Viêm họng biến chứng có nguy hiểm không và những rủi ro cần lưu ý

Biến chứng viêm họng là gì?

Viêm họng là phản ứng viêm xảy ra ở lớp niêm mạc lót phía sau cổ họng, thường đi kèm cảm giác đau rát, vướng víu khi nuốt và ho khan. Tác nhân gây bệnh đa số là các chủng virus đường hô hấp như Rhinovirus, Adenovirus, virus cúm, hoặc do các vi khuẩn như liên cầu khuẩn, phế cầu khuẩn và tụ cầu khuẩn.

Thông thường, niêm mạc họng có khả năng tự hồi phục tốt khi hàng rào miễn dịch của cơ thể hoạt động hiệu quả. Nguy cơ biến chứng xuất hiện khi mầm bệnh lan rộng ra các mô lân cận hoặc kích hoạt phản ứng tự miễn dịch toàn thân bất thường. Hiểu đúng bản chất của đợt viêm họng giúp người bệnh phân biệt được diễn tiến lành tính thông thường với các dấu hiệu chuyển biến xấu cần sự can thiệp y khoa.

Biến chứng tại chỗ và lân cận vùng tai mũi họng

Khi tình trạng nhiễm trùng tại niêm mạc họng không được kiểm soát tốt, vi khuẩn có thể xâm lấn trực tiếp vào các mô liên kết xung quanh. Tình trạng này dễ dẫn tới áp xe quanh amidan hoặc áp xe thành sau họng, khiến người bệnh đau họng dữ dội, khó há miệng, nuốt nghẹn và thay đổi giọng nói. Nếu ổ áp xe phát triển quá lớn, khối viêm có thể chèn ép đường thở gây suy hô hấp cấp tính.

Ngoài ra, do vùng tai mũi họng có các hốc thông thương mật thiết với nhau, tác nhân gây bệnh từ hầu họng rất dễ lây lan ngược dòng. Hậu quả thường gặp là viêm tai giữa ứ mủ, viêm xoang cấp tính và viêm mũi xuất tiết kéo dài. Ở trẻ nhỏ, viêm tai giữa bội nhiễm sau viêm họng có thể ảnh hưởng xấu đến chức năng thính giác nếu màng nhĩ bị tổn thương nặng.

Biến chứng đường hô hấp dưới và ảnh hưởng toàn thân nguy hiểm

Từ vùng hầu họng, dịch tiết chứa mầm bệnh có thể di chuyển xuống đường dẫn khí bên dưới, khởi phát viêm thanh quản, viêm khí phế quản và viêm phổi. Những bệnh lý này thường đi kèm ho dữ dội, tức ngực, thở khò khè và đờm đặc đổi màu vàng xanh, khiến thể trạng người bệnh suy sụp nhanh chóng.

Đáng lo ngại hơn cả là nhóm biến chứng toàn thân do phản ứng miễn dịch chéo khi cơ thể nhiễm liên cầu khuẩn tan huyết beta nhóm A. Kháng thể do cơ thể tạo ra để chống lại vi khuẩn có thể tấn công nhầm vào các tổ chức mô lành. Quá trình này dẫn đến sốt thấp khớp gây tổn thương van tim, viêm cơ tim, hoặc gây viêm cầu thận cấp biểu hiện qua phù mặt, tiểu ít và nước tiểu sẫm màu. Những tổn thương van tim này có thể để lại di chứng suy tim mạn tính suốt đời.

Những yếu tố làm gia tăng nguy cơ gặp biến chứng viêm họng

Trẻ em trong độ tuổi từ 5 đến 15 tuổi là đối tượng dễ gặp phản ứng miễn dịch sau nhiễm liên cầu khuẩn nhất, làm tăng nguy cơ mắc thấp tim hoặc viêm cầu thận cấp. Người cao tuổi và những người có bệnh nền mạn tính như đái tháo đường, suy tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cũng có tỷ lệ biến chứng cao do sức đề kháng suy giảm.

Bên cạnh yếu tố cơ địa, thói quen tự ý điều trị là nguyên nhân phổ biến khiến viêm họng trở nên phức tạp. Việc tự mua kháng sinh uống ngắt quãng, tự dùng thuốc chống viêm liều cao hoặc áp dụng mẹo dân gian chưa kiểm chứng có thể làm lu mờ triệu chứng thật. Điều này khiến bệnh nhân chủ quan, bỏ lỡ thời điểm vàng can thiệp y tế khiến ổ nhiễm trùng lan rộng vào máu.

Cách chăm sóc an toàn và giảm thiểu rủi ro biến chứng

Để hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng, việc chăm sóc đúng cách ngay từ những ngày đầu khởi phát có ý nghĩa then chốt. Người bệnh nên duy trì thói quen súc miệng và súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý, uống đủ nước ấm để giữ ẩm biểu mô đường thở, đồng thời giữ ấm vùng cổ ngực khi thời tiết chuyển lạnh. Không gian sống cần được thông thoáng và hạn chế tiếp xúc khói bụi, thuốc lá.

Khi các biểu hiện như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, nuốt đau nhói lên tai, sưng hạch góc hàm hoặc mệt lả xuất hiện, người bệnh cần tới ngay chuyên khoa tai mũi họng để được bác sĩ thăm khám. Tuyệt đối không tự ý dùng lại đơn thuốc cũ hoặc truyền dịch tại nhà khi chưa có chỉ định chuyên môn từ nhân viên y tế.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán mức độ viêm họng, không tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau chống viêm liều cao khi chưa có hướng dẫn chuyên môn. Mọi dấu hiệu khó thở, khàn tiếng kéo dài hoặc sốt cao co giật cần được cấp cứu y tế ngay lập tức.

Tóm tắt

Biến chứng của viêm họng tuy không phải trường hợp nào cũng gặp nhưng hoàn toàn có thể trở nên nguy hiểm nếu người bệnh lơ là các tín hiệu cảnh báo từ cơ thể. Việc giữ thói quen vệ sinh họng sạch sẽ, nghỉ ngơi hợp lý và chủ động đến cơ sở y tế khi triệu chứng kéo dài là giải pháp an toàn nhất để bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp.