Triệu chứng của bệnh gút và các biểu hiện thường gặp cần lưu ý

Triệu chứng của bệnh gút là gì?

Bệnh gút là một dạng viêm khớp vi tinh thể đặc trưng bởi tình trạng lắng đọng các tinh thể monosodium urat tại màng hoạt dịch, sụn khớp và các mô xung quanh. Hiện tượng này xuất phát từ việc nồng độ axit uric trong huyết thanh tăng cao kéo dài vượt quá ngưỡng bão hòa sinh lý của cơ thể. Khi tinh thể urat hình thành, hệ miễn dịch sẽ kích hoạt phản ứng viêm cấp tính dữ dội nhằm thực bào dị vật, dẫn tới sưng nóng đỏ đau tại các khớp.

Bệnh có xu hướng xuất hiện nhiều hơn ở nam giới tuổi trung niên và phụ nữ sau giai đoạn mãn kinh. Hiểu rõ triệu chứng của bệnh gút từ giai đoạn khởi phát cấp tính đến tiến triển mạn tính giúp người bệnh không chủ quan trước những cơn đau nhức khớp bất thường, từ đó có biện pháp thăm khám và quản lý sức khỏe một cách khoa học.

Biểu hiện của cơn viêm khớp gút cấp tính

Cơn viêm khớp gút cấp tính thường xuất hiện rất bất ngờ, phần lớn xảy ra vào ban đêm hoặc gần sáng khi người bệnh đang ngủ say. Triệu chứng ban đầu là cảm giác đau nhói dữ dội tại một khớp đơn lẻ, trong đó khớp bàn ngón chân cái là vị trí khởi phát chiếm tỷ lệ cao nhất. Cường độ đau tăng nhanh chóng, đạt mức đỉnh điểm trong khoảng vài giờ đầu tiên, khiến người bệnh cảm thấy đau buốt ngay cả khi chỉ có tấm vải mỏng chạm nhẹ vào khớp.

Vùng khớp bị viêm sưng to rõ rệt, da căng bóng, chuyển sang màu đỏ ửng hoặc hơi tím sẫm và sờ vào thấy rất nóng. Cơn đau dữ dội làm hạn chế gần như hoàn toàn khả năng cử động khớp, khiến người bệnh đi lại khập khiễng hoặc không thể tự đứng vững. Các triệu chứng sưng đau cấp tính này có thể kèm theo cảm giác mệt mỏi toàn thân hoặc sốt nhẹ, kéo dài từ vài ngày đến hai tuần rồi tự thuyên giảm dần.

Vị trí các khớp thường bị ảnh hưởng khi khởi phát bệnh

Mặc dù khớp bàn ngón chân cái là vị trí điển hình nhất, triệu chứng của bệnh gút cũng có thể xuất hiện tại nhiều khớp ngoại vi khác trên cơ thể. Người bệnh thường ghi nhận tình trạng sưng nóng và đau nhức tại khớp cổ chân, khớp gối, khớp ngón chân, khớp cổ tay, khớp khuỷu hoặc các khớp nhỏ ở bàn tay.

Ở những đợt bùng phát đầu tiên, phản ứng viêm thường chỉ khu trú ở một khớp duy nhất. Tuy nhiên, nếu nồng độ axit uric trong huyết thanh không được kiểm soát tốt qua thời gian, tổn thương có xu hướng lan rộng sang nhiều vị trí cùng lúc. Tình trạng viêm đa khớp khiến các khớp sưng phù nề đối xứng hoặc không đối xứng, làm giảm đáng kể tầm vận động và gây khó khăn lớn cho sinh hoạt hằng ngày của người bệnh.

Diễn biến triệu chứng trong giai đoạn giữa các đợt bùng phát

Sau khi cơn gút cấp thoái lui, người bệnh thường bước vào giai đoạn không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt. Khớp tổn thương hết sưng đỏ, chức năng vận động phục hồi và người bệnh có cảm giác như khớp đã hoàn toàn bình thường. Giai đoạn này có thể kéo dài vài tháng hoặc thậm chí vài năm giữa đợt bùng phát đầu tiên và đợt kế tiếp.

Sự biến mất của triệu chứng đau nhức dễ khiến nhiều người lầm tưởng rằng bệnh đã tự khỏi mà lơ là việc theo dõi y tế. Thực tế, tinh thể muối urat vẫn tiếp tục âm thầm kết tủa và bám dính vào màng hoạt dịch, sụn khớp và các mô mềm xung quanh. Khi gặp điều kiện thuận lợi như bữa ăn giàu purin, căng thẳng, chấn thương nhẹ hoặc sử dụng rượu bia, cơn viêm khớp dữ dội sẽ tái diễn với tần suất ngày càng dày hơn.

Biểu hiện mạn tính và sự xuất hiện của hạt tophi dưới da

Khi bệnh gút tiến triển sang giai đoạn mạn tính sau nhiều năm không được điều trị ổn định, các hạt tophi bắt đầu xuất hiện rõ dưới da. Hạt tophi là những khối u cục cứng, không đau ở trạng thái bình thường, hình thành do sự tích tụ mạn tính của hàng triệu tinh thể natri urat tại mô liên kết.

Các vị trí thường thấy hạt tophi bao gồm vành tai, xung quanh khớp ngón tay, ngón chân, mỏm khuỷu tay và gân gót chân. Ban đầu hạt tophi có kích thước nhỏ như hạt đỗ, sau đó lớn dần làm biến dạng khớp, cản trở cử động và gây mất thẩm mỹ. Trong một số trường hợp, lớp da bọc ngoài tophi có thể bị loét vỡ, chảy ra chất dịch sệt màu trắng đục như vôi phấn, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng mô bào nguy hiểm nếu không được chăm sóc vô khuẩn đúng cách.

Các yếu tố kích hoạt cơn đau gút thường gặp

Cơn viêm khớp gút cấp thường bùng phát sau những yếu tố kích hoạt làm thay đổi đột ngột nồng độ axit uric trong máu. Phổ biến nhất là sau những bữa tiệc sử dụng nhiều thực phẩm giàu nhân purin như thịt đỏ, nội tạng động vật, hải sản hoặc sau khi uống nhiều rượu, bia. Đồ uống có cồn làm giảm khả năng bài tiết axit uric qua thận, thúc đẩy tinh thể urat kết tủa nhanh tại khớp.

Ngoài ra, tình trạng mất nước của cơ thể, chấn thương cơ học vùng khớp, phẫu thuật, căng thẳng tinh thần kéo dài hoặc nhiễm lạnh đột ngột cũng là những yếu tố thuận lợi khơi mào cơn đau gút cấp. Một số loại thuốc điều trị bệnh đồng mắc như thuốc lợi tiểu hoặc việc giảm cân quá nhanh cũng có thể làm dao động nồng độ axit uric, kích hoạt phản ứng viêm tại khớp.

Lưu ý an toàn

Các dấu hiệu sưng đau khớp có thể trùng lặp giữa bệnh gút với viêm khớp nhiễm khuẩn, viêm khớp dạng thấp hoặc giả gút. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hay sử dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Khi xuất hiện cơn đau khớp cấp kèm sốt cao hoặc khớp tấy đỏ dữ dội, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa cơ xương khớp để được bác sĩ thăm khám và chẩn đoán phân biệt chính xác.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các triệu chứng bệnh gút giúp người bệnh chủ động thăm khám tại chuyên khoa cơ xương khớp, tránh nguy cơ tổn thương sụn khớp và suy giảm chức năng vận động. Người có nồng độ axit uric máu cao hoặc từng xuất hiện cơn đau khớp dữ dội nên thiết lập lối sống lành mạnh và tuân thủ hướng dẫn theo dõi định kỳ từ bác sĩ chuyên khoa.