Bệnh trĩ có gây đau lưng không và mối liên hệ cần biết

Bệnh trĩ có gây đau lưng không?

Bệnh trĩ là tình trạng phì đại và giãn quá mức các đám rối tĩnh mạch nằm ở lớp dưới niêm mạc tại vùng hậu môn trực tràng, chia thành trĩ nội, trĩ ngoại hoặc trĩ hỗn hợp tùy theo vị trí so với đường lược. Trong khi đó, đau lưng là hội chứng đau nhức xuất hiện tại khu vực từ bờ dưới sườn mười hai đến nếp lằn mông, phần lớn liên quan đến cơ, dây chằng, đĩa đệm và cột sống thắt lưng. Sự xuất hiện đồng thời của hai tình trạng này trên một người bệnh thường bắt nguồn từ các yếu tố nguy cơ chung như lối sống tĩnh tại, ngồi nhiều giờ liên tục, thừa cân béo phì, thai kỳ hoặc tình trạng tăng áp lực ổ bụng kéo dài do táo bón mạn tính, chứ không phải do búi trĩ trực tiếp xâm lấn hay chèn ép rễ thần kinh thắt lưng.

Cơ chế giải phẫu giữa bệnh trĩ và cơn đau vùng thắt lưng

Về mặt giải phẫu học, bệnh trĩ xuất phát từ sự giãn nở và phồng tĩnh mạch ở đám rối trĩ thuộc vùng hậu môn trực tràng, trong khi thắt lưng được nâng đỡ bởi hệ thống cột sống, đĩa đệm và các nhóm cơ cạnh sống. Hệ mạch máu và mạng lưới dây thần kinh cảm giác của ống hậu môn không trực tiếp nối với các rễ thần kinh vận động vùng cột sống thắt lưng. Do đó, tổn thương tại búi trĩ thông thường không lan truyền trực tiếp thành cơn đau nhức tại cột sống lưng.

Tuy nhiên, người mắc bệnh trĩ thường xuyên gặp tình trạng táo bón kinh niên. Khi đi tiêu, thói quen rặn mạnh liên tục làm gia tăng đáng kể áp lực bên trong ổ bụng. Áp lực cơ học này truyền ngược về phía khoang chậu và tác động lực nén lên các đĩa đệm cùng nhóm cơ thắt lưng. Nếu cột sống lưng vốn đã bị thoái hóa hoặc yếu cơ, phản xạ rặn gắng sức lặp đi lặp lại sẽ nhanh chóng kích hoạt hoặc làm nặng thêm cảm giác đau lưng.

Tác động tiêu cực từ tư thế ngồi lệch và thói quen rặn phân

Khi búi trĩ bị viêm sưng hoặc sa ra ngoài, người bệnh thường xuyên cảm thấy đau rát, cộm vướng khó chịu mỗi khi ngồi xuống. Để né tránh cảm giác đau đớn này, nhiều người hình thành thói quen ngồi lệch một bên mông, ngồi nghiêng hoặc khom lưng gập người về phía trước. Việc duy trì tư thế bất đối xứng này trong thời gian dài khiến trọng lượng cơ thể phân bổ không đều lên hai bên hông.

Hậu quả là các cơ cạnh cột sống thắt lưng và cơ mông phải căng cứng liên tục để bù trừ thăng bằng, dẫn đến tình trạng co thắt cơ và nhức mỏi kéo dài. Bên cạnh đó, thói quen ngồi bồn cầu quá lâu để rặn phân cũng đặt cột sống thắt lưng vào trạng thái uốn cong chịu tải không tự nhiên, làm gia tăng nguy cơ thoái hóa đĩa đệm và căng giãn dây chằng vùng thắt lưng cùng.

Mối liên hệ giữa co thắt cơ đáy chậu và đau nhức vùng chậu lưng

Đáy chậu là một mạng lưới cơ và dây chằng nâng đỡ bàng quang, trực tràng cũng như cơ quan sinh dục. Cơn đau dữ dội từ búi trĩ ngoại tắc mạch hoặc nứt kẽ hậu môn đi kèm có thể gây ra hiện tượng co thắt phản xạ của toàn bộ khối cơ sàn chậu. Khi các bó cơ này bị căng cứng mạn tính, cơn đau có thể lan tỏa ngược lên vùng xương cùng cụt, khớp cùng chậu và phần dưới của thắt lưng.

Ngược lại, một số bệnh lý cơ xương khớp nguyên phát như thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng chèn ép rễ thần kinh tọa cũng có thể gây rối loạn cảm giác và đau nhức lan xuống mông và tầng sinh môn, khiến người bệnh nhầm lẫn là do bệnh trĩ. Việc nhận biết đúng nguồn gốc cơn đau giúp tránh chẩn đoán nhầm và định hướng phương pháp thăm khám y khoa chính xác.

Biện pháp sinh hoạt hỗ trợ kiểm soát trĩ và bảo vệ cột sống lưng

Để giảm thiểu đồng thời sự khó chịu của bệnh trĩ và tình trạng đau mỏi lưng, người bệnh cần ưu tiên cải thiện độ mềm của phân và thói quen sinh hoạt. Bổ sung đầy đủ chất xơ từ rau củ, ngũ cốc nguyên hạt và uống đủ nước mỗi ngày giúp phân mềm, hạn chế tối đa việc phải rặn mạnh khi đại tiện. Khi ngồi vệ sinh, việc sử dụng một chiếc ghế nhỏ kê dưới hai chân giúp nâng cao đùi tạo góc nghiêng tối ưu, hỗ trợ đại tràng tống xuất phân dễ dàng hơn mà không gây áp lực lên lưng.

Ngoài ra, người làm công việc văn phòng nên tránh ngồi liên tục nhiều giờ; cứ sau mỗi bốn mươi lăm phút nên đứng dậy đi lại nhẹ nhàng để giải phóng áp lực tĩnh mạch hậu môn và giãn cơ lưng. Có thể sử dụng thêm đệm lót chuyên dụng hình chữ U để giảm tì đè trực tiếp lên búi trĩ, giúp duy trì tư thế ngồi thẳng lưng tự nhiên.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục y khoa và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên sâu. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau, thuốc bôi trĩ hoặc các phương pháp truyền miệng khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu xuất hiện triệu chứng đau lưng dữ dội lan xuống chân kèm theo tê bì, yếu chi dưới hoặc bí tiểu, cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám thần kinh và cơ xương khớp kịp thời.

Tóm tắt

Bệnh trĩ bản thân nó thường không trực tiếp làm tổn thương cột sống thắt lưng, nhưng thói quen rặn mạnh, ngồi sai tư thế và co thắt vùng chậu có thể làm bộc lộ tình trạng đau lưng. Người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Hậu môn – Trực tràng để kiểm soát búi trĩ, kết hợp khám Cơ xương khớp nếu triệu chứng đau lưng kéo dài.