Triệu chứng thủy đậu ở người lớn và những dấu hiệu cần theo dõi

Triệu chứng thủy đậu ở người lớn là gì?

Thủy đậu, dân gian thường gọi là phỏng rạ hoặc trái rạ, là bệnh lý truyền nhiễm lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi hít phải các giọt bắn chứa virus trong không khí hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ nốt phỏng của người bệnh. Mặc dù bệnh lý này phổ biến nhất ở trẻ em lứa tuổi mầm non và tiểu học, nhưng người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa được tiêm phòng vắc xin đầy đủ vẫn có nguy cơ lây nhiễm rất cao khi tiếp xúc với nguồn bệnh.

Khi virus varicella zoster tấn công cơ thể người trưởng thành, hệ miễn dịch phản ứng mạnh mẽ hơn nhằm chống lại tác nhân gây bệnh, từ đó tạo ra hội chứng nhiễm trùng nhiễm độc toàn thân rõ rệt. Các biểu hiện ở người lớn thường kéo dài hơn, mức độ tổn thương trên da dày đặc hơn và tỷ lệ nhập viện do biến chứng cao gấp nhiều lần so với trẻ nhỏ. Hiểu rõ diễn tiến tự nhiên của bệnh giúp người bệnh bình tĩnh xử trí và theo dõi sức khỏe khoa học.

Dấu hiệu khởi phát toàn thân trước khi phát ban

Trước khi các nốt phỏng nước đặc trưng xuất hiện trên bề mặt da, người lớn mắc thủy đậu thường trải qua giai đoạn khởi phát kéo dài khoảng hai đến ba ngày với các phản ứng toàn thân rầm rộ. Người bệnh có thể sốt cao đột ngột từ ba mươi tám đến ba mươi chín độ C kèm theo ớn lạnh, rét run, đau đầu dữ dội và đau mỏi khắp các khối cơ khớp. Cảm giác kiệt sức, uể oải, chán ăn và đau rát nhẹ vùng hầu họng cũng rất thường gặp trong thời điểm này.

Nhiều người trưởng thành dễ nhầm lẫn giai đoạn ủ bệnh và khởi phát này với cảm cúm thông thường hoặc sốt siêu vi nên chủ quan tự điều trị tại nhà. Tuy nhiên mức độ mệt mỏi và phản ứng viêm toàn thân ở người lớn thường dữ dội hơn hẳn so với lứa tuổi trẻ nhỏ. Giai đoạn tiền triệu này phản ánh tình trạng virus varicella zoster bắt đầu xâm nhập sâu vào máu và lan truyền đến các tế bào biểu mô da. Việc theo dõi sát sao thân nhiệt cùng các biến đổi bất thường của cơ thể ngay từ những ngày đầu giúp người bệnh chủ động cách ly và chuẩn bị phương án chăm sóc phù hợp.

Đặc điểm và tiến trình lan rộng của mụn nước trên da

Sau giai đoạn sốt và mệt mỏi, bệnh thủy đậu ở người lớn bước vào thời kỳ toàn phát với biểu hiện da liễu rõ rệt. Những tổn thương ban đầu là các dát sẩn màu đỏ có kích thước nhỏ, xuất hiện đầu tiên ở vùng ngực, lưng, mặt rồi lan dần ra tứ chi và da đầu. Trong vòng mười hai đến hai mươi bốn giờ tiếp theo, các vết sẩn đỏ nhanh chóng phồng lên thành những mụn nước tròn có viền đỏ xung quanh, chứa dịch trong suốt giống như giọt sương đọng trên cánh hoa.

Cơn ngứa ngáy do mụn nước thủy đậu ở người trưởng thành thường vô cùng dữ dội, gây bức bối, bứt rứt và làm xáo trộn giấc ngủ nghiêm trọng. Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm có ban mọc đồng loạt, tổn thương da trong bệnh thủy đậu mọc thành từng đợt nối tiếp nhau cách nhau khoảng hai đến ba ngày. Do đó trên cùng một vùng da của người lớn có thể quan sát thấy nhiều giai đoạn tổn thương cùng tồn tại, bao gồm nốt sẩn đỏ mới xuất hiện, mụn nước căng tròn, mụn nước hóa đục và các vết trợt bắt đầu đóng vảy nâu khô ráo. Nốt phỏng cũng có thể mọc sâu trong niêm mạc miệng, vòm họng hoặc vùng sinh dục, gây đau rát khi nuốt thức ăn hoặc khi đi tiểu.

Diễn tiến khô vảy và phục hồi tổn thương da

Nếu không xảy ra biến chứng nhiễm trùng thứ phát, các mụn nước thủy đậu sẽ tự vỡ hoặc teo dần, khô lại và hình thành lớp vảy màu nâu sẫm sau khoảng một tuần đến mười ngày. Lớp vảy này sẽ tự bong tróc tự nhiên sau đó một đến hai tuần, để lại vùng da non màu hồng nhạt hoặc các vết thâm tăng sắc tố sau viêm. Người lớn thường mất nhiều thời gian hơn để da hồi phục hoàn toàn so với trẻ em và có nguy cơ để lại sẹo lõm vĩnh viễn nếu cào gãi làm tổn thương lớp màng đáy của da.

Trong suốt quá trình vảy khô và bong tróc, người bệnh cần giữ gìn vệ sinh da thật cẩn thận để tránh nguy cơ vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu xâm nhập gây viêm mô tế bào. Tuyệt đối không tự ý bóc hoặc cạy vảy sớm vì hành động này dễ làm rách da sâu, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và tăng tỷ lệ để lại sẹo xấu trên mặt cũng như cơ thể. Người bệnh cần tắm rửa nhẹ nhàng bằng nước ấm sạch, lau khô bằng khăn mềm riêng biệt và tránh chà xát mạnh vào các vùng da đang trong giai đoạn lên da non.

Các biến chứng nguy hiểm thường gặp ở người trưởng thành

Bệnh thủy đậu ở người lớn có tỷ lệ biến chứng nặng cao hơn đáng kể so với trẻ em do đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ hơn của cơ thể trưởng thành. Biến chứng thường gặp hàng đầu là tình trạng bội nhiễm vi khuẩn tại các nốt mụn nước, khiến dịch phỏng chuyển thành mủ vàng đục, vùng da xung quanh sưng đỏ tấy, đau nhức tăng dần và có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết nguy hiểm nếu không được can thiệp kịp thời.

Bên cạnh tổn thương tại da, người lớn mắc thủy đậu còn đối mặt với nguy cơ viêm phổi tiên phát do virus varicella zoster, thường biểu hiện qua các triệu chứng như ho khan dai dẳng, khó thở, tức ngực và tím tái đầu chi. Ngoài ra, các biến chứng thần kinh như viêm màng não, viêm não hoặc hội chứng thất điều tiểu não tuy hiếm gặp hơn nhưng có thể để lại di chứng lâu dài nếu không phát hiện sớm. Phụ nữ mang thai mắc thủy đậu ở bất kỳ tam cá nguyệt nào cũng thuộc nhóm nguy cơ rất cao, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của thai phụ và sức khỏe của thai nhi. Do đó người lớn cần nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, lơ mơ hoặc co giật để đến ngay cơ sở y tế.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hay thuốc giảm đau hạ sốt nhóm aspirin khi chưa có chỉ định y khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, tức ngực, mụn nước chảy mủ vàng hoặc lơ mơ, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Thủy đậu ở người lớn thường có diễn tiến nặng nề và dễ phát sinh biến chứng hơn trẻ nhỏ. Việc nhận biết sớm các biểu hiện từ giai đoạn khởi phát giúp người bệnh chủ động cách ly và tiếp cận chăm sóc y tế kịp thời. Tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc từ bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm và giữ vệ sinh da sạch sẽ là chìa khóa giúp cơ thể hồi phục an toàn.