Viêm đại tràng siêu âm có phát hiện được không và khi nào cần nội soi

Viêm đại tràng siêu âm có phát hiện được không là gì?

Siêu âm bụng là phương pháp sử dụng sóng âm tần số cao để tái tạo hình ảnh các cơ quan nội tạng bên trong ổ bụng như gan, mật, thận, lách, tuỵ và các quai ruột. Kỹ thuật này được áp dụng rộng rãi nhờ ưu điểm thực hiện nhanh chóng, không gây đau, không sử dụng tia X bức xạ và chi phí hợp lý. Đối với hệ tiêu hoá, siêu âm đóng vai trò quan trọng trong việc khảo sát tổng quát cấu trúc thành ống tiêu hoá và phát hiện các biến đổi bất thường ở khoang phúc mạc.

Mặc dù vậy, đường tiêu hoá là cơ quan rỗng chứa nhiều khí và chất bã, tạo nên rào cản tự nhiên đối với sóng siêu âm. Do đó, siêu âm đại tràng thường chỉ phát huy giá trị tốt nhất khi thành ruột bị tổn thương đáng kể, có phản ứng viêm lan toả ra thanh mạc hoặc khi người bệnh xuất hiện các biến chứng cấp tính. Đối với các bệnh lý viêm loét nông tại niêm mạc, siêu âm chỉ mang tính chất định hướng ban đầu chứ không đủ căn cứ để kết luận bệnh.

Dấu hiệu viêm đại tràng có thể quan sát được trên siêu âm

Khi đại tràng bị viêm ở mức độ vừa đến nặng, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh có thể ghi nhận hiện tượng dày thành ruột vượt quá giới hạn bình thường. Sự mất cân đối giữa các lớp cấu trúc của thành ống tiêu hoá cũng là dấu hiệu cảnh báo tình trạng viêm nhiễm tiến triển.

Ngoài ra, siêu âm có thể phát hiện phản ứng viêm xung quanh ống tiêu hoá, biểu hiện qua tình trạng thâm nhiễm mỡ mạc treo, tăng sinh mạch máu cục bộ trên Doppler màu hoặc sự xuất hiện của các hạch mạc treo phản ứng. Trong các trường hợp viêm nặng hoặc viêm đại tràng có biến chứng, siêu âm còn giúp nhận diện dịch tự do trong ổ bụng, ổ áp xe cạnh quai ruột hay dấu hiệu thủng đại tràng. Nhờ đó, kỹ thuật này đóng vai trò quan trọng trong việc sàng lọc ban đầu các cơn đau bụng cấp tính.

Những hạn chế của siêu âm khi chẩn đoán bệnh lý đại tràng

Hạn chế lớn nhất của siêu âm trong khảo sát ống tiêu hoá là sự cản trở của hơi và phân trong lòng đại tràng. Khí tự nhiên trong đường ruột làm tán xạ sóng âm, khiến bác sĩ khó quan sát chi tiết toàn bộ các đoạn đại tràng, đặc biệt là vùng trực tràng và đại tràng sigma nằm sâu trong tiểu khung.

Bên cạnh đó, siêu âm không thể hiển thị rõ nét bề mặt niêm mạc ruột. Ở giai đoạn viêm nhẹ hoặc viêm chợt nông, thành đại tràng chưa dày lên rõ rệt nên kết quả siêu âm thường hoàn toàn bình thường, dễ dẫn đến bỏ sót bệnh. Hơn nữa, hình ảnh dày thành ruột trên siêu âm không mang tính đặc hiệu, có thể nhầm lẫn giữa viêm đại tràng nhiễm khuẩn, bệnh viêm ruột tự miễn, lao ruột hoặc khối u đại trực tràng nếu không có các thăm dò chuyên sâu khác kết hợp.

Vai trò của nội soi đại tràng và các phương pháp phối hợp

Nội soi đại tràng ống mềm hiện vẫn là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán bệnh lý đại trực tràng. Phương pháp này cho phép bác sĩ đưa camera quan sát trực tiếp toàn bộ lớp niêm mạc từ trực tràng lên đến manh tràng, phát hiện chính xác các tổn thương nhỏ nhất như vết trợt, ổ loét, chảy máu hay khối polyp.

Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể tiến hành sinh thiết lấy mẫu mô bệnh phẩm tại vị trí nghi ngờ để quan sát dưới kính hiển vi. Phân tích mô bệnh học giúp phân biệt chính xác giữa viêm đại tràng mạn tính thông thường, bệnh Crohn, viêm loét đại tràng chảy máu hay tổn thương tiền ung thư. Ngoài ra, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm phân tìm hồng cầu vi thể, cấy phân tìm vi khuẩn gây bệnh hoặc xét nghiệm máu để đánh giá mức độ phản ứng viêm toàn thân.

Thời điểm người bệnh có triệu chứng đại tràng cần đi khám chuyên khoa

Người bệnh không nên chủ quan nếu chỉ dựa vào kết quả siêu âm bụng bình thường trong khi các triệu chứng tiêu hoá vẫn tiếp diễn. Việc thăm khám chuyên khoa tiêu hoá là cần thiết khi xuất hiện tình trạng đau quặn bụng kéo dài, thay đổi thói quen đại tiện như táo bón hoặc tiêu chảy xen kẽ nhiều tuần.

Đặc biệt, người bệnh cần đi khám ngay nếu nhận thấy các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như đại tiện ra máu tươi hoặc phân có nhầy lẫn máu, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, sốt nhẹ về chiều hoặc sờ thấy khối bất thường ở vùng bụng. Tại bệnh viện, bác sĩ chuyên khoa sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng, siêu âm tổng quát và chỉ định nội soi đúng thời điểm để có kết luận chính xác, tránh để bệnh tiến triển mạn tính hay xuất hiện biến chứng nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa, không thể thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc cầm tiêu chảy hay thuốc chống co thắt khi chưa có chẩn đoán rõ ràng. Kết quả siêu âm bình thường không đồng nghĩa với việc đường tiêu hoá hoàn toàn khoẻ mạnh nếu người bệnh vẫn còn triệu chứng khó chịu kéo dài.

Tóm tắt

Siêu âm bụng là bước đánh giá ban đầu hữu ích, giúp định hướng tổn thương và phát hiện biến chứng đại tràng một cách an toàn, nhanh chóng. Tuy nhiên, phương pháp này không thể thay thế nội soi tiêu hoá trong việc xác định chính xác tổn thương niêm mạc. Người bệnh khi có dấu hiệu rối loạn tiêu hoá kéo dài nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám toàn diện và tư vấn phác đồ phù hợp.