Trẻ bị ho sốt sổ mũi uống thuốc gì và cách chăm sóc

Trẻ bị ho sốt sổ mũi uống thuốc gì là gì?

Triệu chứng ho, sốt và sổ mũi ở trẻ em thường xuất hiện cùng lúc trong bệnh cảnh viêm đường hô hấp trên cấp tính, bao gồm viêm mũi họng, cảm lạnh thông thường, viêm amidan hoặc cúm mùa. Khi niêm mạc đường thở bị tác nhân gây bệnh xâm nhập, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tăng tiết dịch mũi để cuốn trôi dị vật, kích hoạt phản xạ ho nhằm đẩy chất tiết ra ngoài và sinh nhiệt gây sốt để kích thích hệ thống miễn dịch tiêu diệt mầm bệnh.

Trong hầu hết các trường hợp, tình trạng này có nguồn gốc từ virus đường hô hấp và có thể tự thuyên giảm sau khoảng một đến hai tuần nếu trẻ được chăm sóc đúng phương pháp. Tuy nhiên, nếu phụ huynh xử trí sai cách hoặc tự ý dùng thuốc bừa bãi, trẻ có thể gặp nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn dẫn đến viêm phế quản, viêm tai giữa hoặc viêm phổi. Hiểu rõ cơ chế sinh bệnh giúp bố mẹ giữ tâm lý bình tĩnh, không vội vàng lạm dụng thuốc mà tập trung vào các biện pháp hỗ trợ an toàn cho con.

Sử dụng thuốc hạ sốt và giảm đau an toàn theo hướng dẫn y khoa

Khi trẻ bị sốt kèm ho và chảy nước mũi, paracetamol thường là hoạt chất hạ sốt và giảm đau được các bác sĩ nhi khoa ưu tiên chỉ định nhờ tính an toàn cao. Thuốc được dùng khi trẻ sốt cao gây mệt mỏi, bứt rứt hoặc quấy khóc nhiều. Phụ huynh cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để dùng đúng theo cân nặng thực tế của trẻ, không tự ý áng chừng theo độ tuổi. Khoảng cách an toàn giữa các lần dùng thuốc thường cách nhau tối thiểu từ bốn đến sáu giờ và không vượt quá số lần tối đa trong ngày.

Bên cạnh paracetamol, một số trường hợp có thể được cân nhắc ibuprofen, nhưng hoạt chất này đòi hỏi chỉ định chặt chẽ từ bác sĩ vì có chống chỉ định trong các trường hợp nghi ngờ sốt xuất huyết hoặc trẻ có vấn đề về dạ dày, mất nước nặng. Bố mẹ tuyệt đối không tự ý kết hợp đan xen nhiều loại thuốc hạ sốt tại nhà nếu không có hướng dẫn chuyên môn, vì điều này rất dễ dẫn đến nguy cơ quá liều gây độc cho gan và thận.

Vệ sinh mũi họng và giải pháp giảm ho dịu nhẹ cho trẻ

Triệu chứng nghẹt mũi, chảy nước mũi khiến trẻ khó thở, khó bú và trằn trọc khi ngủ. Giải pháp hữu hiệu hàng đầu là làm thông thoáng đường thở bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9%. Bố mẹ có thể nhỏ vài giọt hoặc xịt nước muối sinh lý vào từng bên mũi để làm loãng chất nhầy, sau đó nhẹ nhàng hút dịch mũi bằng dụng cụ chuyên dụng nếu trẻ có nhiều đờm đặc. Phương pháp này vừa an toàn, vừa giúp niêm mạc mũi ẩm mịn mà không gây tác dụng phụ.

Đối với cơn ho, đây thực chất là phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm tống xuất dị vật và dịch tiết ứ đọng ra khỏi đường hô hấp. Phụ huynh có thể tham khảo ý kiến dược sĩ để cho trẻ dùng các loại siro ho có nguồn gốc thảo dược lành tính như quất, húng chanh, mật ong dành cho trẻ trên một tuổi. Không nên tự ý mua các loại thuốc kháng histamin hay thuốc làm khô dịch mũi cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ khi chưa được bác sĩ khám, vì chúng có thể gây đặc đờm, ức chế thần kinh trung ương và khiến tình trạng nghẹt thở trầm trọng hơn.

Các sai lầm nguy hại cần tránh khi tự mua thuốc điều trị

Một sai lầm rất phổ biến ở nhiều gia đình là vội vàng cho trẻ uống thuốc kháng sinh ngay khi thấy con xuất hiện triệu chứng sốt nhẹ, hắt hơi và chảy nước mũi. Trên thực tế, phần lớn các đợt viêm đường hô hấp trên ở trẻ nhỏ xuất phát từ sự tấn công của các chủng virus như rhinovirus, virus hợp bào hô hấp hoặc cúm. Thuốc kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus mà chỉ có hiệu lực trước vi khuẩn. Việc lạm dụng kháng sinh vô tội vạ không giúp bệnh ngắn lại mà còn làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc, gây tiêu chảy và tổn thương hệ vi sinh đường ruột non nớt của trẻ.

Bên cạnh đó, việc tự ý cho trẻ uống các loại thuốc ức chế ho mạnh chứa codein hay dextromethorphan cũng là điều cấm kỵ. Các hoạt chất này làm mất phản xạ ho tự nhiên, khiến dịch nhầy ứ đọng sâu trong phế quản và phổi, dễ dẫn đến viêm phổi tắc nghẽn hoặc suy hô hấp. Phụ huynh cũng không nên tái sử dụng đơn thuốc cũ của đợt ốm trước hoặc mượn đơn thuốc của trẻ khác, bởi mỗi thời điểm và mỗi thể trạng bệnh lý đều đòi hỏi phác đồ điều trị hoàn toàn riêng biệt.

Chế độ chăm sóc và dinh dưỡng nâng cao thể trạng

Bên cạnh việc dùng thuốc theo chỉ dẫn, chế độ dinh dưỡng và chăm sóc đóng vai trò quyết định đến tốc độ bình phục của trẻ. Trẻ bị sốt và nghẹt mũi rất dễ mất nước, do đó cần được bù nước đầy đủ. Đối với trẻ dưới sáu tháng tuổi, mẹ nên tăng cường cữ bú sữa mẹ hoặc sữa công thức. Trẻ lớn hơn có thể uống thêm nước lọc ấm, nước ép trái cây tươi hoặc dung dịch bù điện giải oresol theo đúng hướng dẫn pha chế. Nước giúp làm loãng dịch đờm, hạ nhiệt cơ thể và bảo vệ chức năng tuần hoàn.

Không gian sống của trẻ cần được giữ thông thoáng, sạch sẽ, duy trì nhiệt độ phòng ổn định khoảng hai mươi lăm đến hai mươi sáu độ C và tránh gió lùa trực tiếp. Bố mẹ nên dùng máy tạo độ ẩm không khí nếu bật điều hòa thường xuyên để niêm mạc mũi họng của con không bị khô rát. Bữa ăn hằng ngày của trẻ nên chia thành nhiều bữa nhỏ, ưu tiên các món mềm, ấm, dễ tiêu hóa như cháo thịt nạc băm, súp gà hoặc súp rau củ để cung cấp năng lượng đầy đủ giúp hệ miễn dịch nhanh chóng đẩy lùi mầm bệnh.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định phác đồ của bác sĩ chuyên khoa nhi. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh, thuốc ức chế ho, thuốc kháng viêm hay phối hợp nhiều loại thuốc khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Khi trẻ có biểu hiện thở nhanh, khó thở, co rút hõm ức, li bì, nôn trớ mọi thứ hoặc sốt cao liên tục không hạ, phụ huynh cần đưa trẻ tới bệnh viện ngay lập tức.

Tóm tắt

Tình trạng trẻ bị ho sốt sổ mũi phần lớn là diễn tiến lành tính của nhiễm siêu vi đường hô hấp trên. Bố mẹ không nên quá hoang mang tự ý cho con dùng thuốc bừa bãi. Việc duy trì chăm sóc đúng cách, theo dõi sát sao biểu hiện toàn trạng và kịp thời thăm khám chuyên khoa nhi sẽ giúp trẻ mau hồi phục, hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng đường thở.