Chảy máu mũi một bên trái: Nguyên nhân thường gặp và cách xử trí

Chảy máu mũi một bên trái là gì?

Chảy máu mũi, hay còn gọi là chảy máu cam, là hiện tượng xuất huyết xảy ra tại niêm mạc lót bên trong hốc mũi. Khi tổn thương chỉ khu trú ở hốc mũi bên trái, máu thường rỉ ra từ lỗ mũi trái do mao mạch tại đây bị nứt vỡ. Vùng trước của vách ngăn mũi là nơi hội tụ mạng lưới mao mạch rất mỏng manh, chỉ được bao bọc bởi một lớp niêm mạc mỏng nên rất dễ bị tổn hại khi có biến đổi về độ ẩm, nhiệt độ hoặc sang chấn vật lý. Đa phần các cơn xuất huyết này có tính chất cấp tính, bắt nguồn từ hệ mao mạch phía trước và diễn biến lành tính, có thể tự cầm sau khi áp dụng lực ép trực tiếp. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này tái diễn đơn thuần một bên kéo dài, cấu trúc vách ngăn hoặc tình trạng viêm nhiễm cục bộ cần được đánh giá cẩn trọng.

Các nguyên nhân thường gặp dẫn đến chảy máu mũi một bên trái

Niêm mạc hốc mũi tập trung mạng lưới mao mạch nông rất phong phú, đặc biệt là vùng đám rối Kiesselbach nằm ở phần trước của vách ngăn mũi. Hiện tượng chảy máu mũi một bên trái thường khởi phát do những tổn thương cơ học tại chỗ, phổ biến nhất là thói quen ngoáy mũi mạnh làm trầy xước niêm mạc, xì mũi với áp lực lớn khi bị cảm cúm hoặc chấn thương va đập nhẹ vùng mặt.

Bên cạnh chấn thương, các yếu tố môi trường như thời tiết lạnh, hanh khô kéo dài hoặc việc thường xuyên làm việc trong phòng máy điều hòa nhiệt độ thấp khiến niêm mạc mũi bị mất nước, khô căng và dễ nứt nẻ. Viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn tính cũng làm các mạch máu sung huyết, phù nề và tăng nguy cơ vỡ mạch.

Đặc biệt, tình trạng vẹo vách ngăn mũi sang bên trái là một nguyên nhân cấu trúc rất đáng chú ý. Khi vách ngăn bị lệch sang một bên, luồng không khí hít vào sẽ tác động bất thường lên bề mặt gồ ghề của niêm mạc bên đó, dẫn đến hiện tượng khô cục bộ và dễ gây chảy máu mũi tái phát thường xuyên chỉ ở riêng hốc mũi trái.

Quy trình sơ cứu và xử trí cầm máu tại chỗ đúng cách

Khi xảy ra tình trạng chảy máu mũi một bên trái, việc giữ bình tĩnh và thực hiện sơ cứu đúng thao tác đóng vai trò quyết định trong việc kiểm soát dòng máu. Người bệnh nên ngồi thẳng lưng trên ghế, đầu hơi cúi nhẹ về phía trước để máu thoát tự nhiên ra cửa mũi ngoài, tuyệt đối không ngửa cổ ra sau hay nằm ngửa.

Tiếp theo, dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ bóp chặt hai bên cánh mũi, ép sát vào phần vách ngăn giữa hai lỗ mũi. Trong suốt quá trình này, người bệnh cần thở đều bằng miệng và giữ nguyên lực ép liên tục trong khoảng mười đến mười lăm phút. Tránh liên tục buông tay ra để kiểm tra vì sẽ làm gián đoạn quá trình hình thành cục máu đông tự nhiên.

Ngoài ra, có thể kết hợp chườm một túi đá lạnh hoặc khăn lạnh lên vùng sống mũi và trán. Nhiệt độ thấp giúp các mạch máu tại chỗ co lại nhanh chóng, từ đó hỗ trợ giảm lượng máu lưu thông và thúc đẩy cầm máu nhanh hơn. Nếu có máu chảy xuống vùng họng miệng, hãy nhổ nhẹ ra ngoài thay vì nuốt vào dạ dày.

Những sai lầm phổ biến cần tránh khi xử trí chảy máu mũi

Trong thực tế, nhiều người vẫn áp dụng các biện pháp truyền miệng sai lệch khi bị chảy máu mũi, vô tình khiến tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn. Sai lầm phổ biến nhất là động tác ngửa cổ ra sau hoặc nằm ngửa thẳng người. Tư thế này khiến dòng máu chảy ngược xuống hầu họng, dẫn đến nuốt máu gây kích ứng niêm mạc dạ dày, buồn nôn, hoặc nghiêm trọng hơn là sặc máu vào đường thở gây khó thở cấp tính.

Một thói quen không đúng khác là tự ý nhét các vật liệu không đảm bảo vô trùng như giấy ăn thô, bông gòn hoặc các loại lá cây giã nát vào sâu trong hốc mũi trái. Điều này không chỉ không tạo đủ lực ép trực tiếp lên điểm chảy máu mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng niêm mạc mũi xoang và gây tổn thương rách thêm mạch máu khi cố rút dị vật ra ngoài.

Bên cạnh đó, việc xì mũi mạnh ngay sau khi máu vừa ngừng chảy cũng là nguyên nhân khiến cục máu đông vừa hình thành bị bong tróc, làm mạch máu nứt vỡ và tái phát chảy máu lập tức. Người bệnh cần giữ cho mũi được nghỉ ngơi ổn định ít nhất vài giờ sau sơ cứu.

Thời điểm người bệnh cần đến cơ sở y tế thăm khám chuyên khoa

Dù đa số các đợt chảy máu mũi một bên xuất phát từ nguyên nhân lành tính, người bệnh không nên chủ quan nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Nếu đã thực hiện ép cánh mũi đúng cách liên tục trên mười lăm đến hai mươi phút mà máu vẫn tiếp tục chảy mạnh, không có dấu hiệu thuyên giảm, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay.

Các tình huống cần thăm khám khẩn cấp khác bao gồm: lượng máu chảy ra ồ ạt, máu ộc ra từ miệng với số lượng lớn, chảy máu mũi sau chấn thương vùng đầu hoặc mặt nghiêm trọng, kèm theo các biểu hiện chóng mặt, hoa mắt, vã mồ hôi, da tái lạnh hoặc khó thở.

Trường hợp chảy máu mũi một bên trái tái phát nhiều lần mà không rõ nguyên nhân, đặc biệt ở người cao tuổi có kèm theo tăng huyết áp, người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc có triệu chứng nghẹt mũi một bên kéo dài, suy giảm khứu giác, sụt cân bất thường cũng cần được nội soi tai mũi họng sớm để tầm soát các bệnh lý chuyên sâu như polyp mũi, dị hình mạch máu hoặc khối u vùng vòm mũi họng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và hướng dẫn sơ cứu tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán y khoa hoặc chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý nhét bông gạc không rõ nguồn gốc, thảo dược hay tự dùng các loại thuốc xịt co mạch kéo dài khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Với những trường hợp chảy máu mũi lượng nhiều hoặc tái diễn thường xuyên, việc thăm khám trực tiếp tại bệnh viện là bắt buộc để phát hiện nguyên nhân gốc rễ.

Tóm tắt

Chảy máu mũi một bên trái đa phần là tình trạng cấp tính lành tính bắt nguồn từ tổn thương mạch máu nông tại vách ngăn. Xử trí đúng tư thế bằng cách ngồi cúi nhẹ đầu và ép cánh mũi là chìa khóa giúp cầm máu an toàn. Người bệnh không nên chủ quan nếu máu chảy dai dẳng hoặc tái phát nhiều lần, mà cần chủ động đến khám tại chuyên khoa tai mũi họng để được xác định chính xác căn nguyên và can thiệp kịp thời.