Trẻ tiêm mũi 18 tháng có sốt không và cách chăm sóc

Mũi tiêm 18 tháng có sốt không là gì?

Trẻ 18 tháng tuổi thường bước vào lịch tiêm nhắc lại các mũi vắc xin quan trọng như vắc xin phối hợp phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt hoặc mũi sởi, quai bị, rubella tùy theo phác đồ tiêm chủng mở rộng hoặc dịch vụ. Sau khi tiêm, nhiều phụ huynh lo lắng liệu trẻ có bị sốt hoặc gặp phản ứng bất thường hay không. Sốt sau tiêm chủng thực chất là một phản ứng sinh lý thường gặp của hệ thống miễn dịch khi cơ thể tiếp nhận kháng nguyên để sinh ra kháng thể bảo vệ. Phần lớn các trường hợp trẻ chỉ sốt nhẹ đến vừa và tự khỏi sau một đến hai ngày nếu được theo dõi, chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, việc nhận biết rõ các biểu hiện bình thường, các dấu hiệu cần đưa trẻ đến cơ sở y tế cũng như phương pháp xử trí tại nhà là vô cùng cần thiết để đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ.

Các mũi vắc xin thường tiêm ở mốc 18 tháng và khả năng gây sốt

Ở mốc 18 tháng tuổi, trẻ thường được chỉ định tiêm nhắc lại mũi vắc xin phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván và vắc xin sởi phối hợp cùng rubella hoặc quai bị tùy lịch tiêm trước đó. Mỗi loại sinh phẩm có cơ chế kích thích miễn dịch riêng biệt.

Vắc xin phối hợp chứa thành phần ho gà và uốn ván thường kích hoạt đáp ứng viêm nhẹ tại chỗ và toàn thân, dẫn đến sốt trong vòng 24 đến 48 giờ đầu tiên. Trong khi đó, vắc xin chứa thành phần sởi dạng virus sống giảm độc lực có thể tạo phản ứng sốt muộn hơn, đôi khi xuất hiện sau tiêm từ 5 đến 12 ngày kèm phát ban nhẹ thoáng qua. Khả năng sốt phụ thuộc vào loại sinh phẩm, công nghệ vắc xin toàn tế bào hay vô bào, cùng với khả năng đáp ứng của hệ miễn dịch ở từng trẻ nhỏ. Phụ huynh nên trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế tại điểm tiêm chủng để nắm rõ đặc tính cụ thể của mũi tiêm đã dùng cho con.

Những biểu hiện bình thường sau khi trẻ tiêm mũi 18 tháng

Bên cạnh tình trạng thân nhiệt tăng nhẹ, trẻ có thể xuất hiện một số phản ứng thông thường tại vị trí tiêm hoặc toàn thân. Tại chỗ tiêm ở bắp đùi hoặc cánh tay, vùng da có thể hơi sưng đỏ, nóng nhẹ hoặc đau khi chạm vào, khiến trẻ có xu hướng quấy khóc khi vận động chân tay.

Về thể trạng chung, trẻ có thể hơi biếng ăn, bứt rứt, ngủ không sâu giấc hoặc mệt mỏi nhẹ trong 1 đến 2 ngày đầu. Đây đều là những tín hiệu cho thấy cơ thể đang ghi nhận kháng nguyên và bắt đầu quy trình tổng hợp kháng thể bảo vệ. Thông thường, các triệu chứng này diễn ra ở mức độ nhẹ, không ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt thường ngày và sẽ tự biến mất mà không để lại di chứng. Phụ huynh chỉ cần giữ môi trường sống thoáng mát, chú ý quan sát nhịp thở, độ linh hoạt và lượng ăn uống hằng ngày của trẻ để đánh giá sát sao diễn tiến sức khỏe.

Hướng dẫn chăm sóc và hạ sốt an toàn cho trẻ tại nhà

Khi trẻ có biểu hiện ấm đầu sau tiêm, gia đình nên đo nhiệt độ định kỳ bằng nhiệt kế ở nách hoặc trán để theo dõi sát diễn biến thân nhiệt. Cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, chất liệu cotton mỏng nhẹ, thoáng khí và để trẻ nghỉ ngơi trong phòng có nhiệt độ dễ chịu, tránh gió lùa trực tiếp.

Nếu trẻ sốt nhẹ dưới 38,5 độ C, phụ huynh nên tích cực lau mát người cho trẻ bằng khăn mềm thấm nước ấm ở các vị trí có mạch máu lớn như nách, bẹn và cổ. Động viên trẻ uống thêm nhiều nước, tăng cường cữ bú hoặc cho dùng thêm sữa, súp loãng, nước trái cây phù hợp lứa tuổi để bù lại lượng dịch mất đi do sốt. Trong trường hợp thân nhiệt tăng từ 38,5 độ C trở lên hoặc trẻ tỏ ra quá khó chịu, gia đình cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để sử dụng thuốc hạ sốt chứa hoạt chất paracetamol theo đúng hàm lượng cân nặng của trẻ, tuân thủ khoảng cách an toàn giữa các lần dùng. Tuyệt đối không tự ý dùng aspirin hoặc kết hợp nhiều loại thuốc hạ sốt khi chưa có chỉ định chuyên môn.

Các dấu hiệu cảnh báo bất thường cần đưa trẻ đi khám ngay

Dù phần lớn các phản ứng sau tiêm chủng đều lành tính, phụ huynh vẫn cần giữ cảnh giác với những biến cố bất lợi hiếm gặp. Việc theo dõi chặt chẽ trong vòng 72 giờ đầu sau khi tiêm là nguyên tắc an toàn quan trọng hàng đầu trong chăm sóc trẻ nhỏ.

Gia đình cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện trẻ sốt cao liên tục trên 39 độ C và khó hạ sau khi đã dùng thuốc, hoặc sốt kéo dài quá 48 giờ. Bên cạnh đó, các triệu chứng nghiêm trọng khác bao gồm co giật do sốt cao, li bì, ngủ gà, khó đánh thức, khóc thét kéo dài không dỗ được, thở nhanh, khó thở, tím tái môi đầu chi, hoặc phát ban lan rộng toàn thân kèm sưng nề mặt và mí mắt. Tại vết tiêm, nếu nhận thấy tình trạng sưng đỏ lan rộng bất thường, tụ mủ hoặc áp xe, trẻ cũng cần được bác sĩ chuyên khoa nhi thăm khám và can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Mỗi trẻ có thể trạng và lịch sử miễn dịch khác nhau, do đó phản ứng sau tiêm chủng có thể biểu hiện ở mức độ không đồng nhất. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý tăng liều thuốc hạ sốt, không đắp lá thuốc, chanh hay các chất lạ lên vết tiêm vì dễ gây nhiễm trùng. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nghi ngờ bất thường nào, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Tình trạng sốt sau khi tiêm mũi 18 tháng là phản ứng miễn dịch thường gặp và phần lớn tự thuyên giảm nhanh chóng sau một vài ngày. Phụ huynh cần giữ bình tĩnh, theo dõi sát nhiệt độ và chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ, đồng thời liên hệ cơ sở y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường để đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ.