Triệu chứng thủy đậu ở trẻ em và những biểu hiện qua từng giai đoạn
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra, rất phổ biến ở lứa tuổi mầm non và tiểu học. Triệu chứng thủy đậu ở trẻ em thường khởi phát âm thầm với những biểu hiện giống cảm cúm, sau đó bùng phát thành các nốt phát ban dạng bóng nước đặc trưng trên da.
Việc nhận biết sớm những thay đổi bất thường trên cơ thể của trẻ qua từng giai đoạn giúp phụ huynh chủ động chăm sóc, giảm bớt sự khó chịu do ngứa ngáy và kịp thời ngăn ngừa những biến chứng bội nhiễm nguy hiểm.
Triệu chứng thủy đậu ở trẻ em là gì?
Bệnh thủy đậu ở trẻ nhỏ là tình trạng nhiễm trùng da và niêm mạc do sự xâm nhập của virus Varicella Zoster. Bệnh có khả năng lây lan nhanh chóng qua đường hô hấp khi tiếp xúc với giọt bắn từ mũi họng của người mắc hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với dịch bóng nước bị vỡ. Sau thời gian ủ bệnh kéo dài từ mười đến hai mươi mốt ngày không có triệu chứng, trẻ sẽ bước vào giai đoạn phát bệnh với sự xuất hiện của các nốt phỏng nước rải rác khắp cơ thể. Đa phần các trường hợp thủy đậu ở trẻ em có thể tự hồi phục nếu được chăm sóc và giữ gìn vệ sinh đúng cách, tuy nhiên nếu chủ quan không theo dõi sát sao, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng như nhiễm trùng da thứ phát, viêm phổi hoặc viêm não.
Biểu hiện trong giai đoạn khởi phát ban đầu
Trước khi các nốt bóng nước đặc trưng nổi lên, trẻ thường trải qua giai đoạn khởi phát kéo dài khoảng hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ. Ở giai đoạn này, các biểu hiện rất dễ bị nhầm lẫn với bệnh cảm cúm thông thường hoặc sốt virus nhẹ. Trẻ có thể sốt nhẹ từ ba mươi bảy độ rưỡi đến ba mươi tám độ rưỡi C, đôi khi sốt cao hơn nếu thể trạng nhạy cảm. Cùng với sốt, trẻ thường mệt mỏi, uể oải, biếng ăn, quấy khóc bất thường, kêu đau đầu nhẹ hoặc đau mỏi khắp cơ bắp. Một số bé có thể bị ho nhẹ, chảy nước mũi hoặc đau họng. Phụ huynh quan sát kỹ có thể thấy các nốt hồng ban rất nhỏ, phẳng, kích thước vài milimet bắt đầu xuất hiện rải rác ở vùng đầu, mặt hoặc ngực trước khi chuyển biến sang giai đoạn toàn phát.
Đặc điểm bóng nước trong giai đoạn toàn phát
Giai đoạn toàn phát là thời điểm các triệu chứng thủy đậu ở trẻ em thể hiện rõ ràng nhất với tổn thương da điển hình. Ban đầu, các nốt sẩn đỏ chuyển nhanh thành mụn nước trong veo, có viền đỏ xung quanh, trông giống như những giọt sương đọng trên cánh hoa. Sau khoảng hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ, chất dịch bên trong mụn nước trở nên đục dần do chứa tế bào viêm. Mụn nước xuất hiện theo từng đợt liên tiếp, bắt đầu từ thân mình, lưng, ngực rồi lan nhanh lên mặt, da đầu và các chi. Nốt ban thủy đậu cũng có thể mọc ở các vùng niêm mạc như vòm miệng, mí mắt hoặc cơ quan sinh dục gây đau rát dữ dội. Điểm đặc trưng nhất là trên cùng một vùng da có thể xuất hiện đồng thời cả nốt sẩn đỏ, mụn nước mới mọc, mụn nước đục và nốt đã đóng vảy. Trẻ thường ngứa ngáy nhiều, khó chịu và liên tục cào gãi làm tăng nguy cơ vỡ bóng nước.
Quá trình đóng vảy và hồi phục tổn thương
Sau khoảng bốn đến sáu ngày kể từ khi xuất hiện mụn nước đầu tiên, các tổn thương da bắt đầu bước vào giai đoạn hồi phục. Mụn nước vỡ ra hoặc tự teo đi, bề mặt se lại và khô thành các vảy màu nâu sẫm. Trong giai đoạn này, trẻ giảm dần cảm giác sốt, sức khỏe và tinh thần bắt đầu cải thiện, ăn uống ngon miệng trở lại. Các vảy tiết sẽ tự bong tróc sau khoảng một đến hai tuần tùy thuộc vào cơ địa và việc giữ gìn vệ sinh da của trẻ. Nếu tổn thương không bị bội nhiễm vi khuẩn và trẻ không cào xước làm tróc vảy non, vùng da mới sau bong vảy thường có màu hơi nhạt hoặc sẫm màu hơn xung quanh rồi dần đều màu trở lại mà không để lại sẹo lõm vĩnh viễn. Việc để vảy tự rụng tự nhiên là yếu tố quyết định giúp da lành lặn hoàn toàn.
Những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ biến chứng
Mặc dù thủy đậu thường là bệnh lành tính, phụ huynh cần hết sức cảnh giác với các dấu hiệu nghi ngờ biến chứng để đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời. Tình trạng bội nhiễm vi khuẩn tại da là biến chứng thường gặp nhất, nhận biết qua các nốt mụn sưng to, tấy đỏ, chảy mủ vàng hoặc vùng da xung quanh nóng rát, sưng nề. Nếu trẻ xuất hiện các triệu chứng toàn thân nghiêm trọng như sốt cao liên tục không hạ sau ngày thứ ba của phát ban, trẻ li bì, lơ mơ, co giật, khó thở, thở nhanh rút lõm lồng ngực hoặc nôn mửa nhiều, đây là các biểu hiện cảnh báo nguy cơ viêm phổi hoặc viêm não thứ phát. Trẻ dưới một tuổi, trẻ có bệnh nền mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch bẩm sinh có nguy cơ biến chứng cao hơn nhiều và cần được bác sĩ chuyên khoa nhi theo dõi sát sao.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho việc thăm khám và chẩn đoán y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống thuốc hạ sốt chứa hoạt chất aspirin vì có nguy cơ dẫn đến hội chứng Reye gây nguy hiểm tính mạng. Phụ huynh không bôi các loại lá cây, thuốc bột hoặc thuốc lạ dân gian chưa được kiểm chứng lên vết mụn nước đang hở để tránh nhiễm trùng hoại tử da. Khi trẻ có biểu hiện sốt cao kéo dài hoặc mụn nước mưng mủ, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
Tóm tắt
Nhận biết chính xác các triệu chứng thủy đậu ở trẻ em qua từng thời kỳ giúp cha mẹ chủ động chăm sóc đúng cách, hạn chế biến chứng và giúp trẻ nhanh chóng vượt qua bệnh tật. Tiêm phòng vắc xin đầy đủ và giữ gìn vệ sinh thân thể sạch sẽ luôn là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cho con trẻ.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh thủy đậu ở trẻ em lây qua những con đường nào?
Bệnh lây chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp khi trẻ tiếp xúc gần với người ho hoặc hắt hơi mang virus Varicella Zoster. Ngoài ra, việc chạm trực tiếp vào dịch tiết từ các nốt phỏng nước bị vỡ hoặc dùng chung đồ chơi, khăn mặt dính virus cũng khiến trẻ dễ bị nhiễm bệnh.
Trẻ bị thủy đậu bao lâu thì hết ngứa và lành hẳn?
Thông thường bệnh diễn tiến từ bảy đến mười ngày. Cảm giác ngứa ngáy nhiều nhất vào thời điểm mụn nước mọc rộ ở ngày thứ hai đến ngày thứ tư. Sau khoảng một tuần, mụn nước bắt đầu đóng vảy khô ráo, triệu chứng ngứa giảm dần và vảy rụng hoàn toàn sau khoảng mười đến mười bốn ngày.
Có nên kiêng tắm rửa cho trẻ khi đang mắc thủy đậu không?
Không nên kiêng tắm vì bụi bẩn và mồ hôi tích tụ sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm da. Cha mẹ nên tắm nhanh cho trẻ bằng nước ấm sạch ở nơi kín gió, lau rửa thật nhẹ nhàng để tránh làm trợt vỡ các nốt bọng nước.
Cần phân biệt mụn thủy đậu với nốt tay chân miệng ra sao?
Nốt thủy đậu thường là mụn nước tròn mọc rải rác khắp cơ thể từ thân mình, mặt đến tay chân và gây ngứa nhiều. Trong khi đó, ban tay chân miệng chủ yếu tập trung dạng bóng nước nhỏ ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông và vết loét đau rát trong khoang miệng.
Trẻ đã tiêm vắc xin rồi thì có bị mắc thủy đậu nữa không?
Trẻ đã tiêm vắc xin vẫn có thể mắc bệnh nhưng tỷ lệ rất thấp. Nếu không may mắc phải, bệnh thường biểu hiện rất nhẹ, ít nốt ban, hầu như không sốt và nguy cơ gặp các biến chứng nguy hiểm giảm đi đáng kể so với trẻ chưa được tiêm phòng.
