Viêm đại tràng kèm sốt có nguy hiểm không và cách xử trí

Viêm đại tràng sốt là gì?

Viêm đại tràng là tình trạng tổn thương gây viêm loét ở lớp niêm mạc lót trong của lòng đại tràng. Trong đa số các trường hợp rối loạn tiêu hóa thông thường, người bệnh chỉ gặp phải tình trạng đầy hơi, đau âm ỉ vùng bụng và phân thay đổi tính chất mà không kèm theo thay đổi thân nhiệt. Tuy nhiên, khi cơn sốt xuất hiện song hành cùng rối loạn đại tiện, tình trạng bệnh đã chuyển sang giai đoạn có phản ứng viêm toàn thân.

Hiện tượng sốt trong viêm đại tràng có thể dao động từ sốt nhẹ 37,5 đến 38 độ C cho đến những cơn sốt cao trên 39 độ C kèm rét run. Đây là tín hiệu cho thấy đại tràng có thể đang bị nhiễm khuẩn cấp tính, nhiễm ký sinh trùng xâm lấn hoặc đợt tiến triển nặng của các bệnh lý viêm ruột tự miễn. Việc đánh giá đúng mức độ sốt cùng các biểu hiện đường ruột đi kèm là chìa khóa then chốt giúp người bệnh nhận biết mức độ nghiêm trọng để có hướng can thiệp y khoa kịp thời, tránh các rủi ro đáng tiếc cho sức khỏe.

Mối liên hệ giữa tình trạng viêm đại tràng và phản ứng sốt của cơ thể

Sốt xuất hiện trong các bệnh lý đại tràng thường báo hiệu một đợt viêm cấp tính hoặc sự xâm nhập của các tác nhân vi sinh vật vào thành ruột. Bình thường, hội chứng ruột kích thích hay rối loạn chức năng đại tràng hiếm khi gây sốt. Tuy nhiên, khi niêm mạc ruột bị loét sâu, vi khuẩn hoặc độc tố xâm lấn qua hàng rào biểu mô, hệ miễn dịch sẽ kích hoạt phản ứng bảo vệ toàn thân, giải phóng các chất trung gian gây viêm khiến thân nhiệt tăng cao. Tùy theo nguyên nhân, người bệnh có thể sốt nhẹ âm ỉ hoặc sốt cao rét run kèm đau quặn bụng dữ dội. Do đó, sự hiện diện của cơn sốt là một tiêu chí lâm sàng quan trọng để phân biệt giữa rối loạn tiêu hóa cơ năng thông thường với các bệnh lý tổn thương thực thể có nguy cơ biến chứng tại đường tiêu hóa.

Các nhóm nguyên nhân chính gây viêm đại tràng kèm sốt

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng viêm ruột đi kèm cơn sốt. Nhóm phổ biến nhất là viêm đại tràng nhiễm trùng do thức ăn hoặc nguồn nước ô nhiễm chứa vi khuẩn như Salmonella, Shigella, Campylobacter, Escherichia coli hoặc trực khuẩn Clostridioides difficile sau đợt dùng kháng sinh kéo dài. Ngoài ra, ký sinh trùng như amip lỵ cũng có thể xâm lấn gây áp xe niêm mạc đại tràng kèm sốt. Nhóm nguyên nhân thứ hai liên quan đến các bệnh viêm ruột tự miễn mạn tính như viêm loét đại trực tràng chảy máu hoặc bệnh Crohn trong giai đoạn bùng phát nặng. Trong một số trường hợp ít gặp hơn ở người cao tuổi, viêm đại tràng thiếu máu cục bộ do xơ vữa mạch mạc treo cũng có thể hoại tử một phần thành ruột và dẫn tới phản ứng sốt cùng đau bụng cấp.

Những dấu hiệu đi kèm cần đặc biệt theo dõi sát sao

Khi viêm đại tràng đi kèm sốt, người bệnh không chỉ cảm thấy sốt nóng mà còn gặp phải nhiều rối loạn tiêu hóa rầm rộ. Điển hình là những cơn đau quặn thắt dọc khung đại tràng, thường đau nhiều ở hố chậu trái hoặc vùng bụng dưới. Người bệnh có cảm giác mót rặn liên tục, đi đại tiện nhiều lần trong ngày nhưng lượng phân ít, phân lỏng nát lẫn chất nhầy bọt hoặc vệt máu tươi. Đi kèm với đó là cảm giác buồn nôn, mệt mỏi kiệt sức, khô môi, khát nước do mất dịch qua đường phân. Nếu sốt cao trên 38,5 độ C kèm bụng chướng căng, nắn thấy cứng và đau chói, đây có thể là dấu hiệu của tình trạng thủng ruột, viêm phúc mạc hoặc phình giãn đại tràng nhiễm độc cần được cấp cứu khẩn cấp.

Cách chăm sóc ban đầu và hỗ trợ phục hồi sức khỏe an toàn

Mục tiêu xử trí bước đầu là phòng chống kiệt nước và hạ nhiệt an toàn trong khi chuẩn bị đến cơ sở y tế. Người bệnh cần được nằm nghỉ ngơi tại nơi thoáng khí, chườm ấm ở các vùng nếp gấp như nách và bẹn nếu sốt nhẹ. Bổ sung dung dịch bù nước và điện giải oresol đúng tỷ lệ pha là ưu tiên hàng đầu, nên uống từng ngụm nhỏ liên tục trong ngày thay vì uống một lượng lớn cùng lúc. Về dinh dưỡng, nên chọn thức ăn mềm, lỏng, ít dầu mỡ, tránh xa sữa béo, rượu bia, cà phê và các món cay nóng kích thích ruột. Tuyệt đối không tự ý uống các loại thuốc giảm đau kháng viêm không steroid vì chúng có thể làm tăng nguy cơ loét và xuất huyết niêm mạc đại tràng.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời

Tình trạng sốt do viêm đại tràng tiềm ẩn nguy cơ diễn tiến nặng rất nhanh nếu nguyên nhân xuất phát từ vi khuẩn độc lực cao hoặc viêm ruột bùng phát dữ dội. Người bệnh cần đến ngay khoa cấp cứu hoặc phòng khám tiêu hóa nếu thân nhiệt tăng cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, đại tiện ra máu số lượng nhiều, nôn ói liên tục không giữ được nước uống, hoặc xuất hiện biểu hiện li bì, tụt huyết áp, chóng mặt khi đứng dậy. Bác sĩ chuyên khoa sẽ thăm khám, thực hiện các xét nghiệm sinh hóa, nội soi hoặc chẩn đoán hình ảnh cần thiết để xác định chính xác tổn thương, từ đó đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp cho từng cá nhân, hạn chế biến chứng nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc cầm tiêu chảy hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng khi đang bị sốt và đau bụng, vì điều này có thể che lấp triệu chứng nguy hiểm hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng nhiễm trùng.

Tóm tắt

Viêm đại tràng kèm sốt là tình trạng cảnh báo đáp ứng viêm toàn thân hoặc nhiễm trùng tiêu hóa tiến triển. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc hạ sốt, kháng sinh hay thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chẩn đoán. Việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa tiêu hóa giúp xác định chính xác nguyên nhân, ngăn ngừa biến chứng thủng ruột hoặc mất nước nặng, đồng thời bảo vệ hệ vi sinh đường ruột lâu dài.