Tìm hiểu về tình trạng đau cơ liên sườn và cách xử trí

Đau cơ liên sườn là gì?

Cơ liên sườn là hệ thống các dải cơ bao bọc và lấp đầy các khoang giữa các xương sườn liền kề, đóng vai trò thiết yếu trong việc định hình khung ngực và kiểm soát động tác hô hấp. Khi hít vào, các cơ này phối hợp cùng cơ hoành co lại để mở rộng thể tích lồng ngực, giúp phổi lấy không khí; khi thở ra, các cơ giãn ra để đẩy khí ra ngoài.

Tình trạng đau cơ liên sườn xảy ra khi các sợi cơ hoặc gân bám vào xương sườn bị căng quá mức, co thắt bất thường hoặc rách vi thể do tác động cơ học. Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột sau một cú xoay người, một chấn thương trực tiếp hoặc tiến triển từ từ sau nhiều ngày ho liên tục. Người bệnh thường cảm thấy đau tăng rõ rệt tại một điểm cố định khi ho, hắt hơi, vươn vai hoặc ấn nhẹ vào mạn sườn. Việc hiểu rõ cơ chế này giúp người bệnh yên tâm chăm sóc đúng cách và tránh những lo lắng quá mức.

Nguyên nhân thường gặp dẫn đến đau cơ liên sườn

Cơ liên sườn bao gồm các nhóm cơ nội liên sườn, ngoại liên sườn và liên sườn trong cùng, bám giữa các xương sườn liền kề nhằm nâng đỡ và hỗ trợ lồng ngực di động trong từng nhịp thở. Tình trạng đau cơ liên sườn thường khởi phát khi các bó sợi cơ này bị kéo căng quá mức, rách vi thể hoặc co thắt đột ngột. Nguyên nhân phổ biến nhất là vận động thể lực sai tư thế, xoay vặn thân trên quá đột ngột khi chơi các môn thể thao như đánh gôn, quần vợt, bóng chày hoặc nâng vật nặng không đúng kỹ thuật.

Bên cạnh chấn thương thể thao, các cơn ho dữ dội hoặc ho kéo dài do viêm phế quản, viêm phổi cũng tạo áp lực cơ học liên tục lên khung sườn, dẫn đến căng cơ. Một số trường hợp xuất phát từ tư thế ngồi gù lưng, nghiêng lệch người trong thời gian dài khi làm việc văn phòng, khiến một bên cơ liên sườn phải chịu tải trọng bất cân xứng. Chấn thương trực tiếp do va đập vào vùng mạn sườn trong sinh hoạt hoặc tai nạn giao thông cũng là căn nguyên thường gặp gây đau nhức khu trú.

Dấu hiệu điển hình giúp nhận biết đau cơ liên sườn

Biểu hiện đặc trưng nhất của đau cơ liên sườn là cảm giác đau nhói hoặc đau âm ỉ khu trú tại một vùng cụ thể trên thành ngực hoặc mạn sườn. Cơn đau thường tăng lên rõ rệt khi người bệnh hít thở sâu, ho, hắt hơi, cười lớn hoặc khi thực hiện các động tác vặn người, cúi gập và với tay lên cao. Đôi khi, cơn đau khiến người bệnh có xu hướng thở nông để tránh làm căng giãn lồng ngực, vô tình gây ra cảm giác hụt hơi nhẹ.

Khi sờ nắn hoặc ấn nhẹ dọc theo khe giữa các xương sườn bị ảnh hưởng, người bệnh thường cảm thấy đau chói tại điểm tổn thương. Vùng cơ quanh đó có thể có cảm giác căng cứng, co rút cục bộ. Khác với cơn đau do thần kinh liên sườn thường bỏng rát lan dọc theo dải dây thần kinh ra sau lưng, đau cơ liên sườn mang tính chất cơ học rõ rệt, gắn liền với cử động của khung xương sườn và các tư thế thay đổi trọng tâm cơ thể.

Phân biệt đau cơ liên sườn với các bệnh lý vùng ngực khác

Vì lồng ngực là nơi chứa đựng các cơ quan trọng yếu như tim và phổi, bất kỳ cơn đau ngực nào cũng cần được đánh giá thận trọng để loại trừ các tình trạng cấp cứu nguy hiểm. Đau thắt ngực do thiếu máu cơ tim hoặc nhồi máu cơ tim thường mang tính chất đè nén, bóp nghẹt sau xương ức, có thể lan lên cổ, hàm dưới, vai hoặc cánh tay trái, đi kèm vã mồ hôi, buồn nôn và không thay đổi theo nhịp thở hay ấn tay.

Ngoài ra, các bệnh lý màng phổi như viêm màng phổi hoặc tràn khí màng phổi cũng gây đau ngực dữ dội khi hít thở, nhưng thường đi kèm khó thở tăng dần, sốt hoặc tiếng cọ màng phổi khi nghe tim phổi. Bệnh zona thần kinh ở giai đoạn sớm cũng có thể gây đau rát dọc theo khung sườn trước khi mụn nước xuất hiện. Do đó, việc thăm khám y khoa toàn diện, kết hợp chụp X-quang ngực thẳng hoặc điện tâm đồ khi cần thiết, đóng vai trò then chốt giúp phân biệt đau cơ liên sườn lành tính với các bệnh lý nội khoa nghiêm trọng.

Các bước chăm sóc và hỗ trợ phục hồi cơ liên sườn

Đối với các trường hợp căng cơ liên sườn thông thường, việc nghỉ ngơi hợp lý là yếu tố hàng đầu giúp sợi cơ tổn thương tự phục hồi. Người bệnh nên hạn chế các hoạt động xoay vặn thân mình, không nâng vật nặng và tránh các môn thể thao đòi hỏi cường độ cao cho đến khi vùng cơ ngực hoàn toàn hết đau. Trong giai đoạn cấp tính từ 24 đến 48 giờ đầu sau chấn thương, biện pháp chườm lạnh bằng túi đá bọc khăn mềm lên vùng đau trong khoảng 15 đến 20 phút mỗi lần giúp giảm phản ứng viêm và co thắt cơ.

Sau giai đoạn cấp tính, người bệnh có thể áp dụng chườm ấm để tăng cường lưu thông máu, hỗ trợ làm mềm các dải cơ bị xơ cứng. Bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc giảm đau thông thường như paracetamol hoặc thuốc chống viêm không steroid nếu người bệnh không có chống chỉ định về dạ dày, tim mạch hay chức năng thận. Khi cơn đau thuyên giảm, các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng và điều chỉnh tư thế ngồi làm việc ngay ngắn sẽ giúp phục hồi tầm vận động của khung ngực, ngăn ngừa tình trạng cứng cơ kéo dài.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa chuyên sâu. Người bệnh không được tự ý mua thuốc kháng viêm, thuốc giảm đau liều cao hoặc đắp các loại lá thuốc không rõ nguồn gốc lên vùng ngực. Nếu cơn đau xuất hiện đột ngột, lan ra vai gáy, đi kèm cảm giác tức nghẹn lồng ngực, khó thở, choáng váng hoặc sốt, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Đau cơ liên sườn phần lớn xuất phát từ các căng giãn cơ học và có thể thuyên giảm nếu được chăm sóc, nghỉ ngơi đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan vì vị trí thành ngực liên quan mật thiết đến tim và phổi. Việc chủ động đi khám giúp xác định chính xác nguyên nhân và nhận hướng dẫn xử trí an toàn từ bác sĩ chuyên khoa.