Viêm đại tràng gây sốt phải làm sao để xử trí?

Viêm đại tràng gây sốt là gì?

Viêm đại tràng là thuật ngữ chỉ tình trạng viêm nhiễm xảy ra ở lớp niêm mạc lót trong lòng ruột già, biểu hiện qua các triệu chứng quen thuộc như đau quặn bụng dưới, rối loạn phân, mót rặn và cảm giác đầy bụng khó tiêu. Khi quá trình viêm chỉ giới hạn ở mức độ nhẹ hoặc trung bình, người bệnh thường không bị sốt mà chủ yếu đối mặt với cảm giác khó chịu ở ổ bụng kéo dài.

Tuy nhiên, khi tình trạng viêm đại tràng đi kèm với sốt từ nhẹ đến cao, đây là một dấu hiệu lâm sàng quan trọng phản ánh tổn thương thực thể đang gia tăng. Hiện tượng này thường chỉ ra rằng niêm mạc đại tràng đang bị trợt loét sâu, xuất hiện ổ áp xe hoặc có sự hiện diện của độc tố vi khuẩn đường ruột gây phản ứng viêm toàn thân. Do đó, triệu chứng sốt trong bệnh cảnh viêm đại tràng không được xem là biểu hiện thông thường và đòi hỏi người bệnh phải hết sức cảnh giác, theo dõi sát sao để có biện pháp can thiệp y tế đúng lúc.

Căn nguyên dẫn đến hiện tượng viêm đại tràng kèm sốt

Ở người mắc viêm đại tràng mạn tính hoặc đợt viêm ruột cấp, sốt xuất hiện khi niêm mạc ruột bị tổn thương loét sâu, kích hoạt phản ứng miễn dịch toàn thân nhằm chống lại các ổ viêm. Hiện tượng này thường gặp trong các đợt bùng phát cấp tính của bệnh viêm ruột tự miễn như viêm loét đại tràng chảy máu hay bệnh Crohn.

Bên cạnh đó, sốt kèm triệu chứng tiêu hóa thường bắt nguồn từ tình trạng nhiễm trùng thứ phát do vi khuẩn xâm nhập như Salmonella, Shigella, Campylobacter hoặc độc tố của khuẩn Clostridioides difficile. Sự xâm nhập ồ ạt của vi sinh vật gây bệnh khiến hàng rào biểu mô ruột bị phá vỡ, dẫn đến phản ứng sốt cao kèm cảm giác ớn lạnh, đau quặn bụng từng cơn và rối loạn đại tiện dữ dội.

Các bước xử trí hỗ trợ ban đầu an toàn tại nhà

Khi xuất hiện triệu chứng sốt kèm đau bụng đi ngoài, bước xử trí ưu tiên hàng đầu là bù đủ nước và các chất điện giải đã mất qua đường tiêu hóa. Người bệnh nên sử dụng dung dịch oresol được pha đúng tỷ lệ khuyến cáo trên bao bì, uống từng ngụm nhỏ rải rác trong ngày, kết hợp uống nước lọc ấm hoặc nước cháo loãng muối đường.

Người bệnh cần dành thời gian nghỉ ngơi tại giường ở nơi thoáng khí, theo dõi thân nhiệt định kỳ bằng nhiệt kế mỗi hai đến ba giờ. Nếu thân nhiệt vượt quá ba mươi tám độ rưỡi C và gây mệt mỏi nhiều, có thể sử dụng thuốc hạ sốt chứa hoạt chất paracetamol theo đúng hướng dẫn y tế phổ thông. Cần ghi chép lại tần suất đi tiêu, đặc điểm phân và diễn biến cơn đau để cung cấp đầy đủ thông tin khi đi khám.

Những biến chứng nguy hiểm và thời điểm cần đến bệnh viện ngay

Viêm đại tràng đi kèm sốt cao tiềm ẩn nhiều biến chứng ngoại khoa và nội khoa nặng nề nếu không được can thiệp kịp thời. Tình trạng nhiễm khuẩn ruột nặng có thể dẫn đến nguy cơ thủng đại tràng, xuất huyết tiêu hóa ồ ạt, phình giãn đại tràng nhiễm độc hoặc vi khuẩn xâm nhập vào tuần hoàn gây nhiễm khuẩn huyết đe dọa tính mạng.

Người bệnh hoặc người nhà cần nhanh chóng đến bệnh viện chuyên khoa tiêu hóa ngay khi nhận thấy các biểu hiện nguy hiểm: sốt cao liên tục trên ba mươi chín độ C không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, cơn đau bụng dữ dội kèm bụng cứng như gỗ, nôn mửa liên tục không giữ được thức ăn, đi ngoài phân đen như bã cà phê hoặc lẫn nhiều máu tươi bầm dập, người lừ đừ, tụt huyết áp và chóng mặt dữ dội.

Nguyên tắc chăm sóc dinh dưỡng giúp bảo vệ niêm mạc ruột

Chế độ dinh dưỡng trong giai đoạn đại tràng đang bị viêm cấp và có sốt đóng vai trò then chốt giúp giảm tải áp lực cho đường tiêu hóa. Thực đơn hằng ngày nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, nấu chín kỹ như cháo ninh nhừ, súp thịt nạc băm nhỏ, canh bí đỏ hoặc khoai tây luộc nghiền mịn. Chia nhỏ các bữa ăn thành năm đến sáu cữ trong ngày giúp ruột hấp thu dưỡng chất thuận lợi hơn mà không gây chướng bụng.

Đồng thời, người bệnh cần kiêng cữ tuyệt đối các loại thực phẩm tái sống như gỏi cá, nem chua, tiết canh và rau sống chưa khử trùng. Tránh xa các món chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ăn cay nóng, đồ uống có gas, bia rượu và sữa tươi vì dễ gây kích ứng, tăng nhu động ruột và khiến tình trạng tiêu chảy thêm trầm trọng. Sau khi hạ sốt và đường ruột hồi phục, việc bổ sung men vi sinh nên tham khảo ý kiến chuyên môn của bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất cung cấp thông tin y khoa thường thức và không thể thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Khi bị viêm đại tràng kèm sốt, người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc cầm tiêu chảy nhóm loperamid hay các thuốc giảm đau chống viêm không steroid vì có thể làm lu mờ triệu chứng hoặc thúc đẩy biến chứng giãn đại tràng nhiễm độc nguy hiểm. Mọi can thiệp bằng thuốc cần có sự thăm khám và chỉ định trực tiếp từ nhân viên y tế.

Tóm tắt

Tình trạng viêm đại tràng kèm sốt luôn là tín hiệu cảnh báo tổn thương đường ruột đang diễn tiến phức tạp hoặc có nhiễm trùng cấp tính. Người bệnh cần chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán đúng căn nguyên và nhận phác đồ điều trị phù hợp, tuyệt đối không tự ý xử trí tại nhà.