Vì sao bị đau hậu môn khi đến tháng và cách xử trí

Đau hậu môn khi đến tháng là gì?

Đau hậu môn khi đến tháng là tình trạng đau nhức, co thắt hoặc buốt nhói xuất hiện ở vùng ống hậu môn trực tràng và khu vực đáy chậu, trùng với thời điểm hành kinh của người phụ nữ. Cơn đau có thể biểu hiện dưới nhiều mức độ khác nhau, từ cảm giác tức nặng, mót rặn khó chịu cho đến những cơn co rút dữ dội như kim châm khiến người bệnh giật mình khi ngồi hoặc khi di chuyển.

Về mặt giải phẫu, trực tràng nằm ngay phía sau âm đạo và tử cung, đồng thời chia sẻ chung một mạng lưới phân bố thần kinh và hệ thống cơ nâng đáy chậu. Chính mối quan hệ tiếp giáp giải phẫu chặt chẽ này khiến mọi biến đổi về mạch máu, trương lực cơ hay hiện tượng viêm nhiễm tại cơ quan sinh sản đều có thể tác động trực tiếp và gây phản xạ đau sang khu vực hậu môn. Do đó, việc theo dõi tính chất và chu kỳ của cơn đau đóng vai trò then chốt trong việc phân định các nguyên nhân thông thường hay bệnh lý.

Tác động của hormone prostaglandin gây co thắt trực tràng

Trong chu kỳ hành kinh, lớp niêm mạc tử cung sản sinh một lượng lớn prostaglandin nhằm kích thích các cơ trơn tử cung co bóp để đẩy máu kinh ra ngoài. Tuy nhiên, hoạt chất này không chỉ tác động cục bộ tại tử cung mà còn có thể khuếch tán sang các cơ quan lân cận trong tiểu khung.

Khi prostaglandin tác động lên thành trực tràng và hệ thống cơ vòng hậu môn, các cơ quan này sẽ tăng cường nhu động hoặc xuất hiện các đợt co thắt mạnh ngoài ý muốn. Điều này dẫn đến cảm giác đau quặn thắt, buốt nhói từng cơn ở sâu bên trong ống hậu môn. Ngoài ra, sự tăng cao của hormone này còn là nguyên nhân gây ra hiện tượng tiêu chảy, mót rặn hoặc cảm giác muốn đi đại tiện liên tục trong những ngày đầu hành kinh. Cảm giác này thường giảm dần khi lượng prostaglandin trong máu hạ thấp vào cuối chu kỳ.

Ảnh hưởng từ bệnh lạc nội mạc tử cung vùng tiểu khung

Lạc nội mạc tử cung là một trong những nguyên nhân bệnh lý hàng đầu gây đau nhói hậu môn trong chu kỳ kinh nguyệt. Ở người mắc bệnh lý này, các tế bào biểu mô tương tự như niêm mạc tử cung lại phát triển ở bên ngoài buồng tử cung, thường gặp nhất là tại dây chằng tử cung cùng, vách trực tràng âm đạo hoặc ngay trên bề mặt ống trực tràng.

Mỗi khi đến chu kỳ rụng trứng và hành kinh, các mảng mô lạc này cũng chịu tác động của hormone estrogen và progesterone, dẫn đến hiện tượng dày lên, sung huyết và chảy máu cục bộ. Do máu không có đường thoát tự nhiên, nó tích tụ lại gây viêm nhiễm mạn tính, hình thành các dải mô sẹo xơ dính và chèn ép trực tiếp lên các đầu mút dây thần kinh quanh trực tràng. Hậu quả là người phụ nữ sẽ cảm thấy những cơn đau buốt sâu, nhói nhói từ cửa mình xuyên ra sau hậu môn, đặc biệt dữ dội khi ngồi xuống hoặc khi tống xuất phân.

Tăng trương lực cơ sàn chậu và bệnh lý hậu môn trực tràng có sẵn

Khu vực đáy chậu chứa mạng lưới cơ sàn chậu phức tạp có nhiệm vụ nâng đỡ tử cung, bàng quang và trực tràng. Trong những ngày hành kinh, phản xạ đau từ tử cung kết hợp cùng tâm lý căng thẳng có thể kích hoạt tình trạng tăng trương lực cơ sàn chậu, dẫn đến hiện tượng co thắt cơ nâng hậu môn hoặc hội chứng đau hậu môn thoáng qua. Cơn đau thường xuất hiện đột ngột, mang tính chất co rút dữ dội và kéo dài từ vài giây đến vài phút.

Bên cạnh đó, các bệnh lý hậu môn trực tràng sẵn có như trĩ nội, trĩ ngoại hoặc nứt kẽ hậu môn cũng dễ bùng phát trong kỳ kinh. Sự gia tăng thể tích máu và hiện tượng ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch vùng chậu khiến các búi trĩ phồng to hơn bình thường. Khi phân cứng đi qua hoặc khi ống hậu môn bị co thắt liên tục, bề mặt niêm mạc bị cọ xát gây cảm giác đau rát, châm chích và khó chịu kéo dài cho người bệnh.

Biện pháp chăm sóc và giảm nhẹ khó chịu tại nhà

Để xoa dịu cảm giác thốn tức hậu môn trong những ngày đèn đỏ, chị em phụ nữ có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc thể chất an toàn tại nhà. Việc chườm ấm vùng bụng dưới và vùng đáy chậu bằng túi nước ấm giúp tăng cường tuần hoàn máu cục bộ, hỗ trợ làm giãn các bó cơ đang co rút và giảm bớt xung động đau truyền về hệ thần kinh trung ương.

Thói quen ngâm hậu môn trong nước ấm sạch từ 10 đến 15 phút mỗi ngày cũng đem lại hiệu quả thư giãn cơ thắt rõ rệt. Bên cạnh đó, bạn nên chú ý duy trì chế độ dinh dưỡng giàu chất xơ từ rau củ quả, uống đủ nước mỗi ngày để phân luôn mềm xốp, hạn chế tình trạng rặn mạnh khi đi vệ sinh. Tránh ngồi một chỗ quá lâu ở tư thế gây áp lực lên xương cụt, thay vào đó hãy đứng dậy đi lại nhẹ nhàng hoặc thực hiện các bài tập hít thở sâu để giảm căng cứng vùng chậu.

Lưu ý an toàn

Các biện pháp chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng tạm thời và không thể thay thế cho việc chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hay thuốc đặt hậu môn khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa. Nếu tình trạng đau nhức tái diễn liên tục theo từng chu kỳ hoặc mức độ đau ngày càng tăng, người bệnh cần đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám phụ khoa và hậu môn trực tràng toàn diện.

Tóm tắt

Cảm giác đau buốt hậu môn khi đến tháng là hiện tượng khá phổ biến nhưng không nên chủ quan bỏ qua. Việc hiểu rõ các cơ chế liên quan đến nội tiết và giải phẫu giúp chị em giảm bớt lo lắng và có phương án chăm sóc cơ thể phù hợp. Nếu tình trạng đau nhói kéo dài, gây khó khăn cho sinh hoạt hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, việc thăm khám chuyên khoa là bước quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.