Bị rách cơ bao lâu thì khỏi và nên làm gì để cơ mau lành?

Bị rách cơ bao lâu thì khỏi là gì?

Rách cơ là tình trạng các sợi cơ hoặc bó cơ bị căng giãn quá mức dẫn đến đứt gãy một phần hay toàn bộ cấu trúc dưới tác động của lực kéo căng đột ngột hoặc va đập trực tiếp. Chấn thương này thường gặp ở các nhóm cơ lớn tham gia vận động nhiều như cơ bắp chân, cơ đùi trước, cơ gân kheo và cơ vai.

Khi các thớ cơ bị rách, mạch máu nuôi dưỡng xung quanh cũng bị tổn thương gây chảy máu cục bộ, phù nề và giải phóng các chất trung gian kích thích thụ cảm thể đau. Quá trình chữa lành tự nhiên của cơ thể bao gồm giai đoạn viêm, giai đoạn tăng sinh tái tạo sợi cơ và giai đoạn tái định hình cấu trúc mô. Nếu được chăm sóc phù hợp, các tế bào cơ mới sẽ lấp đầy tổn thương và khôi phục dần chức năng co duỗi bình thường.

Thời gian hồi phục của tổn thương rách cơ theo từng mức độ

Thời gian để một bó cơ bị tổn thương hồi phục hoàn toàn chịu ảnh hưởng lớn từ phân loại mức độ rách cơ trên lâm sàng. Ở mức độ nhẹ, khi chỉ có một số lượng nhỏ sợi cơ bị kéo giãn quá mức hoặc rách vi thể, vùng tổn thương thường chỉ hơi đau tức khi vận động mạnh. Trường hợp này thường cần khoảng hai đến bốn tuần nghỉ ngơi tích cực để cấu trúc cơ bắp ổn định trở lại.

Đối với mức độ trung bình, một phần đáng kể các sợi cơ bị đứt gãy, gây đau nhói rõ rệt, sưng nề và xuất hiện bầm tím do tụ máu dưới da. Quá trình lành thương của giai đoạn này thường kéo dài từ bốn đến tám tuần, đòi hỏi người bệnh phải hạn chế tối đa chịu lực và tuân thủ các bài tập vật lý trị liệu phục hồi chức năng theo hướng dẫn chuyên môn.

Ở mức độ nặng nhất, cơ bắp bị đứt rách hoàn toàn hoặc rách rời khỏi điểm bám gân, khiến người bệnh mất khả năng cử động nhóm cơ liên quan và xuất hiện chỗ lõm rõ dưới da. Quá trình hồi phục ở mức độ này có thể kéo dài từ ba đến sáu tháng hoặc lâu hơn, thậm chí cần can thiệp phẫu thuật khâu nối và theo dõi y khoa sát sao.

Các bước xử trí ban đầu theo nguyên tắc chuẩn khi bị rách cơ

Khi vừa gặp phải chấn thương nghi ngờ rách cơ, việc sơ cứu đúng cách trong 48 giờ đầu theo nguyên tắc PRICE có ý nghĩa then chốt để hạn chế lan rộng tổn thương mô mềm. Đầu tiên, cần bảo vệ vùng cơ bị đau và dừng ngay lập tức mọi hoạt động thể chất hoặc lao động nặng đang thực hiện. Việc tiếp tục gắng sức sẽ khiến các sợi cơ rách sâu hơn và tăng lượng máu chảy vào khoang cơ.

Bước tiếp theo là chườm lạnh bằng túi đá bọc qua khăn vải mỏng lên vùng đau trong khoảng 15 đến 20 phút mỗi lần, lặp lại sau mỗi 2 đến 3 giờ. Liệu pháp nhiệt lạnh giúp co các mạch máu nhỏ, từ đó giảm thiểu sưng viêm và xoa dịu cảm giác đau buốt. Song song đó, hãy dùng băng thun co giãn quấn ép nhẹ nhàng quanh vị trí tổn thương từ dưới lên trên nhằm ngăn ngừa dịch ứ đọng, chú ý không quấn quá chặt làm cản trở lưu thông tuần hoàn. Cuối cùng, kê cao vùng cơ bị thương cao hơn mức tim bất cứ khi nào nghỉ ngơi để hỗ trợ máu tĩnh mạch trở về tim thuận lợi.

Những thói quen sai lầm cần tuyệt đối tránh khi bị rách cơ

Trong thực tế xử trí chấn thương cơ bắp, không ít người mắc phải những thói quen sai lầm khiến thời gian điều trị bị kéo dài và tăng nguy cơ biến chứng. Phổ biến nhất là việc xoa bóp dầu nóng, bôi cồn cúc, dán cao nóng hoặc dùng rượu thuốc vào vùng cơ đang bị rách. Sức nóng kích thích giãn mạch ồ ạt, làm gia tăng lượng máu xuất huyết vào mô cơ, biến ổ tổn thương thành khối máu tụ lớn gây chèn ép và đau đớn dữ dội.

Một sai lầm nghiêm trọng khác là cố gắng kéo giãn hoặc nắn bóp mạnh vị trí đau với suy nghĩ làm tan cục máu bầm. Hành động thô bạo này có thể xé rách thêm các đầu sợi cơ đang cố gắng kết nối lại, dẫn đến hình thành mô sẹo xơ chai không có khả năng co giãn tốt như mô cơ ban đầu. Ngoài ra, việc vội vàng tập luyện lại quá sớm khi cơ chưa lành hẳn cũng là nguyên nhân hàng đầu khiến chấn thương rách cơ tái phát mạn tính.

Phục hồi chức năng và nguyên tắc vận động an toàn sau chấn thương

Sau khi giai đoạn sưng viêm cấp tính đã qua đi, thông thường sau khoảng một vài tuần tùy độ nặng, quá trình phục hồi chức năng đóng vai trò quyết định giúp sợi cơ lấy lại chiều dài tự nhiên và độ đàn hồi linh hoạt. Các bài tập vận động nhẹ nhàng trong biên độ không gây đau sẽ kích thích các sợi collagen sắp xếp theo đúng chiều hướng chịu lực của cơ, ngăn ngừa tình trạng dính khớp và teo cơ do bất động lâu ngày.

Việc quay trở lại các hoạt động thường nhật hoặc rèn luyện thể chất cần được tiến hành từ từ theo từng nấc vận động. Người bệnh chỉ nên tăng dần khối lượng bài tập khi vùng cơ không còn xuất hiện cơn đau nhói hay căng cứng bất thường sau mỗi buổi tập. Nếu tự ý nôn nóng đẩy nhanh tiến độ, các mối liên kết mô non nớt rất dễ bị phá vỡ trở lại.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau kháng viêm liều cao kéo dài khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Nếu xuất hiện tiếng rắc lớn khi chấn thương, khớp mất hoàn toàn khả năng cử động, vùng cơ biến dạng, tê bì mất cảm giác hoặc vết sưng bầm lan rộng kèm sốt, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Thời gian lành thương sau khi bị rách cơ phụ thuộc chặt chẽ vào mức độ tổn thương thực tế và cách xử trí ban đầu. Việc tuân thủ nghỉ ngơi, chườm lạnh, bất động hợp lý và thăm khám y tế kịp thời là chìa khóa giúp cơ bắp phục hồi hoàn toàn mà không để lại di chứng sẹo xơ cứng hay tái phát.