Không vỗ ợ hơi cho bé có sao không và các tư thế thực hiện đúng cách

Không vỗ ợ hơi cho bé có sao không là gì?

Cơ chế nuốt khí diễn ra rất phổ biến ở trẻ sơ sinh và nhũ nhi do cấu tạo giải phẫu dạ dày còn nằm ngang và cơ thắt tâm vị chưa phát triển hoàn thiện. Khi trẻ ngậm bắt khớp cắn chưa chuẩn, bú bình quá nhanh hoặc khóc nhiều trước cữ bú, không khí sẽ theo sữa đi vào dạ dày tạo thành các túi khí nhỏ xen kẽ dịch lỏng. Khi thể tích dạ dày vốn rất nhỏ bị không khí chiếm chỗ, trẻ sẽ nhanh chóng có cảm giác no giả, tức bụng và bứt rứt. Thao tác vỗ ợ hơi tạo ra các rung động cơ học nhẹ nhàng kết hợp với tư thế nâng cao thân trên, giúp gom các bóng khí nhỏ thành túi khí lớn hơn để đẩy ngược lên thực quản và thoát ra ngoài qua đường miệng. Việc này giúp giảm đáng kể áp lực nội dạ dày, tạo không gian thoải mái cho lượng sữa tiêu hóa bình thường.

Hậu quả có thể gặp khi không vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh

Nếu lượng khí tích tụ sau cữ bú không được thoát ra ngoài kịp thời, trẻ sơ sinh có thể gặp phải một số phiền toái về tiêu hóa. Biểu hiện rõ ràng nhất là tình trạng ọc sữa hoặc trớ sữa ngay sau khi đặt nằm xuống, do bóng khí dâng lên kéo theo một lượng sữa trong dạ dày trào ngược ra thực quản. Bên cạnh đó, áp lực khí làm căng giãn thành dạ dày khiến bé bị đầy chướng bụng, cảm thấy khó chịu, liên tục vặn mình, co chân lên ngực và quấy khóc không yên. Lâu dần, việc này có thể làm gián đoạn giấc ngủ của trẻ, khiến bé ngủ không sâu giấc và dễ giật mình tỉnh dậy. Một số trẻ nuốt nhiều khí nhưng không được ợ hơi còn có thể nhanh no giả trong lúc bú, dẫn đến việc bú ngắt quãng, bú không đủ cữ và ảnh hưởng gián tiếp đến khả năng hấp thu dinh dưỡng tổng thể.

Ba tư thế vỗ ợ hơi phổ biến và đúng kỹ thuật

• Tư thế bế vác trên vai là cách phổ biến nhất. Cha mẹ ôm bé áp sát ngực vào người mình, cằm bé tì nhẹ nhàng lên hõm vai người lớn, một tay giữ chắc hông và mông bé, tay còn lại khum lòng bàn tay vỗ nhẹ hoặc vuốt dọc sống lưng từ dưới lên trên.
• Tư thế ngồi trên đùi phù hợp khi trẻ đã cứng cáp hơn một chút. Phụ huynh cho bé ngồi nghiêng trên đùi, dùng một bàn tay nâng đỡ phần cằm và ngực của bé sao cho cổ hơi nghiêng nhẹ về phía trước nhưng không gập sâu, tay còn lại khum vỗ nhịp nhàng vào lưng.
• Tư thế đặt bé nằm sấp ngang đùi cũng mang lại hiệu quả cao. Cha mẹ đặt bé nằm sấp ngang qua hai đùi, giữ đầu bé hơi cao hơn phần ngực và nghiêng sang một bên để đường thở thông thoáng, sau đó dùng tay vỗ hoặc xoa nhẹ lưng theo hình vòng tròn.

Những trường hợp không nhất thiết phải vỗ ợ hơi kéo dài

Mặc dù vỗ ợ hơi mang lại nhiều lợi ích, cha mẹ không nên quá cứng nhắc trong mọi tình huống. Trẻ bú mẹ trực tiếp với khớp ngậm đúng thường nuốt ít không khí hơn rất nhiều so với trẻ bú bình, do quầng vú mẹ ôm khít khóe miệng của bé. Nếu sau khi bú mẹ từ mười đến mười lăm phút và đã được bế thẳng đứng một lúc mà bé hoàn toàn êm dịu, không quấy khóc hay vặn vẹo, việc bé không phát ra tiếng ợ lớn là điều hoàn toàn bình thường. Tương tự, nếu trẻ ngủ thiếp đi trong khi bú một cách thư thái, cha mẹ chỉ cần bế thẳng đứng nhẹ nhàng hoặc vỗ rất khẽ trong vài phút; nếu bé ngủ yên không có biểu hiện khó chịu thì có thể nhẹ nhàng đặt bé nằm ngửa trên bề mặt phẳng an toàn mà không cần đánh thức bé dậy để ép ợ hơi.

Cách xử lý khi đã vỗ lâu nhưng bé vẫn chưa ợ hơi

Khi đã thực hiện thao tác vỗ khoảng mười đến mười lăm phút nhưng bé vẫn chưa ợ hơi và có dấu hiệu cựa quậy, cha mẹ nên linh hoạt đổi sang một tư thế khác để thay đổi trọng tâm cơ thể và góc nghiêng của dạ dày. Việc luân chuyển giữa tư thế bế vác sang tư thế ngồi thẳng hoặc nằm sấp trên đùi thường giúp các bọt khí chuyển dịch lên phía trên dễ dàng hơn. Ngoài ra, phụ huynh có thể kết hợp động tác mát xa nhẹ nhàng vùng bụng theo chiều kim đồng hồ quanh rốn hoặc thực hiện động tác đạp xe nhẹ nhàng cho hai chân của bé nhằm kích thích nhu động ruột, hỗ trợ đẩy khí xuống đường tiêu hóa dưới nếu khí không thoát được qua đường miệng. Trong mọi thao tác, cần giữ lưng và cổ bé thẳng tự nhiên, tránh để gập cằm vào ngực.

Lưu ý an toàn

Khi vỗ ợ hơi, bàn tay người lớn luôn phải khum lại tạo thành vòm rỗng để tạo lực rung êm dịu, tuyệt đối không dùng lòng bàn tay phẳng hoặc dùng lực đập mạnh gây tổn thương lồng ngực non nớt của trẻ. Cần luôn chú ý nâng đỡ chắc chắn vùng đầu và cổ của bé, nhất là trong ba tháng đầu đời. Tránh rung lắc mạnh thân mình trẻ vì có thể gây nguy cơ tổn thương não do hội chứng rung lắc. Nếu trẻ bị nôn trớ vọt thành vòi nhiều lần, sụt cân, nôn ra dịch xanh rêu hoặc khó thở, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa nhi để thăm khám ngay.

Tóm tắt

Vỗ ợ hơi là một kỹ năng chăm sóc cơ bản giúp trẻ sơ sinh giảm bớt khó chịu do tích tụ không khí trong dạ dày sau các cữ bú. Việc nắm vững các tư thế phù hợp và thực hiện một cách nhẹ nhàng, linh hoạt sẽ giúp trẻ tiêu hóa thoải mái hơn và ngủ ngon giấc. Cha mẹ hãy kiên nhẫn quan sát phản ứng của con để điều chỉnh nhịp chăm sóc phù hợp nhất.