Vai trò của vi sinh vật có lợi trong hỗ trợ điều trị Covid-19

Vi sinh vật điều trị Covid là gì?

Hệ vi sinh vật đường ruột bao gồm hàng nghìn tỷ vi khuẩn, nấm và vi sinh vật cùng chung sống, đóng vai trò then chốt trong quá trình tiêu hóa và huấn luyện hệ miễn dịch. Ở người khỏe mạnh, các chủng vi sinh vật có lợi chiếm ưu thế giúp bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài.

Khi cơ thể nhiễm virus SARS-CoV-2, hệ vi sinh vật này thường bị xáo trộn nghiêm trọng do phản ứng viêm toàn thân, sự thay đổi chế độ dinh dưỡng và tác dụng phụ của một số loại thuốc điều trị. Việc can thiệp bằng vi sinh vật, chủ yếu thông qua các chế phẩm probiotic hoặc thực phẩm lên men, nhằm mục đích tái lập cân bằng sinh học, hỗ trợ giảm nhẹ các rối loạn tiêu hóa và góp phần điều hòa các phản ứng viêm của hệ thống miễn dịch tự nhiên.

Mối liên hệ giữa hệ vi sinh đường ruột và bệnh Covid-19

Mối liên hệ hai chiều giữa ruột và phổi được gọi là trục ruột phổi, đóng vai trò điều hòa miễn dịch toàn thân. Khi virus SARS-CoV-2 xâm nhập, thụ thể ACE2 tại biểu mô đường tiêu hóa cũng là đích tấn công, dẫn đến tình trạng mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột hay loạn khuẩn.

Sự suy giảm các chủng vi khuẩn có lợi như Bifidobacterium và Lactobacillus khiến hàng rào biểu mô ruột suy yếu, tạo điều kiện cho các phản ứng viêm lan tỏa. Tình trạng loạn khuẩn này có thể làm nặng thêm các phản ứng viêm toàn thân và ảnh hưởng gián tiếp đến khả năng chống đỡ của hệ hô hấp. Do đó, việc duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh là yếu tố nền tảng giúp củng cố phản ứng phòng vệ của cơ thể trước các đợt nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính.

Cơ chế tác động miễn dịch của lợi khuẩn trong giai đoạn nhiễm virus

Các vi sinh vật có lợi tác động lên hệ miễn dịch thông qua việc sản sinh các axit béo chuỗi ngắn như butyrate, propionate và acetate. Những hợp chất này giúp củng cố liên kết chặt chẽ giữa các tế bào biểu mô ruột, ngăn chặn sự xâm nhập của các độc tố vi khuẩn vào tuần hoàn máu.

Bên cạnh đó, lợi khuẩn kích thích sản xuất kháng thể IgA tiết tại niêm mạc, gia tăng hoạt tính của tế bào tiêu diệt tự nhiên và điều hòa các cytokine gây viêm. Sự điều hòa này giúp giảm bớt nguy cơ kích hoạt phản ứng viêm quá mức, hỗ trợ cơ thể chống chọi tốt hơn với quá trình viêm do virus gây ra, đồng thời bảo vệ các mô cơ quan khỏi tổn thương thứ phát trong giai đoạn hồi phục.

Bằng chứng y khoa về hiệu quả hỗ trợ của men vi sinh

Nhiều dữ liệu lâm sàng ghi nhận việc bổ sung men vi sinh đúng chủng loại giúp rút ngắn thời gian rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, đầy bụng và khó tiêu ở người mắc Covid-19. Một số nghiên cứu cũng cho thấy nhóm bệnh nhân được can thiệp vi sinh vật có thời gian hồi phục triệu chứng hô hấp nhẹ nhanh hơn và giảm thiểu các than phiền kéo dài sau nhiễm trùng.

Mặc dù vậy, men vi sinh chỉ đóng vai trò hỗ trợ nâng cao thể trạng và hỗ trợ điều trị triệu chứng, hoàn toàn không phải thuốc đặc trị diệt virus SARS-CoV-2. Hiệu quả của vi sinh vật phụ thuộc nhiều vào chủng vi khuẩn, số lượng khuẩn lạc sống sót qua dịch dạ dày và tình trạng bệnh nền của từng cá nhân. Không nên kỳ vọng men vi sinh có thể ngăn ngừa lây nhiễm hoặc thay thế các biện pháp y tế tiêu chuẩn.

Phương pháp bổ sung vi sinh vật có lợi an toàn và khoa học

Bổ sung vi sinh vật có lợi nên bắt đầu từ chế độ dinh dưỡng hàng ngày với các thực phẩm lên men quen thuộc như sữa chua, sữa hạt lên men hoặc rau củ muối chua đúng cách. Chế độ ăn cần đi kèm chất xơ hòa tan từ chuối, yến mạch, măng tây để làm thức ăn nuôi dưỡng lợi khuẩn phát triển.

Đối với các chế phẩm bổ sung dạng viên hoặc gói cốm men vi sinh, người dùng cần lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, ghi rõ tên chi tiết của từng chủng vi khuẩn. Việc phối hợp giữa dinh dưỡng đa dạng và bổ sung hợp lý giúp hệ tiêu hóa tái lập thế cân bằng sinh học bền vững sau đợt mắc bệnh đường hô hấp cấp.

Lưu ý an toàn

Không tự ý sử dụng các chế phẩm men vi sinh liều cao hoặc kéo dài khi chưa có tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Những người có suy giảm miễn dịch nặng, bệnh nhân đang đặt ống thông tĩnh mạch trung tâm hoặc mắc bệnh lý viêm ruột cấp tính cần hết sức thận trọng vì nguy cơ nhiễm trùng máu do vi khuẩn cơ hội. Men vi sinh không thay thế thuốc kháng virus hay các chỉ định điều trị y khoa. Khi xuất hiện triệu chứng khó thở, đau ngực hoặc tiêu chảy mất nước nghiêm trọng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế.

Tóm tắt

Vi sinh vật có lợi đóng vai trò tích cực trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch và cải thiện rối loạn tiêu hóa ở người mắc Covid-19. Tuy nhiên, men vi sinh chỉ là giải pháp bổ trợ, không thể thay thế phác đồ điều trị kháng virus hay hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm. Người bệnh cần duy trì dinh dưỡng cân đối và tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng bất kỳ sản phẩm bổ sung nào.