Bệnh viêm đại tràng có dẫn đến ung thư không và những điều cần biết

Viêm đại tràng có dẫn đến ung thư không là gì?

Viêm đại tràng là thuật ngữ chỉ tình trạng viêm nhiễm hoặc tổn thương niêm mạc đại tràng do nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong thực tế lâm sàng, các dạng viêm đại tràng thường gặp bao gồm viêm đại tràng nhiễm khuẩn cấp tính, viêm đại tràng giả mạc và đặc biệt là nhóm bệnh viêm ruột mạn tính gồm viêm loét đại trực tràng chảy máu cùng bệnh Crohn.

Nguy cơ ác tính hóa chủ yếu được ghi nhận ở nhóm người bệnh mắc viêm đại tràng mạn tính kéo dài qua nhiều năm. Quá trình viêm kéo dài làm cho các tế bào biểu mô niêm mạc đại tràng liên tục bị tổn thương, chết đi và tái sinh. Khi tốc độ phân chia tế bào tăng cao trong môi trường viêm nhiễm kéo dài, các đột biến di truyền dễ tích tụ hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành loạn sản tế bào và dần dần tiến triển thành ung thư đại trực tràng nếu không được theo dõi và can thiệp kịp thời.

Mối liên hệ giữa tình trạng viêm mạn tính và nguy cơ loạn sản niêm mạc

Phản ứng viêm kéo dài tại niêm mạc đại tràng giải phóng nhiều chất trung gian hóa học và các gốc tự do làm tổn thương tế bào biểu mô ruột. Chu kỳ tổn thương và tái sinh tế bào lặp lại liên tục khiến quá trình sao chép dễ phát sinh các đột biến gen. Ban đầu, niêm mạc xuất hiện các biến đổi vi thể bất thường gọi là loạn sản niêm mạc đại tràng.

Loạn sản có thể tiến triển từ mức độ thấp sang mức độ cao. Loạn sản mức độ cao được coi là tổn thương tiền ung thư, có khả năng phát triển thành ung thư đại trực tràng theo thời gian. Tuy nhiên, quá trình này thường diễn ra âm thầm qua nhiều năm, tạo khoảng thời gian quý giá để bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa phát hiện và xử lý sớm tổn thương.

Các yếu tố làm gia tăng rủi ro ung thư ở người viêm đại tràng

Không phải mọi người bệnh viêm đại tràng đều có nguy cơ ác tính như nhau. Mức độ rủi ro chịu ảnh hưởng bởi thời gian mắc bệnh và phạm vi tổn thương. Người mắc bệnh trên tám đến mười năm bắt đầu có tỷ lệ rủi ro cao hơn giai đoạn đầu.

Bên cạnh đó, tổn thương viêm toàn bộ khung đại tràng mang lại nguy cơ cao hơn tổn thương chỉ khu trú ở trực tràng hay đại tràng sigma. Tình trạng viêm hoạt động dai dẳng không thoái lui, sự xuất hiện đồng thời của viêm đường mật xơ hóa nguyên phát hoặc tiền sử gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng cũng là những yếu tố làm gia tăng rủi ro.

Vai trò của nội soi đại tràng định kỳ trong tầm soát và phát hiện sớm

Nội soi đại tràng toàn bộ là phương pháp thăm dò then chốt giúp đánh giá niêm mạc và tầm soát ung thư ở người viêm đại tràng mạn tính. Kỹ thuật nội soi hiện đại với độ phân giải cao và nhuộm màu giúp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa quan sát kỹ bề mặt niêm mạc, phát hiện sớm các ổ loạn sản phẳng hoặc polyp đại tràng.

Trong khi nội soi, bác sĩ sẽ lấy mẫu mô sinh thiết tại các vị trí nghi ngờ để làm xét nghiệm mô bệnh học nhằm xác định chính xác tổn thương. Người bệnh viêm loét đại tràng kéo dài thường được khuyến cáo nội soi tầm soát lặp lại sau mỗi một đến ba năm tùy theo mức độ tổn thương và tiền sử bệnh lý.

Các biện pháp hỗ trợ kiểm soát viêm và chăm sóc đại tràng

Mục tiêu cốt lõi trong chăm sóc viêm đại tràng là kiểm soát phản ứng viêm, đưa niêm mạc về trạng thái lành lặn và duy trì giai đoạn thoái lui lâu dài. Khi niêm mạc không còn viêm hoạt động, nguy cơ loạn sản tế bào sẽ giảm đi đáng kể. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ dùng thuốc do bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa chỉ định và không tự ý ngưng thuốc.

Bên cạnh đó, lối sống lành mạnh đóng vai trò thiết yếu. Người bệnh nên duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng, uống đủ nước, hạn chế rượu bia, tránh hút thuốc lá và giảm căng thẳng tâm thần. Vận động thể lực vừa sức cũng giúp đường ruột hoạt động nhịp nhàng và giảm nguy cơ tái phát viêm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và tham khảo tổng quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc đưa ra quyết định điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm hoặc các sản phẩm truyền miệng để tự điều trị viêm đại tràng tại nhà. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đi ngoài ra máu kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt, đau bụng dữ dội hoặc thay đổi thói quen đại tiện đột ngột, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa để được thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Viêm đại tràng mạn tính có thể làm gia tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng trong một số điều kiện nhất định, nhưng nguy cơ này hoàn toàn có thể kiểm soát và chủ động phòng ngừa. Bằng việc tuân thủ chỉ định điều trị y khoa, kiểm soát tốt các đợt viêm cấp và thực hiện nội soi đại tràng định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, người bệnh hoàn toàn có thể bảo vệ sức khỏe đường ruột và ngăn chặn hiệu quả các biến chứng nguy hiểm.