Vi khuẩn gây viêm họng có nguy hiểm không và những biến chứng cần lưu ý

Vi khuẩn gây viêm họng có nguy hiểm không là gì?

Viêm họng do vi khuẩn là tình trạng niêm mạc vùng hầu họng và amidan bị viêm nhiễm cấp tính dưới sự xâm nhập và phát triển của các chủng vi khuẩn gây bệnh, thường gặp nhất là liên cầu khuẩn tan huyết beta nhóm A. Khác với viêm họng do virus chiếm đa số các ca bệnh thông thường, nhiễm trùng do vi khuẩn thường có diễn tiến rầm rộ hơn và ít khi tự thoái lui an toàn mà không có can thiệp y tế phù hợp. Bệnh có khả năng lây lan qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần. Việc hiểu rõ mức độ nguy hiểm của bệnh giúp người dân chủ động đi khám sớm, tránh nhầm lẫn với các đợt cảm cúm thông thường để phòng ngừa các hậu quả lâu dài đối với sức khỏe.

Các loại vi khuẩn thường gặp gây viêm họng

Phần lớn các trường hợp đau họng trong cộng đồng xuất phát từ virus đường hô hấp, tuy nhiên khoảng mười lăm đến ba mươi phần trăm trường hợp ở trẻ em và khoảng năm đến mười lăm phần trăm ở người lớn là do vi khuẩn. Thủ phạm phổ biến hàng đầu là liên cầu khuẩn nhóm A, còn gọi là Streptococcus pyogenes. Ngoài ra, một số vi khuẩn khác như liên cầu khuẩn nhóm C, nhóm G, vi khuẩn lậu hoặc vi khuẩn bạch hầu cũng có thể cư trú và gây nhiễm trùng hầu họng.

Nhiễm vi khuẩn ở vùng hầu họng thường khởi phát tương đối đột ngột với cảm giác đau rát dữ dội khi nuốt, sốt cao đột ngột, mệt mỏi, amidan sưng đỏ và có thể xuất hiện các chấm mủ hoặc mảng bựa trắng. Người bệnh thường ít khi có biểu hiện ho nhiều hay chảy nước mũi như trong các đợt cảm cúm thông thường do virus gây ra.

Biến chứng tại chỗ và nhiễm trùng lan tỏa

Mức độ nguy hiểm của bệnh phụ thuộc vào việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Nếu không được chẩn đoán đúng và điều trị phù hợp, nhiễm trùng vùng hầu họng có thể nhanh chóng lan rộng sang các mô lân cận. Biến chứng tại chỗ thường gặp nhất là viêm tấy hoặc áp xe quanh amidan, áp xe thành sau họng gây khó nuốt nghiêm trọng, cứng hàm và thậm chí bít tắc đường thở đe dọa tính mạng.

Bên cạnh đó, vi khuẩn có thể lan dọc theo hệ thống hô hấp và các hốc tự nhiên dẫn đến viêm tai giữa cấp tính, viêm xoang mủ hoặc viêm thanh khí phế quản. Khi ổ nhiễm trùng vỡ mủ hoặc vi khuẩn xâm nhập vào máu, người bệnh đối mặt với nguy cơ nhiễm khuẩn huyết, một tình trạng nhiễm trùng toàn thân cực kỳ nguy hiểm đòi hỏi hồi sức tích cực.

Biến chứng toàn thân và sốt thấp khớp

Mối nguy cơ đáng lo ngại nhất từ liên cầu khuẩn nhóm A là các biến chứng tự miễn muộn, xảy ra sau khi đợt viêm họng cấp đã thoái lui một đến vài tuần. Do cấu trúc kháng nguyên của vi khuẩn có sự tương đồng với một số tế bào trong cơ thể người, hệ miễn dịch có thể sản sinh kháng thể tấn công nhầm vào các cơ quan của chính người bệnh.

Biến chứng điển hình là bệnh sốt thấp khớp, có thể gây tổn thương màng trong tim và các van tim, để lại di chứng hẹp hở van tim vĩnh viễn còn gọi là bệnh tim do thấp. Một biến chứng tự miễn khác là viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu, dẫn đến tổn thương chức năng lọc của thận, biểu hiện qua phù mặt, tiểu ít và nước tiểu có màu sẫm như nước rửa thịt. Những biến chứng này để lại hậu quả lâu dài cho sức khỏe nếu bỏ qua giai đoạn điều trị ban đầu.

Nguyên tắc điều trị y khoa và phòng ngừa tái phát

Việc điều trị viêm họng do vi khuẩn bắt buộc phải có sự đánh giá và chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng hoặc bác sĩ nội khoa. Thuốc kháng sinh là phương pháp điều trị đặc hiệu nhằm tiêu diệt vi khuẩn, rút ngắn thời gian mắc bệnh, giảm khả năng lây lan trong cộng đồng và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.

Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn điều trị của thầy thuốc, dùng đúng loại thuốc, đúng liều lượng và đủ số ngày quy định ngay cả khi các triệu chứng đau rát họng đã thuyên giảm rõ rệt sau vài ngày đầu. Việc ngừng thuốc giữa chừng có thể khiến vi khuẩn sót lại bùng phát trở lại, tạo cơ hội cho vi khuẩn phát triển khả năng kháng thuốc và làm tăng nguy cơ gặp biến chứng thấp tim. Song song với dùng thuốc theo đơn, việc súc họng bằng dung dịch muối loãng, nghỉ ngơi đầy đủ và uống nhiều nước sẽ hỗ trợ niêm mạc họng phục hồi nhanh chóng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau chống viêm để tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu như khó thở, khó nuốt, há miệng hạn chế hoặc sốt cao liên tục không hạ, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám.

Tóm tắt

Nhiễm vi khuẩn gây viêm họng phần lớn có thể kiểm soát hiệu quả nếu phát hiện sớm và can thiệp y tế đúng cách. Mọi người không nên chủ quan trước tình trạng đau họng kèm sốt cao, nổi hạch hoặc sưng amidan. Việc thăm khám kịp thời giúp phòng ngừa hiệu quả các biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe.