Trước khi xét nghiệm máu có được uống nước không và những điều cần lưu ý

Trước khi xét nghiệm máu có được uống nước không là gì?

Xét nghiệm máu là phương pháp cận lâm sàng cơ bản và thiết yếu, giúp bác sĩ đánh giá tình trạng chuyển hóa, chức năng của các cơ quan nội tạng như gan, thận và phát hiện sớm nhiều bệnh lý tiềm ẩn. Để kết quả xét nghiệm phản ánh trung thực nồng độ sinh lý bình thường của cơ thể, người bệnh thường nhận được chỉ định nhịn ăn uống trong một khoảng thời gian nhất định trước giờ lấy mẫu máu.

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa việc nhịn ăn và kiêng cữ hoàn toàn mọi loại chất lỏng, dẫn đến tình trạng cơ thể bị thiếu nước, mệt mỏi và hạ huyết áp trước khi tới cơ sở y tế. Về mặt sinh lý học, nước lọc không can thiệp vào quá trình chuyển hóa đường, lipid hay các enzyme trong huyết tương. Hiểu rõ quy tắc uống nước đúng cách trước khi xét nghiệm máu giúp người bệnh duy trì sức khỏe ổn định và đảm bảo độ chính xác tối đa cho mọi kết quả chẩn đoán y khoa.

Loại nước nào được phép uống trước khi xét nghiệm máu

Đối với phần lớn các xét nghiệm máu yêu cầu nhịn ăn, người bệnh vẫn được phép uống nước lọc với một lượng vừa phải. Nước lọc tinh khiết không chứa calo, không có đường, chất béo hay vi chất dinh dưỡng nên không tác động tiêu cực đến nồng độ các chất chuyển hóa trong máu. Ngược lại, việc uống một lượng nước lọc vừa đủ trước khi đến phòng khám còn giúp cơ thể giữ được thể tích tuần hoàn ổn định.

Tuy nhiên, người bệnh chỉ nên dùng nước lọc đun sôi để nguội hoặc nước đóng chai tinh khiết thông thường. Không nên uống các loại nước khoáng có bổ sung vi chất, nước kiềm hay nước có hương liệu nhân tạo vì các thành phần khoáng chất vi lượng bổ sung này có thể can thiệp nhẹ vào kết quả xét nghiệm sinh hóa máu. Bác sĩ hoặc điều dưỡng luôn khuyến khích người bệnh duy trì lượng nước vừa đủ để giảm cảm giác mệt mỏi, khô miệng và hạ huyết áp do đói trong thời gian chờ đợi.

Những thức uống cần kiêng trước khi lấy mẫu máu

Nước ngọt có gas, nước ép hoa quả, sữa tươi, sữa hạt, trà và cà phê là những đồ uống tuyệt đối phải tránh trước khi tiến hành xét nghiệm máu. Nước ngọt và nước ép trái cây chứa hàm lượng đường tự nhiên hoặc đường nhân tạo rất lớn, khiến lượng glucose trong máu tăng vọt ngay sau khi hấp thu, làm sai lệch chỉ định đo đường huyết lúc đói.

Bên cạnh đó, sữa và các chế phẩm từ sữa chứa nhiều chất béo, protein và canxi, có thể làm thay đổi trực tiếp chỉ số mỡ máu cũng như độ đục của huyết thanh. Cà phê và trà chứa chất kích thích cafein, có thể thúc đẩy bài tiết nước tiểu, làm tăng nhịp tim và thay đổi nhẹ nồng độ men gan hay các chỉ số nội tiết tố. Ngay cả cà phê không đường cũng có thể kích thích dạ dày tiết acid và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa, do đó người đi khám cần kiêng hoàn toàn các loại thức uống này trong tối thiểu tám đến mười hai tiếng trước khi lấy mẫu.

Lợi ích của việc uống đủ nước đối với thao tác lấy máu

Việc uống đủ nước lọc mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho quá trình thao tác kỹ thuật của nhân viên y tế. Khi cơ thể được cung cấp đủ nước, thể tích lòng mạch được bảo toàn, các tĩnh mạch ngoại vi ở cẳng tay và mu bàn tay sẽ căng phồng và nổi rõ ràng hơn. Điều này giúp điều dưỡng dễ dàng xác định vị trí tĩnh mạch, đưa kim tiêm vào trúng đích ngay trong lần đầu tiên, giảm bớt đau đớn và bầm tím cho người bệnh.

Ngược lại, nếu cơ thể bị thiếu nước do kiêng khem quá mức, lòng mạch sẽ bị co nhỏ, xẹp xuống và máu chảy chậm lại. Nhân viên y tế có thể gặp nhiều khó khăn khi tìm ven, thậm chí phải chọc kim nhiều lần hoặc máu chảy nhỏ giọt khiến mẫu máu dễ bị đông cục hay tan máu ngoài ý muốn. Tình trạng tán huyết trong ống nghiệm sẽ buộc phòng xét nghiệm phải hủy mẫu và yêu cầu người bệnh quay lại lấy máu lần hai, gây mất thời gian và phiền toái.

Các xét nghiệm máu phổ biến yêu cầu lưu ý về việc uống nước

Một số loại xét nghiệm sinh hóa đòi hỏi người bệnh phải nhịn ăn hoàn toàn từ 8 đến 12 tiếng, nhưng vẫn được uống nước lọc, tiêu biểu là xét nghiệm đường huyết lúc đói để chẩn đoán đái tháo đường và xét nghiệm bộ mỡ máu bao gồm cholesterol toàn phần, triglycerid, HDL-C và LDL-C. Thức ăn nạp vào sẽ cung cấp chất dinh dưỡng trực tiếp vào máu, làm sai lệch giá trị chuẩn để bác sĩ đánh giá bệnh lý chuyển hóa.

Các xét nghiệm đánh giá chức năng gan, chức năng thận như định lượng ure, creatinin hay xét nghiệm nồng độ acid uric cũng yêu cầu hạn chế dung nạp thức ăn và đồ uống chứa đạm, cồn hoặc đường trước khi kiểm tra. Riêng với một số trường hợp đặc biệt như nội soi đường tiêu hóa kết hợp lấy máu cùng buổi sáng hoặc các tiểu phẫu có gây mê, bác sĩ có thể yêu cầu nhịn cả nước lọc trong khoảng hai đến bốn giờ trước giờ thủ thuật để phòng ngừa trào ngược phổi. Người bệnh cần lắng nghe hướng dẫn cụ thể từ cơ sở y tế để chuẩn bị chính xác.

Lưu ý an toàn

Thông tin hướng dẫn uống nước trước khi xét nghiệm máu mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng. Mỗi danh mục xét nghiệm cụ thể, đặc biệt khi kết hợp nội soi tiêu hóa, gây mê phẫu thuật hoặc chụp cắt lớp vi tính có tiêm thuốc cản quang, có thể có yêu cầu nghiêm ngặt riêng về việc nhịn nước. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm túc chỉ dẫn của bác sĩ điều trị và thông báo ngay cho kỹ thuật viên xét nghiệm nếu lỡ uống các loại nước có đường, sữa hoặc dùng thuốc trước giờ lấy máu.

Tóm tắt

Trước khi làm xét nghiệm máu, việc uống một lượng nước lọc vừa phải thường được khuyến khích để cơ thể đủ nước, giúp quá trình lấy máu diễn ra thuận lợi. Người đi khám tuyệt đối không uống nước ngọt, sữa, trà hay cà phê và cần tuân thủ đúng dặn dò nhịn ăn, nhịn uống từ bác sĩ cho từng chỉ định cụ thể.