U hạt rốn ở trẻ sơ sinh và những điều cha mẹ cần biết

U hạt rốn ở trẻ sơ sinh là gì?

U hạt rốn ở trẻ sơ sinh là một tình trạng tổn thương mô hạt lành tính tại vị trí gốc cuống rốn sau giai đoạn rụng rốn sinh lý. Bình thường, sau khi rụng rốn khoảng 7 đến 14 ngày, bề mặt đáy rốn sẽ khô dần và được che phủ hoàn toàn bởi lớp biểu bì. Khi quá trình biểu mô hóa diễn ra chậm, mô liên kết giàu mạch máu sẽ tăng sinh tạo thành một nốt sần nhỏ, ẩm ướt, đường kính thường chỉ từ vài milimét. Khối mô hạt này không chứa dây thần kinh cảm giác nên không gây đau khi sờ vào, nhưng việc rỉ dịch dai dẳng dễ khiến phụ huynh lo lắng và nhầm lẫn với các nhiễm trùng sơ sinh. Thăm khám sớm giúp nhân viên y tế phân loại chính xác tổn thương và đưa ra hướng điều trị phù hợp nhất cho trẻ.

Đặc điểm nhận biết u hạt rốn và phân biệt tổn thương vùng rốn

U hạt rốn hình thành do mô hạt chậm biểu mô hóa sau khi dây rốn rụng tự nhiên. Khối tổn thương này chứa nhiều mao mạch nhỏ và nguyên bào sợi, có màu đỏ tươi hoặc hồng nhạt, kích thước từ vài milimét đến khoảng một centimet. Tổn thương thường tiết chất dịch nhầy trong hoặc hơi ngả vàng, làm đáy rốn ẩm ướt liên tục. Bản thân mô hạt rốn không chứa đầu mút thần kinh nên không gây cảm giác đau rát khi chạm vào.

Tuy nhiên, môi trường ẩm ướt kéo dài tại vùng rốn lại là điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn xâm nhập nếu không được chăm sóc cẩn thận. Bác sĩ nhi khoa cần thăm khám để phân biệt u hạt rốn lành tính với các dị tật bẩm sinh vùng rốn nguy hiểm hơn như tồn tại ống rốn – ruột hoặc tồn tại ống niệu rốn. Những bất thường bẩm sinh này đòi hỏi hướng can thiệp ngoại khoa chuyên sâu hơn rất nhiều.

Các hướng xử trí y tế an toàn đối với u hạt rốn

Các phương pháp can thiệp u hạt rốn đều cần được chỉ định và tiến hành bởi bác sĩ nhi khoa hoặc điều dưỡng có chuyên môn tại cơ sở y tế. Phương pháp phổ biến nhất trong thực hành y khoa là chấm dung dịch bạc nitrat nồng độ phù hợp trực tiếp lên cuống u hạt để làm teo mô hạt thừa. Quá trình chấm thuốc đòi hỏi thao tác che chắn cẩn thận phần da lành xung quanh nhằm ngăn ngừa nguy cơ bỏng hóa chất trên da mỏng manh của trẻ sơ sinh.

Trong một số trường hợp u hạt có cuống rõ rệt hoặc đáp ứng kém với thuốc bôi, bác sĩ có thể lựa chọn thắt cuống khối u bằng chỉ phẫu thuật vô khuẩn hoặc tiểu phẫu cắt bỏ. Các can thiệp này diễn ra nhanh chóng, ít xâm lấn và đạt hiệu quả triệt để. Phụ huynh không tự mua thuốc chấm hay can thiệp thủ công tại nhà vì rất dễ dẫn tới biến chứng loét da diện rộng và chảy máu khó cầm.

Nguyên tắc chăm sóc và vệ sinh vùng rốn cho trẻ tại nhà

Trong quá trình theo dõi và điều trị u hạt rốn, việc duy trì vệ sinh đúng cách là yếu tố quyết định giúp đáy rốn nhanh khô ráo. Phụ huynh nên lau nhẹ nhàng chân rốn bằng dung dịch nước muối sinh lý vô khuẩn mỗi ngày hoặc sau khi tắm, sau đó thấm thật khô bằng gạc y tế sạch. Cần giữ cho vùng rốn luôn thông thoáng, tránh băng kín bằng gạc dày vì môi trường hầm bí sẽ khiến vi khuẩn phát triển mạnh mẽ hơn.

Khi đóng tã cho trẻ sơ sinh, nên gấp mép tã xuống dưới rốn để tránh cọ xát vào khối u hạt và ngăn nước tiểu, phân dính vào cuống rốn. Nếu phát hiện các dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng như vùng da quanh rốn sưng đỏ tấy, rốn chảy mủ hôi, rỉ máu tươi liên tục hoặc trẻ quấy khóc kèm sốt cao, phụ huynh cần lập tức đưa trẻ tới bệnh viện chuyên khoa nhi để được cấp cứu kịp thời.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin về u hạt rốn chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ chuyên khoa nhi. Phụ huynh tuyệt đối không tự rắc bột kháng sinh, chấm hóa chất, bôi thuốc mỡ hay áp dụng mẹo dân gian như đắp lá, đắp muối lên rốn bé. Khi rốn xuất hiện mủ hôi, sưng đỏ lan rộng hoặc bé sốt, cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay.

Tóm tắt

U hạt rốn ở trẻ sơ sinh là tổn thương lành tính thường gặp và hoàn toàn có thể xử trí an toàn khi được thăm khám y tế kịp thời. Cha mẹ không nên tự ý can thiệp hay áp dụng mẹo dân gian để tránh nguy cơ nhiễm trùng. Việc giữ cuống rốn sạch sẽ, khô thoáng và phối hợp chặt chẽ với bác sĩ nhi khoa là biện pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho bé.