Khi bị viêm họng nên ngậm gì để giảm đau rát cổ họng nhanh?

Viêm họng nên ngậm gì là gì?

Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm niêm mạc lót ở hầu họng, phần lớn bắt nguồn từ sự tấn công của các loại virus đường hô hấp như rhinovirus, adenovirus hoặc do thay đổi thời tiết, dị ứng và không khí khô lạnh. Biểu hiện đặc trưng thường bao gồm khô họng, ngứa rát, đau buốt mỗi khi nuốt nước bọt hay ăn uống.

Trong giai đoạn đầu, các giải pháp ngậm đóng vai trò như một biện pháp hỗ trợ tại chỗ giúp kích thích tiết nước bọt tự nhiên. Nước bọt chứa enzyme kháng khuẩn và độ ẩm cần thiết để làm trơn láng bề mặt niêm mạc đang khô cằn, sưng nề. Mặc dù các chất ngậm không thể tiêu diệt hoàn toàn mầm bệnh nằm sâu bên dưới cấu trúc mô nhưng chúng mang lại cảm giác dễ chịu rõ rệt, hỗ trợ người bệnh nuốt và sinh hoạt thuận tiện hơn.

Ngậm mật ong chanh giúp làm dịu niêm mạc họng

Mật ong nguyên chất kết hợp với chanh hoặc quất là một trong những giải pháp tự nhiên được áp dụng phổ biến khi cổ họng bị đau rát. Mật ong có độ sánh cao giúp bao phủ niêm mạc họng, hoạt động như một chất làm dịu tự nhiên (demulcent) giúp giảm bớt kích ứng và phản xạ ho khan. Ngoài ra, mật ong còn chứa các hợp chất kháng khuẩn nhẹ tự nhiên giúp hỗ trợ bảo vệ niêm mạc họng tổn thương.

Chanh hoặc quất cung cấp thêm vitamin C và acid citric loãng, hỗ trợ làm loãng chất nhầy ứ đọng trong khoang họng. Người bệnh có thể ngậm trực tiếp một lát chanh ngâm mật ong hoặc nhấp từng ngụm nhỏ hỗn hợp chanh mật ong pha cùng nước ấm để dung dịch lưu lại trên bề mặt hầu họng. Cần lưu ý không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi và tránh pha với nước quá nóng làm biến tính các dưỡng chất quý trong mật ong.

Ngậm lát gừng tươi hoặc tỏi để giảm viêm ấm cổ

Gừng tươi có chứa các hoạt chất sinh học nhóm gingerol và shogaol với đặc tính chống viêm, giảm đau và làm ấm cơ thể. Khi vùng họng bị viêm phù nề, việc ngậm một lát gừng mỏng cạo sạch vỏ hoặc nhai nhẹ gừng tươi sẽ kích thích tiết nước bọt tự nhiên, giúp giữ ẩm niêm mạc và giảm cảm giác ngứa rát khó chịu.

Tương tự gừng, tỏi tươi chứa hợp chất allicin được giải phóng khi đập dập, mang lại khả năng kháng khuẩn tự nhiên hỗ trợ ức chế vi sinh vật tại chỗ. Người bệnh có thể ngậm một nhánh tỏi mỏng đã đập dập trong vài phút. Tuy nhiên, gừng và tỏi có vị cay nóng mạnh nên không nên ngậm quá lâu ở cùng một vị trí trong miệng nhằm tránh gây bỏng rát niêm mạc hoặc kích ứng dạ dày ở người có tiền sử viêm loét.

Sử dụng viên ngậm thảo mộc chứa bạc hà và keo ong

Các loại viên ngậm thảo dược không kê đơn thường chứa tinh dầu bạc hà (menthol), khuynh diệp, cam thảo hoặc keo ong. Tinh dầu bạc hà mang lại cảm giác the mát tức thì, có tác dụng gây tê nhẹ tại chỗ giúp giảm cảm giác đau buốt và thông thoáng đường thở. Keo ong và cam thảo cũng hỗ trợ kháng khuẩn nhẹ, bảo vệ lớp biểu mô họng đang tổn thương.

Người bệnh nên để viên ngậm tan từ từ trong miệng, tránh nhai hoặc nuốt chửng để các hoạt chất phát huy tối đa tác dụng làm dịu niêm mạc họng. Chú ý lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và đọc kỹ bảng thành phần, đặc biệt với những người cần kiểm soát đường huyết thì nên ưu tiên dòng sản phẩm không đường.

Dùng viên ngậm y tế chứa hoạt chất sát khuẩn và giảm đau

Đối với những trường hợp đau rát họng ở mức độ nhiều hơn, các loại viên ngậm chứa hoạt chất sát khuẩn tại chỗ như dichlorobenzyl alcohol, amylmetacresol hoặc chất gây tê tại chỗ như benzocaine, lidocaine có thể mang lại hiệu quả giảm đau rõ rệt. Các hoạt chất này giúp giảm thiểu mật độ vi sinh vật bám dính ở niêm mạc hầu họng và ức chế tạm thời các đầu mút thần kinh cảm giác đau.

Một số viên ngậm còn phối hợp thêm hoạt chất chống viêm không steroid tại chỗ như flurbiprofen giúp hạ bớt phản ứng sưng phù nề. Tuy nhiên, việc sử dụng các loại viên ngậm chứa hoạt chất tân dược này cần tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng và khoảng cách thời gian giữa các lần dùng theo khuyến cáo của nhà sản xuất hoặc hướng dẫn của dược sĩ, tránh lạm dụng kéo dài.

Ngậm súc miệng với nước muối sinh lý ấm và thảo mộc

Bên cạnh các chất ngậm trực tiếp, súc họng và ngậm giữ nước muối sinh lý ấm nồng độ 0,9% trong vài phút trước khi nhổ ra là bước chăm sóc nền tảng vô cùng quan trọng. Muối tạo ra môi trường ưu trương nhẹ giúp hút bớt dịch ứ đọng từ các mô họng bị phù nề, đồng thời rửa trôi vi khuẩn, dịch nhầy và các tác nhân gây kích ứng bề mặt.

Ngoài nước muối, việc uống từng ngụm trà ấm thảo mộc như trà hoa cúc hay trà rễ cam thảo cũng đem lại tác dụng xoa dịu niêm mạc tương đương biện pháp ngậm. Cần lưu ý nhiệt độ nước vừa ấm, tránh dùng nước quá nóng vì nhiệt độ cao có thể làm tổn thương thêm lớp biểu mô nhạy cảm đang bị viêm của họng.

Lưu ý an toàn

Viên ngậm và các biện pháp tự nhiên chỉ có tác dụng hỗ trợ xoa dịu triệu chứng tại chỗ, không thay thế thuốc điều trị đặc hiệu khi viêm họng do nhiễm vi khuẩn. Tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi do nguy cơ ngộ độc clostridium botulinum. Tránh cho trẻ nhỏ ngậm kẹo cứng vì nguy cơ sặc hoặc hóc dị vật đường thở. Người bệnh cần đi khám bác sĩ ngay nếu sốt cao, khó thở, nuốt nghẹn nghiêm trọng hoặc đau họng kéo dài trên một tuần.

Tóm tắt

Các biện pháp ngậm giảm đau họng mang lại sự dễ chịu tạm thời nhưng không thay thế cho việc xác định nguyên nhân y khoa. Người bệnh nên kết hợp uống đủ nước ấm, nghỉ ngơi giọng nói và giữ ấm vùng cổ. Nếu triệu chứng đau rát kéo dài hoặc diễn tiến nặng, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám cẩn thận.