động sớm để giảm thiểu nguy cơ dính ruột sau này.

Phòng ngừa và giảm nguy cơ

Phòng ngừa viêm phúc mạc tập trung vào việc chủ động kiểm soát các bệnh lý tiềm ẩn có khả năng gây biến chứng thủng hoặc nhiễm trùng khoang bụng, cùng với việc tuân thủ các nguyên tắc y khoa an toàn.

Đối với các bệnh lý tiêu hóa thường gặp, việc chẩn đoán và điều trị triệt để bệnh viêm loét dạ dày tá tràng đóng vai trò nền tảng giúp ngăn ngừa nguy cơ thủng tạng rỗng. Người dân tuyệt đối không nên tự ý sử dụng kéo dài các loại thuốc giảm đau kháng viêm không steroid hoặc corticoid mà không có sự giám sát của nhân viên y tế, bởi đây là tác nhân hàng đầu gây loét dạ dày thầm lặng dẫn tới biến chứng thủng đột ngột. Khi xuất hiện các cơn đau bụng bất thường nghi ngờ viêm ruột thừa, viêm sỏi túi mật hoặc viêm đại tràng, người bệnh cần đi khám chuyên khoa ngay, tránh để bệnh tiến triển thành hoại tử vỡ mủ.

Đối với những bệnh nhân mắc bệnh xơ gan có biến chứng cổ trướng, việc tái khám định kỳ tại chuyên khoa tiêu hóa – gan mật là bắt buộc. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt chế độ ăn hạn chế muối, sử dụng thuốc lợi tiểu theo đúng hướng dẫn của bác sĩ để kiểm soát lượng dịch ổ bụng. Trong một số trường hợp có nguy cơ cao hoặc từng có tiền sử viêm phúc mạc, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc kháng sinh dự phòng phù hợp nhằm ngăn chặn sự phát triển quá mức của vi khuẩn đường ruột ngấm vào dịch báng.

Đối với người bệnh đang tiến hành thẩm phân phúc mạc tại nhà để điều trị suy thận, việc tuân thủ quy trình vô khuẩn tuyệt đối trong suốt quá trình thay dịch là yếu tố quyết định nhất. Cần rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng sát khuẩn, đeo khẩu trang y tế, vệ sinh và kiểm tra kỹ lưỡng vùng da xung quanh chân ống thông mỗi ngày, đồng thời lưu trữ túi dịch lọc trong môi trường khô ráo, sạch sẽ. Bất kỳ sự lơ là nào trong khâu vô khuẩn cũng có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn ngoài da xâm nhập trực tiếp vào khoang bụng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Viêm phúc mạc là một tình trạng cấp cứu ngoại khoa khẩn cấp, do đó việc tiếp cận y tế kịp thời quyết định trực tiếp đến cơ hội sống sót của người bệnh. Cần đưa người bệnh đến ngay khoa cấp cứu của bệnh viện gần nhất hoặc liên hệ dịch vụ cấp cứu 115 khi nhận thấy các dấu hiệu sau:

Người bệnh xuất hiện cơn đau bụng dữ dội đột ngột hoặc đau âm ỉ nhưng tăng dần cường độ, đau liên tục không dứt và bụng gồng cứng như gỗ khi chạm vào. Tình trạng đau bụng đi kèm với sốt cao rét run, nôn mửa liên tục không ăn uống được, hoặc bụng chướng to kèm bí cả đại tiện và trung tiện.

Đặc biệt lưu ý các dấu hiệu báo động sốc nhiễm trùng nguy hiểm tính mạng như chân tay lạnh ngắt, vã mồ hôi nhớp nháp, da xanh tái hoặc tím tái, nhịp tim đập rất nhanh nhưng huyết áp tụt, thở nhanh nông, lượng nước tiểu ít đi rõ rệt trong nhiều giờ, hoặc người bệnh rơi vào trạng thái đờ đẫn, bơ phờ, mê sảng và mất dần ý thức.

Đối với người bệnh đang điều trị bằng phương pháp thẩm phân phúc mạc, cần tới bệnh viện kiểm tra ngay lập tức khi phát hiện dịch lọc xả ra có màu vẩn đục, có cặn trắng hoặc lẫn vệt máu, dù triệu chứng đau bụng lúc đó có thể chưa quá dữ dội. Người mắc bệnh xơ gan cổ trướng nếu đột ngột sốt, bụng trướng nhanh hoặc có dấu hiệu lẫn lộn trong hành vi cũng cần được thăm khám khẩn cấp.

Trong thời gian chờ nhân viên y tế hỗ trợ, gia đình tuyệt đối không cho người bệnh ăn uống bất cứ thứ gì, không tự ý dùng thuốc giảm đau hạ sốt và không chườm ấm lên bụng, nhằm tránh làm sai lệch các dấu hiệu ngoại khoa quan trọng.

Lưu ý an toàn

Các nội dung trong bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp kiến thức y khoa đại chúng và nâng cao nhận thức cộng đồng, không có giá trị thay thế cho việc thăm khám lâm sàng, chẩn đoán xác định hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa.

Viêm phúc mạc là một cấp cứu ngoại khoa tối khẩn cấp với tỷ lệ tử vong cao nếu xử trí muộn. Người bệnh và thân nhân tuyệt đối không được tự ý mua thuốc uống tại nhà, đặc biệt là các nhóm thuốc kháng sinh, thuốc cầm tiêu chảy hay thuốc giảm đau mạnh. Việc tự tiện dùng thuốc giảm đau trước khi được bác sĩ ngoại khoa thăm khám sẽ làm che lấp triệu chứng co cứng thành bụng đặc trưng, dẫn đến nguy cơ chẩn đoán sai hoặc bỏ lỡ thời gian vàng phẫu thuật. Ngoài ra, việc áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng như đắp lá, giác hơi, chườm nóng lên thành bụng có thể làm gia tăng xung huyết, thúc đẩy ổ mủ vỡ nhanh hơn và khiến tình trạng nhiễm trùng lan tràn khó kiểm soát.

Biểu hiện của bệnh có thể thay đổi rất lớn tùy theo từng cá thể; ở người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc bệnh nhân suy giảm miễn dịch, các dấu hiệu đau và sốt có thể rất mơ hồ. Do đó, bất kỳ sự bất thường nào tại vùng bụng cũng cần được bác sĩ đánh giá trực tiếp.

Kết luận

Tóm lại, viêm phúc mạc là một tình trạng nhiễm trùng ngoại khoa vô cùng nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ tử vong cao nếu không được nhận diện và xử lý khẩn cấp. Sự xuất hiện của những cơn đau bụng dữ dội, liên tục kết hợp với dấu hiệu bụng gồng cứng và hội chứng nhiễm trùng toàn thân là lời cảnh báo nghiêm trọng đòi hỏi người bệnh phải lập tức đến các cơ sở y tế có chuyên khoa ngoại.

Mỗi người cần chủ động bảo vệ sức khỏe bằng cách điều trị dứt điểm các bệnh lý ống tiêu hóa mạn tính, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vô trùng khi thẩm phân phúc mạc và thăm khám gan mật định kỳ nếu có xơ gan. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc điều trị tại nhà khi có dấu hiệu đau bụng bất thường. Việc hợp tác chặt chẽ với nhân viên y tế trong chẩn đoán sớm và phẫu thuật kịp thời chính là yếu tố then chốt giúp kiểm soát nhiễm trùng và bảo vệ tính mạng người bệnh.