Thủng đại tràng: Dấu hiệu, nguyên nhân và phương pháp cấp cứu ngoại khoa

Tổng quan về thủng đại tràng

Về mặt giải phẫu học, đại tràng hay còn gọi là ruột già là phần áp chót của ống tiêu hóa, tiếp nối từ van hồi manh tràng của ruột non đến trực tràng và ống hậu môn. Đại tràng được phân chia thành nhiều đoạn gồm manh tràng cùng ruột thừa, đại tràng lên, đại tràng ngang, đại tràng xuống và đại tràng sigma. Chức năng sinh lý cơ bản của đại tràng là tiếp nhận dưỡng chất đã tiêu hóa một phần từ ruột non, hấp thu nước và các chất điện giải để cô đặc chất thải thành khuôn phân, đồng thời là nơi cư trú của hàng nghìn tỷ vi khuẩn kỵ khí và hiếu khí có lợi cho quá trình tiêu hóa và tổng hợp vitamin.

Thủng đại tràng xảy ra khi một lỗ thủng hoặc vết rách hoàn toàn xuyên thủng các lớp thanh mạc, cơ và niêm mạc của thành ruột già. Khi cấu trúc bảo vệ bị gián đoạn, dịch lòng ruột chứa nồng độ vi khuẩn cực lớn như trực khuẩn đường ruột và vi khuẩn kỵ khí cùng dịch tiêu hóa sẽ tràn ra ngoài, xâm nhập trực tiếp vào khoang màng bụng. Do phúc mạc là một màng huyết thanh vô trùng có diện tích hấp thu rộng lớn, sự xuất hiện của chất thải đường ruột lập tức dẫn đến nhiễm trùng cấp tính màng bụng, hay còn gọi là viêm phúc mạc phân.

Nếu không được xử trí khẩn trương, quá trình viêm nhiễm này sẽ nhanh chóng kích hoạt hội chứng đáp ứng viêm toàn thân, hình thành các bọc dịch mủ hoặc ổ áp xe nội ổ bụng. Vi khuẩn và nội độc tố vi khuẩn sau đó có thể tràn ồ ạt vào vòng tuần hoàn chung, gây ra tình trạng nhiễm khuẩn huyết nặng và sốc nhiễm khuẩn kèm suy đa cơ quan với tỷ lệ tử vong rất cao. Tuy nhiên, nếu lỗ thủng được phát hiện sớm trong những giờ đầu và người bệnh được phẫu thuật cấp cứu kết hợp kháng sinh tích cực, thành đại tràng có thể được phục hồi và tỷ lệ hồi phục hoàn toàn là rất khả quan.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Thủng đại tràng có thể phát sinh từ nhiều cơ chế bệnh sinh khác nhau, thường được phân chia thành nhóm nguyên nhân bệnh lý tự phát, nhóm can thiệp y tế và nhóm chấn thương cơ học.

Trong nhóm bệnh lý tự phát, các bệnh viêm ruột mạn tính gồm bệnh Crohn và bệnh viêm loét đại trực tràng chảy máu là những yếu tố hàng đầu. Tình trạng viêm xuyên thành ruột kéo dài tạo nên các ổ loét sâu ăn mòn cấu trúc cơ, dẫn tới rách vỡ thành đại tràng. Một nguyên nhân bệnh lý rất phổ biến khác là bệnh viêm túi thừa đại tràng, đặc biệt xuất hiện tại đoạn đại tràng sigma; khi các túi thừa nhỏ bị viêm nhiễm ứ đọng phân, thành túi thừa mỏng manh rất dễ vỡ bung vào ổ bụng. Bên cạnh đó, ung thư đại tràng thể sùi loét hoặc thể thâm nhiễm gây chít hẹp lòng ruột làm tăng áp lực tại đoạn ruột phía trên chỗ tắc, đồng thời khối u xâm lấn trực tiếp làm hoại tử mô ruột. Thiếu máu cục bộ đại tràng do tắc nghẽn động mạch mạc treo hoặc hạ huyết áp kéo dài cũng làm gián đoạn dòng máu nuôi dưỡng tế bào, dẫn đến hoại tử và thủng ruột. Ngoài ra, tình trạng táo bón mãn tính dẫn đến hình thành các khối sỏi phân rắn chắc chèn ép lâu ngày vào thành ruột gây hoại tử do đè ép.

Đối với nhóm nguyên nhân liên quan đến can thiệp y tế, thủng ruột có thể là một tai biến dù không mong muốn nhưng vẫn có thể xảy ra trong các thủ thuật chẩn đoán và điều trị. Quá trình nội soi đại tràng hoặc nội soi đại tràng sigma có nguy cơ gây thủng thành ruột do lực đẩy của đầu ống soi cứng, do việc bơm hơi quá mức làm căng giãn lòng ruột hoặc khi thực hiện thủ thuật cắt bỏ polyp đại tràng bằng dòng điện nhiệt. Thao tác thụt tháo làm sạch phân không đúng kỹ thuật, đưa ống thông vào trực tràng quá thô bạo hoặc bơm áp lực nước quá mạnh cũng có thể làm rách toạc lớp niêm mạc. Biến chứng phẫu thuật vùng bụng hoặc vùng chậu, đặc biệt là phẫu thuật cắt đại tràng do ung thư hoặc gỡ dính ruột phức tạp cũng tiềm ẩn nguy cơ tổn thương thành đại tràng.

Nhóm nguyên nhân do chấn thương bao gồm các chấn thương bụng kín do tai nạn giao thông, té ngã từ trên cao, lực va đập trực tiếp vào thành bụng làm tăng đột ngột áp lực trong lòng ống tiêu hóa, cũng như các vết thương thấu bụng do vật sắc nhọn. Việc vô tình nuốt phải các dị vật sắc nhọn như xương cá, que tăm hoặc mảnh kim loại cũng có thể gây cọ xát và đâm thủng thành ống tiêu hóa khi di chuyển xuống ruột già. Những người cao tuổi, người suy dinh dưỡng, bệnh nhân nằm liệt giường dài ngày hoặc người sử dụng thuốc corticoid và thuốc chống viêm giảm đau kéo dài là những đối tượng có nguy cơ thành ruột suy yếu nghiêm trọng, dễ dẫn tới thủng đại tràng.

Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp

Biểu hiện lâm sàng của thủng đại tràng có thể diễn tiến nhanh chóng hoặc âm ỉ tùy thuộc vào kích thước lỗ thủng, nguyên nhân gây bệnh và thể trạng của từng bệnh nhân. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp đều bộc lộ những dấu hiệu cấp cứu điển hình của một hội chứng viêm phúc mạc cấp tính.

Triệu chứng khởi phát nổi bật và phổ biến nhất là cơn đau bụng dữ dội xuất hiện đột ngột, người bệnh thường mô tả cảm giác đau buốt nhói như bị dao đâm. Vị trí đau ban đầu có thể định vị theo giải phẫu tổn thương, chẳng hạn đau khu trú ở hố chậu trái nếu thủng túi thừa đại tràng sigma, hoặc đau hố chậu phải nếu tổn thương manh tràng. Chỉ sau một thời gian ngắn, khi phân và dịch lòng ruột lan tỏa khắp các ngách giải phẫu trong khoang phúc mạc, cơn đau sẽ nhanh chóng lan rộng ra toàn bộ ổ bụng. Kèm theo cơn đau là hiện tượng bụng căng chướng và co cứng thành bụng. Khi sờ nắn, các cơ thành bụng siết chặt lại tạo cảm giác rắn như tấm gỗ, đồng thời xuất hiện phản ứng dội dương tính tức là cảm giác đau nhói dữ dội khi bác sĩ ấn sâu vào bụng rồi đột ngột buông tay ra.

Bên cạnh biểu hiện tại chỗ, bệnh nhân nhanh chóng gặp phải các rối loạn tiêu hóa và phản ứng nhiễm trùng toàn thân. Tình trạng buồn nôn và nôn mửa diễn ra thường xuyên do liệt ruột phản ứng trước sự viêm nhiễm của lá phúc mạc. Người bệnh bị bí trung đại tiện, bụng trướng to, hoặc trong một số trường hợp có thể đi ngoài ra máu đỏ tươi hay phân đen lẫn dịch nhầy nhớt qua đường hậu môn. Phản ứng sốt thường xuất hiện nhanh với thân nhiệt tăng cao trên 38,5 độ C kèm theo các cơn rét run, ớn lạnh, môi khô, lưỡi bẩn và hơi thở có mùi hôi đặc trưng của hội chứng nhiễm trùng nặng.

Khi bệnh tiến triển sang giai đoạn biến chứng sốc nhiễm khuẩn huyết, người bệnh sẽ xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy kịch bao gồm tụt huyết áp nghiêm trọng, nhịp tim đập rất nhanh và yếu, thở nông dồn dập, da tái lạnh vã mồ hôi nhớt và lượng nước tiểu giảm rõ rệt. Đáng chú ý, ở người bệnh cao tuổi, người suy kiệt hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, các phản ứng sốt và đau cơ bụng có thể rất mờ nhạt, chỉ biểu hiện bằng tình trạng chướng bụng nhẹ, lú lẫn hoặc mệt mỏi suy sụp, dễ bị chẩn đoán nhầm với viêm ruột thừa, viêm tụy cấp hay tắc ruột thông thường, gây ra sự chậm trễ nguy hiểm trong việc cấp cứu.

Chẩn đoán

Chẩn đoán thủng đại tràng đòi hỏi sự phối hợp khẩn trương giữa thăm khám lâm sàng tỉ mỉ và các kỹ thuật cận lâm sàng hiện đại nhằm xác định sự hiện diện của khí tự do, dịch rò rỉ và vị trí tổn thương chính xác.

Đầu tiên, bác sĩ chuyên khoa ngoại tiêu hóa sẽ khai thác nhanh tiền sử bệnh lý của bệnh nhân, chú trọng vào các đợt viêm túi thừa trước đó, bệnh viêm ruột mạn tính, tiền sử phẫu thuật ổ bụng hoặc các thủ thuật can thiệp như nội soi đại tràng vừa thực hiện. Khi khám bụng, bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu kích thích màng bụng, độ co cứng cơ và phản ứng dội. Thao tác gõ bụng có thể phát hiện hiện tượng mất vùng đục trước gan do hơi tự do thoát ra từ ruột tích tụ dưới vòm hoành. Ống nghe y tế giúp phát hiện sự suy giảm rõ rệt hoặc biến mất hoàn toàn của tiếng nhu động ruột do tình trạng liệt ruột phản xạ gây ra.

Về chẩn đoán hình ảnh, chụp X-quang bụng không chuẩn bị tư thế đứng là phương pháp tiếp cận nhanh ban đầu, có thể ghi nhận hình ảnh liềm hơi dưới cơ hoành phản ánh sự thủng vỡ của tạng rỗng trong ổ bụng. Tuy nhiên, chụp cắt lớp vi tính bụng có tiêm thuốc cản quang được xem là tiêu chuẩn vàng có độ nhạy và độ đặc hiệu cao nhất. Phim chụp cắt lớp vi tính không chỉ chỉ ra chính xác vị trí lỗ thủng và các ổ tụ khí, tụ dịch trong khoang màng bụng mà còn làm rõ nguyên nhân tiềm ẩn như khối u đại tràng hoại tử, biến chứng áp xe do viêm túi thừa hay tình trạng thiếu máu cục bộ thành ruột.

Bên cạnh hình ảnh học, các xét nghiệm máu cũng được triển khai khẩn cấp để đánh giá mức độ nhiễm trùng và tình trạng huyết động của người bệnh. Xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu thường cho thấy số lượng bạch cầu tăng vọt với tỷ lệ bạch cầu đa nhân trung tính chiếm ưu thế, hoặc ngược lại có thể tụt giảm nghiêm trọng nếu bệnh nhân rơi vào tình trạng nhiễm độc sốc nhiễm khuẩn. Các chỉ số sinh hóa viêm như protein phản ứng C và procalcitonin gia tăng rõ rệt, kết hợp cùng xét nghiệm điện giải đồ, chức năng đông máu, nồng độ lactat máu và chức năng gan thận giúp bác sĩ tiên lượng nguy cơ suy đa tạng để chuẩn bị chu đáo cho cuộc mổ cấp cứu.

Biến chứng nguy hiểm của tình trạng thủng đại tràng

Khi thành đại tràng bị thủng, lượng lớn phân chứa hàng tỷ vi khuẩn kỵ khí và dịch tiêu hóa sẽ thoát vào khoang phúc mạc vốn là môi trường hoàn toàn vô trùng. Biến chứng cấp tính đầu tiên và phổ biến nhất là viêm phúc mạc cấp tính toàn thể. Lá phúc mạc bị viêm nhiễm phản ứng dữ dội, tiết dịch rỉ viêm và mất khả năng hấp thu bình thường, gây giãn mạch ồ ạt và thoát dịch vào khoang màng bụng dẫn đến tình trạng sốc giảm thể tích kết hợp.

Nếu tình trạng rò rỉ được mạc nối lớn và các quai ruột xung quanh bao bọc khu trú lại, cơ thể có thể hình thành các ổ áp xe nội ổ bụng. Dù áp xe khu trú ít gây nguy cơ tử vong tức thì hơn so với viêm phúc mạc toàn thể, các khối mủ này vẫn có thể vỡ thứ phát vào các tạng lân cận, tạo thành các đường rò phức tạp như rò đại tràng – bàng quang hoặc rò qua thành bụng, khiến việc điều trị trở nên vô cùng nan giải.

Biến chứng đe dọa trực tiếp nhất đến tính mạng là sốc nhiễm khuẩn huyết và suy đa cơ quan. Vi khuẩn và các nội độc tố vi sinh vật từ ổ bụng dễ dàng xâm nhập vào hệ tuần hoàn qua mạng lưới mao mạch phúc mạc phong phú. Tình trạng này kích hoạt phản ứng viêm toàn thân quá mức, làm tổn thương nội mạc mạch máu, tụt huyết áp kháng trị, suy hô hấp cấp, suy thận cấp và rối loạn đông máu nội mạch rải rác. Về lâu dài, sau khi vượt qua giai đoạn cấp cứu, bệnh nhân vẫn có thể đối mặt với nguy cơ dính ruột, tắc ruột cơ học do dây chằng xơ sẹo hình thành sau viêm phúc mạc nặng.

Các nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp biến cố thủng đại tràng

Mặc dù thủng đại tràng có thể xảy ra ở bất kỳ ai sau các tai nạn va đập mạnh hoặc chấn thương thấu bụng, một số nhóm đối tượng cụ thể lại có nguy cơ mắc biến cố này cao hơn đáng kể do cấu trúc thành ruột đã bị tổn thương từ trước. Người mắc các bệnh viêm ruột mạn tính như bệnh Crohn hoặc bệnh viêm loét đại trực tràng chảy máu thuộc nhóm nguy cơ cao hàng đầu. Quá trình viêm loét ăn sâu qua các lớp cơ của thành ruột tạo điều kiện cho các ổ loét thủng tự phát, đặc biệt trong các đợt bùng phát nặng hoặc khi xuất hiện biến chứng phình giãn đại tràng nhiễm độc.

Nhóm đối tượng tiếp theo là những người có tiền sử mắc bệnh viêm túi thừa đại tràng hoặc có khối u đại tràng. Túi thừa đại tràng thực chất là những túi thoát vị có lớp vách rất mỏng, khi bị ứ đọng phân và nhiễm trùng cấp tính sẽ rất dễ bục vỡ. Tương tự, các khối u ác tính xâm lấn phá hủy cấu trúc thành ruột hoặc khối u gây bít tắc cơ học lòng ruột khiến đoạn ruột phía trên bị căng trướng quá mức dưới áp lực lớn, dẫn đến hoại tử thiếu máu và thủng đại tràng.

Ngoài ra, người cao tuổi có thể trạng suy nhược, bệnh nhân nằm liệt giường dài ngày hoặc người bị táo bón kinh niên là đối tượng rất dễ hình thành các khối sỏi phân rắn như đá, chèn ép trực tiếp làm hoại tử thành đại tràng. Những người đang điều trị hóa chất, xạ trị vùng tiểu khung hoặc sử dụng dài ngày các thuốc kháng viêm không steroid và corticosteroid cũng có niêm mạc đại tràng mỏng manh, suy giảm khả năng tái tạo tế bào, làm gia tăng nguy cơ biến chứng rách thủng ống tiêu hóa.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa

Nguyên tắc điều trị hàng đầu của thủng đại tràng là cấp cứu tối khẩn, kết hợp đồng bộ giữa hồi sức nội khoa tích cực để ổn định chức năng sống và can thiệp ngoại khoa kịp thời nhằm kiểm soát triệt để nguồn nhiễm trùng trong ổ bụng.

Trước khi tiến hành phẫu thuật, quy trình hồi sức nội khoa ban đầu được kích hoạt ngay tại khoa cấp cứu hoặc khoa hồi sức tích cực. Bệnh nhân được yêu cầu ngừng ăn uống hoàn toàn qua đường miệng để tránh kích thích ống tiêu hóa. Đặt ống thông mũi dạ dày giúp hút dịch và giảm áp lực trong lòng ruột già, đồng thời đặt ống thông bàng quang để theo dõi liên tục thể tích nước tiểu mỗi giờ. Đội ngũ y tế sẽ thiết lập các đường truyền tĩnh mạch trung tâm hoặc ngoại vi cỡ lớn nhằm bù đắp lượng dịch tuần hoàn đã mất, hiệu chỉnh rối loạn điện giải và kiểm soát huyết động. Liệu pháp kháng sinh phổ rộng qua đường tĩnh mạch bao phủ toàn bộ vi khuẩn hiếu khí Gram âm và vi khuẩn kỵ khí đường ruột được chỉ định sớm theo phác đồ chuyên khoa nhằm khống chế sự lây lan của vi khuẩn vào máu.

Can thiệp ngoại khoa là biện pháp mang tính quyết định trong đa số các trường hợp thủng đại tràng. Tùy thuộc vào vị trí tổn thương, mức độ nhiễm bẩn của ổ phúc mạc, nguyên nhân nền và tổng trạng người bệnh, phẫu thuật viên chuyên khoa tiêu hóa sẽ lựa chọn phương án phẫu thuật thích hợp:

• Thứ nhất, đối với các trường hợp lỗ thủng nhỏ phát hiện rất sớm ngay trong quá trình nội soi đại tràng và ổ bụng chưa bị viêm nhiễm phân, bác sĩ có thể khâu kín lỗ thủng qua nội soi ổ bụng hoặc mổ mở.
• Thứ hai, đối với các tổn thương thủng lớn do u đại tràng hoại tử hoặc viêm túi thừa vỡ có ổ viêm phúc mạc phân lan tỏa, phẫu thuật cắt đoạn đại tràng mang lỗ thủng và đưa đầu ruột trên ra ngoài thành bụng làm hậu môn nhân tạo (phương pháp phẫu thuật Hartmann) là giải pháp an toàn kinh điển được ưu tiên nhằm tránh nguy cơ bục miệng nối nguy hiểm.
• Thứ ba, nếu tổn thương được can thiệp sớm và ổ phúc mạc không quá bẩn, phẫu thuật viên có thể cắt đoạn ruột bệnh lý và nối ruột một thì, đôi khi kết hợp mở hồi tràng tạm thời để bảo vệ miệng nối.

Trong suốt quá trình mổ, ổ bụng luôn được súc rửa kỹ lưỡng bằng lượng lớn dung dịch nước muối sinh lý ấm và đặt các ống dẫn lưu chuyên dụng để thoát hết dịch mủ tồn dư. Sau phẫu thuật, bệnh nhân tiếp tục được điều trị kháng sinh, hỗ trợ dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch và theo dõi chặt chẽ hoạt động của hậu môn nhân tạo cũng như các chỉ số sinh tồn tại phòng hồi sức tích cực. Sau khi sức khỏe ổn định và mô đường ruột lành sẹo hoàn toàn sau vài tháng, bác sĩ sẽ đánh giá để tiến hành cuộc phẫu thuật thứ hai nhằm đóng hậu môn nhân tạo và tái lập lưu thông tự nhiên cho đường tiêu hóa.

Phòng ngừa và giảm nguy cơ

Phòng ngừa thủng đại tràng chủ yếu tập trung vào việc quản lý khoa học các bệnh lý đường tiêu hóa tiềm ẩn, bảo đảm an toàn khi thực hiện thủ thuật y khoa và xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh.

Biện pháp quan trọng hàng đầu là kiểm soát chặt chẽ các bệnh lý nền tại đường ruột. Những người mắc bệnh viêm ruột mạn tính như bệnh Crohn hay viêm loét đại trực tràng cần tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, tái khám định kỳ để kiểm soát tốt phản ứng viêm và phát hiện sớm các tổn thương loét sâu. Người có túi thừa đại tràng cần duy trì chế độ dinh dưỡng giàu chất xơ hòa tan và không hòa tan từ rau xanh, củ quả và ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời uống đủ nước mỗi ngày để phân mềm xốp, giảm áp lực co bóp của đại tràng. Việc chủ động tầm soát polyp đại tràng và ung thư đại trực tràng định kỳ theo khuyến cáo lứa tuổi cũng giúp loại bỏ sớm các khối tiền ung thư, ngăn ngừa nguy cơ khối u phát triển chèn ép hoại tử thành ruột.

Bên cạnh đó, việc phòng ngừa táo bón mạn tính có ý nghĩa thiết thực trong việc giảm tải áp lực cơ học lên đại tràng. Cần rèn luyện thói quen đi đại tiện vào một khung giờ cố định mỗi ngày, tuyệt đối không nhịn đại tiện và tránh rặn quá mạnh. Đối với người cao tuổi hoặc người nằm bất động lâu ngày, người chăm sóc cần hỗ trợ thay đổi tư thế, xoa bóp bụng nhẹ nhàng theo chiều khung đại tràng để kích thích nhu động ruột tự nhiên.

Đặc biệt, cộng đồng cần nâng cao cảnh giác với các phương pháp làm sạch ruột tự phát lan truyền trên mạng xã hội như thụt tháo đại tràng bằng cà phê hoặc các dung dịch detox không rõ nguồn gốc. Những can thiệp thô bạo này tiềm ẩn rủi ro cực lớn gây rách thủng trực tràng và đại tràng sigma. Khi cần thực hiện nội soi đại tràng hoặc phẫu thuật vùng bụng, bệnh nhân nên tìm đến các bệnh viện có chuyên khoa tiêu hóa uy tín và tuân thủ tuyệt đối hướng dẫn chuẩn bị ruột từ nhân viên y tế. Thêm vào đó, việc cẩn trọng trong ăn uống để tránh nuốt phải xương sắc nhọn và không lạm dụng thuốc giảm đau chống viêm bừa bãi sẽ giúp bảo vệ thành ruột già luôn vững chắc.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Thủng đại tràng là một tình trạng y khoa tối khẩn có thể nhanh chóng đe dọa tính mạng người bệnh nếu không được can thiệp kịp thời. Bệnh nhân hoặc người nhà cần gọi ngay xe cấp cứu 115 hoặc di chuyển khẩn cấp tới cơ sở y tế có chuyên khoa ngoại tổng quát gần nhất khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm nào sau đây:

• Thứ nhất, xuất hiện cơn đau bụng dữ dội đột ngột, cảm giác đau quặn thắt liên tục và lan rộng khắp ổ bụng, bụng có cảm giác căng cứng như một tấm gỗ khi ấn nhẹ vào.
• Thứ hai, đau bụng kèm theo các triệu chứng toàn thân rầm rộ như sốt cao liên tục, ớn lạnh rét run, nôn mửa nhiều lần, bụng chướng to và không thể đánh hơi hay đi đại tiện được.
• Thứ ba, cơn đau bụng bất thường xuất hiện trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi bệnh nhân vừa trải qua thủ thuật nội soi đại tràng, cắt polyp đại tràng, thụt tháo ruột hoặc các phẫu thuật vùng tiểu khung.
• Thứ tư, người bệnh có biểu hiện suy sụp huyết động gồm mạch đập nhanh, hạ huyết áp, hoa mắt chóng mặt khi đổi tư thế, vã mồ hôi lạnh, hơi thở dồn dập hoặc rối loạn tri giác, lú lẫn.

Trong thời gian chờ đợi nhân viên y tế vận chuyển cấp cứu, người nhà tuyệt đối không cho bệnh nhân ăn uống bất kỳ loại thực phẩm hay nước uống nào để bảo đảm dạ dày rỗng chuẩn bị cho phẫu thuật khẩn cấp. Tuyệt đối không tự ý cho người bệnh uống thuốc giảm đau, thuốc hạ sốt hoặc thuốc kháng sinh tại nhà vì việc này sẽ làm mờ đi các triệu chứng khách quan, gây khó khăn và chậm trễ cho quá trình chẩn đoán xác định của bác sĩ. Mọi sự chần chừ chờ đợi triệu chứng tự thuyên giảm đều có thể làm tăng nguy cơ tử vong do sốc nhiễm trùng không hồi phục.

Lưu ý an toàn

Tất cả thông tin được cung cấp trong bài viết này mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và tham khảo kiến thức y khoa đại cương, hoàn toàn không có giá trị thay thế cho việc thăm khám lâm sàng, chẩn đoán xác định hoặc chỉ định điều trị y khoa từ các bác sĩ chuyên khoa. Thủng đại tràng là một biến cố ngoại khoa tối cấp; tuyệt đối không tồn tại bất kỳ phương pháp chăm sóc tại nhà, bài thuốc đông y hay mẹo dân gian nào có thể hàn gắn lỗ thủng đại tràng.

Người bệnh và gia đình không được tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc thuốc cầm tiêu chảy khi có dấu hiệu đau bụng cấp chưa rõ nguyên nhân. Việc tự dùng thuốc sẽ che giấu các dấu hiệu bụng ngoại khoa nguy hiểm, dẫn tới việc chẩn đoán sai lệch và bỏ lỡ thời cơ vàng để cứu chữa. Bên cạnh đó, người dân cần tuyệt đối tránh xa các trào lưu tự thụt tháo đại tràng tại nhà hoặc sử dụng các liệu trình làm sạch đường ruột truyền miệng không có căn cứ y học. Nếu bạn hoặc người thân đang nghi ngờ có vấn đề rách thủng ống tiêu hóa, hãy liên hệ ngay với đường dây cấp cứu y tế để được thăm khám và xử trí chuyên khoa kịp thời.

Kết luận

Thủng đại tràng là một trong những cấp cứu ngoại khoa nghiêm trọng nhất của đường tiêu hóa, đòi hỏi sự phối hợp khẩn trương giữa các bác sĩ cấp cứu, ngoại tiêu hóa và hồi sức tích cực. Cửa sổ thời gian can thiệp đóng vai trò quyết định đối với tính mạng người bệnh; việc phát hiện sớm qua các triệu chứng đau bụng dữ dội, thành bụng co cứng như gỗ và sốt cao giúp ngăn ngừa biến chứng sốc nhiễm trùng nguy kịch. Khi được cấp cứu kịp thời và chăm sóc chu đáo, người bệnh hoàn toàn có cơ hội hồi phục sức khỏe. Mỗi người cần chủ động bảo vệ hệ tiêu hóa bằng chế độ sinh hoạt lành mạnh, tuân thủ điều trị các bệnh lý đường ruột mạn tính và đi khám chuyên khoa ngay khi có dấu hiệu bất thường.