Trẻ bị sốt cao co giật nên xử trí như thế nào để đảm bảo

Trẻ bị sốt cao co giật là gì?

Sốt cao co giật xảy ra do hệ thần kinh trung ương của trẻ nhỏ chưa phát triển hoàn thiện, rất nhạy cảm với sự gia tăng thân nhiệt đột ngột, phổ biến nhất trong các đợt sốt do nhiễm virus đường hô hấp hoặc nhiễm khuẩn tai mũi họng. Phần lớn các trường hợp là co giật do sốt đơn thuần, diễn ra trong thời gian ngắn và tự hết mà không gây di chứng thần kinh hay suy giảm phát triển trí tuệ.

Trong cơn co giật, trẻ thường có biểu hiện gồng cứng cơ toàn thân, mắt trợn ngược, run giật các chi nhịp nhàng và có thể mất ý thức tạm thời trong chốc lát. Dù hình ảnh này gây hoang mang lớn cho người chứng kiến, bản thân cơn giật hiếm khi đe dọa tính mạng. Hiểm họa lớn nhất thường xuất phát từ những xử trí sai cách của người chăm sóc như ghì nén cơ thể hay chèn ép dị vật vào khoang miệng gây chấn thương và tắc nghẽn đường hô hấp.

Các bước sơ cứu an toàn ngay khi trẻ lên cơn co giật

Ngay khi phát hiện trẻ có biểu hiện run giật, người chăm sóc cần bình tĩnh đặt trẻ nằm nghiêng sang một bên trên bề mặt phẳng, mềm và rộng rãi như giường đệm hoặc mặt sàn sạch. Tư thế nằm nghiêng giúp dịch tiết đường thở và chất nôn dễ dàng thoát ra ngoài, hạn chế tối đa nguy cơ dịch trào ngược vào khí quản gây nghẹt thở.

Tiếp theo, hãy nới lỏng cúc áo quanh vùng cổ, ngực và bụng để hỗ trợ lồng ngực di động dễ dàng. Nhanh chóng dọn dẹp các đồ chơi, vật sắc nhọn hoặc đồ cứng ở xung quanh khu vực trẻ nằm nhằm phòng ngừa chấn thương ngoài ý muốn khi trẻ gồng giật. Trong suốt thời gian này, người chăm sóc cần nhìn đồng hồ để ghi nhận độ dài cơn giật và theo dõi kỹ các biểu hiện để thông báo chính xác cho bác sĩ.

Những hành động tuyệt đối không nên làm khi trẻ đang co giật

Nhiều bậc phụ huynh theo phản xạ thường cố gắng giữ chặt chân tay trẻ để kìm hãm cơn giật. Đây là hành vi rất nguy hiểm vì lực co cơ mạnh kết hợp với lực cản ép từ bên ngoài có thể làm tổn thương cơ, rách dây chằng hoặc gây trật khớp của trẻ.

Bên cạnh đó, tuyệt đối không được nhét đũa, ngón tay, thìa hoặc khăn vải vào miệng trẻ với suy nghĩ tránh cắn lưỡi. Việc cạy miệng không mang lại lợi ích mà còn có nguy cơ làm tổn thương hàm, gãy răng hoặc khiến các dị vật rơi vào thanh quản làm tắc nghẽn đường thở cấp tính. Gia đình cũng không được nhỏ nước chanh, vắt nước lá hay ép trẻ uống thuốc khi trẻ chưa tỉnh táo hoàn toàn vì nguy cơ hít sặc vào phổi rất cao.

Chăm sóc và theo dõi sau khi cơn co giật kết thúc

Khi cơn giật dừng lại, trẻ thường rơi vào trạng thái ngủ lơ mơ, thở chậm hoặc mệt mỏi trong một khoảng thời gian ngắn. Lúc này, người chăm sóc cần tiếp tục duy trì tư thế nằm nghiêng cho trẻ, dùng khăn mềm sạch lau nhẹ đờm dãi quanh khóe miệng.

Để hỗ trợ hạ nhiệt độ cơ thể, gia đình dùng khăn sạch nhúng vào nước ấm có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt trẻ khoảng 1 đến 2 độ C, vắt ráo rồi lau nhẹ nhàng ở các vùng da tập trung nhiều mạch máu lớn như hai bên nách, bẹn và vùng cổ. Tuyệt đối không dùng cồn hoặc chất làm mát chứa tinh dầu để thoa lên da trẻ. Khi trẻ đã hoàn toàn tỉnh táo và nuốt bình thường, hãy cho trẻ uống bù nước từng ngụm nhỏ và tham khảo ý kiến bác sĩ về việc dùng thuốc hạ nhiệt phù hợp.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay

Mặc dù đa số các cơn giật do sốt không nguy hiểm đến tính mạng, người nhà cần lập tức gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện nếu cơn co giật kéo dài trên 5 phút. Cơn giật kéo dài liên tục có thể dẫn đến tình trạng thiếu oxy cục bộ, cần sự can thiệp y tế chuyên sâu để cắt cơn kịp thời.

Ngoài ra, những biểu hiện như trẻ bị giật nhiều lần trong một đợt sốt, co giật khu trú chỉ ở một bên cơ thể, hoặc trẻ không tỉnh lại sau khi cơn giật ngừng đều là những dấu hiệu cảnh báo phức tạp. Nếu nhận thấy trẻ xuất hiện thêm các triệu chứng như nôn trớ liên tục, thở mệt rút lõm ngực, cứng gáy, xuất hiện ban xuất huyết dạng chấm đỏ dưới da hay li bì khó đánh thức, gia đình cần chuyển viện khẩn cấp để tầm soát các bệnh lý nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương.

Lưu ý an toàn

Các hướng dẫn trong bài viết mang tính giáo dục kiến thức sơ cứu thường thức và không thể thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc chống động kinh, thuốc an thần hoặc tự ý kết hợp nhiều loại thuốc hạ sốt khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Khi trẻ có biểu hiện bất thường hoặc cơn co giật kéo dài, việc thăm khám y tế trực tiếp là bắt buộc.

Tóm tắt

Sốt cao co giật ở trẻ nhỏ tuy gây nhiều lo lắng nhưng đa số đều là các cơn lành tính và không để lại di chứng thần kinh nếu được xử trí đúng cách. Người chăm sóc cần ghi nhớ nguyên tắc giữ bình tĩnh, đặt trẻ nằm nghiêng thông thoáng đường thở, tuyệt đối không chèn vật cứng vào miệng và nhanh chóng đưa trẻ đến gặp bác sĩ để đánh giá sức khỏe toàn diện.