Trẻ bị viêm họng phải làm sao để nhanh khỏi bệnh?

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Nhiều bậc cha mẹ lo lắng không biết trẻ bị viêm họng phải làm sao để nhanh khỏi bệnh mà không gây biến chứng cho đường hô hấp. Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm niêm mạc vùng hầu họng thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đa phần bắt nguồn từ các loại virus đường hô hấp thông thường. Khi đường họng bị tổn thương, trẻ thường cảm thấy đau rát, ho khan, sốt nhẹ và khó chịu khi ăn uống.

Để giúp trẻ nhanh chóng vượt qua giai đoạn khó chịu này, việc chăm sóc đúng phương pháp tại nhà đóng vai trò quyết định. Phụ huynh cần tập trung vào việc bù đủ dịch, cung cấp dinh dưỡng dạng mềm lỏng dễ nuốt, kiểm soát cơn sốt an toàn và giữ môi trường sống luôn sạch sẽ, thoáng mát. Hiểu đúng bản chất của bệnh giúp cha mẹ chăm sóc con khoa học và hạn chế những sai lầm lạm dụng thuốc không cần thiết.

Trẻ bị viêm họng phải làm sao là gì?

Viêm họng ở trẻ em là phản ứng viêm cấp tính hoặc mạn tính xảy ra tại niêm mạc vùng hầu và amidan. Tình trạng này rất phổ biến ở lứa tuổi mầm non và tiểu học do hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân bên ngoài xâm nhập. Nguyên nhân hàng đầu gây viêm họng ở trẻ là các loại virus đường hô hấp như adenovirus, rhinovirus, virus cúm hoặc virus hợp bào hô hấp, chiếm phần lớn các ca bệnh. Chỉ có một tỷ lệ nhỏ trường hợp xuất phát từ vi khuẩn, điển hình là liên cầu khuẩn nhóm A. Trẻ nhỏ mắc viêm họng thường biểu hiện qua các dấu hiệu như than đau rát cổ họng, đau tăng lên khi nuốt, ho húng hắng, sổ mũi, quấy khóc nhiều khi ăn dặm hoặc bú mẹ, kèm theo sốt ở các mức độ khác nhau. Việc nhận biết bản chất bệnh lý giúp cha mẹ có hướng chăm sóc nâng đỡ phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi để cơ thể trẻ tự thiết lập hàng rào phòng thủ và phục hồi niêm mạc hô hấp một cách tự nhiên.

Bù đủ nước và giữ ẩm niêm mạc hầu họng cho trẻ

Khi trẻ bị viêm họng, niêm mạc vùng hầu họng thường bị sưng đỏ và đau rát, khiến trẻ chán ăn hoặc quấy khóc khi nuốt. Bù nước đầy đủ là nguyên tắc quan trọng hàng đầu giúp làm dịu bề mặt niêm mạc, làm loãng đờm nhớt và ngăn ngừa nguy cơ mất nước do sốt. Đối với trẻ dưới sáu tháng tuổi, cha mẹ cần tăng cường cữ bú mẹ hoặc sữa công thức theo nhu cầu. Với trẻ lớn hơn, phụ huynh có thể cho con uống từng ngụm nhỏ nước ấm, nước súp thanh đạm hoặc nước ép trái cây pha loãng không quá chua. Việc uống đủ nước còn hỗ trợ đào thải các chất độc tế bào và hạ nhiệt tự nhiên cho cơ thể. Ngoài ra, việc dùng máy tạo độ ẩm dạng sương mát hoặc đặt một chậu nước sạch trong phòng điều hòa cũng giúp giảm bớt tình trạng khô rát cổ họng khi trẻ hít thở lúc ngủ. Cần tránh các loại nước đá lạnh sâu hoặc nước ngọt đóng chai có ga vì dễ gây kích ứng niêm mạc họng thêm trầm trọng.

Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng mềm lỏng và giàu dưỡng chất

Đau rát họng làm giảm phản xạ nuốt, dẫn đến tình trạng biếng ăn tạm thời ở trẻ nhỏ. Để đảm bảo năng lượng và dinh dưỡng hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động, phụ huynh nên điều chỉnh chế độ ăn sang dạng mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo loãng, súp dinh dưỡng, sữa ấm hoặc canh hầm nhừ. Nên chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa trong ngày thay vì ép trẻ ăn lượng lớn trong một lần. Thức ăn nên được giữ ở nhiệt độ ấm vừa phải, tránh quá nóng vì nhiệt độ cao sẽ kích thích niêm mạc họng đang sưng viêm, đồng thời cũng không nên cho ăn thức ăn quá lạnh gây co mạch đột ngột. Thực đơn của trẻ cần ưu tiên các loại thực phẩm giàu vitamin C tự nhiên, kẽm và protein lành mạnh từ thịt gà, cá hồi, rau củ hấp chín mềm để tăng sức đề kháng. Tuyệt đối hạn chế các món chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ăn cứng, giòn hoặc các loại gia vị cay nồng vì các góc cạnh thực phẩm có thể cọ xát gây đau đớn và trầy xước niêm mạc họng của trẻ.

Hạ sốt và giảm đau an toàn theo hướng dẫn y tế

Khi trẻ sốt nhẹ hoặc đau họng ở mức độ nhẹ, nghỉ ngơi tại phòng thoáng khí, mát mẻ là biện pháp phục hồi sinh học tự nhiên tốt nhất. Trong trường hợp trẻ sốt từ ba mươi tám độ năm trở lên hoặc quấy khóc nhiều do đau rát họng, phụ huynh có thể tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để sử dụng các loại thuốc hạ sốt giảm đau đơn thuần như paracetamol theo đúng cân nặng của trẻ. Việc dùng thuốc cần tuân thủ nghiêm ngặt khoảng cách giữa các lần dùng, thường từ bốn đến sáu giờ, không dùng quá liều tối đa trong ngày. Cha mẹ tuyệt đối không được tự ý cho trẻ dùng aspirin vì nguy cơ gây hội chứng Reye nguy hiểm đến tính mạng, cũng như không tự ý mua các loại thuốc kháng viêm corticoid, thuốc xịt họng chứa kháng sinh hoặc tinh dầu cay đậm đặc khi chưa có hướng dẫn y khoa. Bên cạnh đó, việc chườm ấm nách bẹn và lau người nhẹ nhàng bằng nước ấm cũng hỗ trợ hạ nhiệt hiệu quả, giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn.

Tối ưu hóa môi trường nghỉ ngơi và vệ sinh đường thở

Không gian sống trong lành đóng vai trò then chốt giúp niêm mạc đường hô hấp của trẻ hồi phục nhanh chóng. Trẻ cần được nghỉ ngơi trong phòng yên tĩnh, thông thoáng tự nhiên, tránh gió lùa trực tiếp và tránh nhiệt độ điều hòa quá lạnh, mức nhiệt độ phòng lý tưởng nên duy trì quanh hai mươi sáu đến hai mươi tám độ C. Một yếu tố cực kỳ quan trọng là bảo vệ trẻ tuyệt đối khỏi khói thuốc lá thụ động, khói bếp than, bụi nhà, nấm mốc và lông vật nuôi, bởi các hạt bụi mịn và hóa chất độc hại sẽ trực tiếp kích ứng đường thở, khiến tình trạng viêm sưng lan rộng xuống thanh quản hoặc phế quản. Với những trẻ từ ba tuổi trở lên đã có kỹ năng súc miệng, phụ huynh có thể hướng dẫn trẻ súc miệng bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm nồng độ không phẩy chín phần trăm sau các bữa ăn và trước khi đi ngủ để giảm tải lượng vi sinh vật bám dính ở vòm họng. Dụng cụ ăn uống, đồ chơi của trẻ cũng cần được vệ sinh sạch sẽ để tránh nguy cơ tái nhiễm vi khuẩn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán, điều trị y khoa chuyên sâu từ bác sĩ. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh, thuốc kháng viêm liều cao hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc cho trẻ. Nếu trẻ có các biểu hiện trở nặng như khó thở, thở rít, co lõm lồng ngực, sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt hoặc không thể nuốt được nước bọt, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Chăm sóc trẻ bị viêm họng đòi hỏi sự kiên nhẫn, theo dõi sát sao và tuân thủ các nguyên tắc y khoa an toàn. Phần lớn các trường hợp viêm họng ở trẻ nhỏ có thể tự thuyên giảm nếu được nghỉ ngơi, bù dịch đầy đủ và kiểm soát triệu chứng đúng cách. Phụ huynh không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh mà hãy luôn tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa nhi khi triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường.