Vì sao có những người bị cảm cúm liên tục và cách phòng ngừa

Bị cảm cúm liên tục là gì?

Cảm cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, có khả năng lây lan nhanh qua đường không khí và tiếp xúc trực tiếp. Trong ngôn ngữ thường ngày, nhiều người có thói quen gọi chung mọi biểu hiện viêm long đường hô hấp trên như sốt, nghẹt mũi, chảy nước mũi và ho là cảm cúm.

Hiện tượng một người liên tục gặp các triệu chứng này trong một thời gian ngắn thường được y học ghi nhận qua hai cơ chế chính. Cơ chế thứ nhất là cơ thể nhiễm liên tiếp các chủng virus gây bệnh đường hô hấp khác nhau do kháng thể sau mỗi đợt nhiễm chỉ có tính đặc hiệu riêng biệt. Cơ chế thứ hai là các bệnh lý mạn tính có sẵn như viêm mũi dị ứng hoặc viêm xoang bùng phát thành từng đợt, biểu hiện gần giống với cảm cúm cấp tính khiến người bệnh lầm tưởng mình mắc cúm liên miên.

Nhầm lẫn giữa cảm cúm tái phát và cảm lạnh hoặc viêm mũi dị ứng

Trên thực tế, rất nhiều trường hợp than phiền bị cảm cúm liên tục thực chất là đang trải qua các đợt cảm lạnh thông thường hoặc đợt bùng phát của viêm mũi dị ứng. Cảm cúm thực sự do virus cúm Influenza gây ra, thường đi kèm sốt cao, đau nhức cơ bắp toàn thân và mệt mỏi dữ dội. Trong khi đó, cảm lạnh do hàng trăm chủng virus đường hô hấp khác như Rhinovirus gây nên với biểu hiện nhẹ hơn, chủ yếu khu trú ở vùng mũi họng như nghẹt mũi, hắt hơi và rát họng.

Bên cạnh đó, viêm mũi dị ứng cũng rất dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm do có triệu chứng chảy nước mũi trong, ngứa mũi và hắt hơi liên tục mỗi khi thời tiết thay đổi hoặc tiếp xúc với phấn hoa, bụi nhà. Sự nhầm lẫn này khiến nhiều người lầm tưởng bản thân mắc cúm quanh năm, trong khi bản chất vấn đề lại xuất phát từ cơ địa dị ứng hoặc nhiễm các chủng virus cảm lạnh khác nhau liên tiếp.

Hệ miễn dịch suy yếu do lối sống căng thẳng và thiếu hụt dinh dưỡng

Hệ miễn dịch đóng vai trò như lá chắn bảo vệ cơ thể trước sự xâm nhập của các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài. Khi hệ thống phòng thủ này suy yếu, cơ thể sẽ mất đi khả năng ngăn chặn và tiêu diệt virus một cách nhanh chóng, dẫn đến việc liên tục xuất hiện các đợt ốm vặt đường hô hấp.

Tình trạng căng thẳng tinh thần kéo dài kích thích cơ thể sản sinh nhiều hormone cortisol, làm ức chế hoạt động của các tế bào bạch cầu và suy giảm khả năng đề kháng. Thói quen thức khuya, ngủ không đủ giấc cũng cản trở quá trình phục hồi của hệ miễn dịch, khiến cơ thể dễ dàng bị tấn công bởi virus. Ngoài ra, chế độ ăn uống thiếu hụt các vi chất thiết yếu như kẽm, sắt, vitamin C và vitamin D cũng là yếu tố phổ biến làm giảm sút sức đề kháng tự nhiên.

Môi trường sống và thói quen sinh hoạt làm tăng tần suất tiếp xúc mầm bệnh

Tần suất phơi nhiễm với mầm bệnh trong đời sống hàng ngày quyết định rất lớn đến nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp. Những người làm việc trong môi trường văn phòng máy lạnh kín gió, sử dụng chung không gian đông người hoặc thường xuyên di chuyển bằng phương tiện công cộng có tỷ lệ tiếp xúc với virus cao hơn đáng kể.

Virus đường hô hấp lây lan chủ yếu qua các giọt bắn li ti khi người bệnh ho, hắt hơi, hoặc qua việc chạm tay vào các bề mặt chứa mầm bệnh rồi vô tình đưa lên mắt, mũi, miệng. Những gia đình có trẻ nhỏ đang ở độ tuổi đi nhà trẻ cũng thường xuyên gặp tình trạng cả nhà ốm liên miên, do trẻ nhỏ mang mầm bệnh từ trường lớp về và lây truyền chéo cho các thành viên khác trong gia đình. Thói quen lười rửa tay với xà phòng càng làm gia tăng nguy cơ tái nhiễm virus liên tục.

Ảnh hưởng từ các bệnh lý nền đường hô hấp và tiêu hóa tiềm ẩn

Một số bệnh lý hô hấp mạn tính không được kiểm soát tốt có thể làm tổn thương hàng rào niêm mạc bảo vệ, tạo điều kiện thuận lợi cho virus và vi khuẩn liên tục tấn công. Điển hình như viêm xoang mạn tính, viêm amidan phì đại hoặc tình trạng lệch vách ngăn mũi khiến đường thở bị cản trở dẫn lưu dịch, niêm mạc mũi họng luôn trong trạng thái viêm mạn tính.

Bên cạnh đó, bệnh trào ngược dạ dày thực quản cũng là một nguyên nhân tiềm ẩn ít được chú ý. Axit từ dạ dày trào ngược lên vùng họng thanh quản sẽ gây bỏng rát, làm tổn thương lớp biểu mô bảo vệ của đường hô hấp trên. Khi lớp niêm mạc này bị suy yếu liên tục, chỉ cần một lượng nhỏ virus từ môi trường xâm nhập cũng đủ để gây ra đợt viêm đường hô hấp cấp tính mới.

Các biện pháp giúp nâng cao sức đề kháng và phòng ngừa tái phát

Để hạn chế các đợt ốm tái phát, việc đầu tiên cần thực hiện là xây dựng một chế độ sinh hoạt điều độ. Đảm bảo giấc ngủ đủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm và giữ tinh thần thoải mái thông qua việc tập luyện thể dục vừa sức hàng ngày như đi bộ, yoga hoặc bơi lội nhằm kích thích tuần hoàn tế bào miễn dịch.

Về mặt dinh dưỡng, nên bổ sung đa dạng các loại rau xanh, trái cây tươi giàu chất chống oxy hóa, uống đủ nước ấm mỗi ngày để giữ ẩm cho niêm mạc họng. Chú ý rửa tay sạch bằng xà phòng sau khi đến nơi đông người, đeo khẩu trang khi ra ngoài và vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý đúng cách. Ngoài ra, việc tiêm phòng vắc xin cúm hàng năm là khuyến cáo y tế quan trọng giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc tự ý thay đổi đơn thuốc điều trị khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Khi các triệu chứng hô hấp diễn ra dày đặc kèm sốt cao kéo dài hoặc khó thở, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra trực tiếp.

Tóm tắt

Tình trạng thường xuyên mắc các đợt ốm đường hô hấp đòi hỏi việc nhận diện chính xác nguyên nhân gốc rễ thay vì chỉ tập trung làm giảm triệu chứng tạm thời. Xây dựng lối sống khoa học, duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối và chủ động bảo vệ hàng rào hô hấp là nền tảng vững chắc nhất để nâng cao chất lượng cuộc sống. Khi các đợt ốm diễn ra quá dày đặc, người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa để được tư vấn và hỗ trợ phù hợp.