Bị thủy đậu sưng đỏ có nguy hiểm không và cách nhận biết bội nhiễm

Thủy đậu sưng đỏ là gì?

Bệnh thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella-Zoster gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ tổn thương da. Bệnh đặc trưng bởi sự xuất hiện của các nốt ban đỏ ngứa ngáy, nhanh chóng phát triển thành mụn nước nông chứa dịch trong suốt rải rác khắp cơ thể, từ vùng mặt, ngực, lưng cho đến tứ chi.

Trong tiến trình tự nhiên của bệnh, mụn nước sẽ dần đục lại, tự vỡ hoặc xẹp xuống rồi đóng vảy tiết trong vòng vài ngày nếu không có sự can thiệp gây trầy xước. Khi vùng da xung quanh nốt thủy đậu trở nên sưng phù, đỏ tấy rõ rệt và gây cảm giác đau rát cục bộ, lớp thượng bì thường đã bị tổn thương sâu hơn do phản ứng viêm quá mức hoặc do sự xâm nhập thứ phát của các vi khuẩn thường trú trên bề mặt da. Tình trạng này đòi hỏi người bệnh phải theo dõi sát diễn biến tổn thương hàng ngày.

Phân biệt nốt thủy đậu sưng đỏ sinh lý và bất thường

Khi virus Varicella-Zoster tấn công cơ thể, các nốt ban đỏ sẽ nhanh chóng phát triển thành mụn nước có dịch trong. Ở giai đoạn đầu, viền xung quanh chân mụn nước thường xuất hiện một quầng đỏ nhẹ do phản ứng viêm miễn dịch tự nhiên của cơ thể. Tình trạng ửng đỏ nhẹ này thường không đau nhức dữ dội, không mưng mủ đục và sẽ khô se lại sau khoảng vài ngày khi mụn nước vỡ và đóng vảy.

Tuy nhiên, nếu quầng đỏ quanh chân mụn nước ngày càng lan rộng, mô da xung quanh phồng nề, sờ vào thấy nóng ấm và ấn vào có cảm giác đau nhói thì đây không còn là diễn tiến lành tính đơn thuần. Hiện tượng sưng đỏ khu trú này phản ánh tình trạng viêm mô cấp tính, đòi hỏi người bệnh và người chăm sóc phải hết sức lưu tâm theo dõi để phân biệt chính xác.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng nốt thủy đậu sưng đỏ

Nguyên nhân hàng đầu khiến nốt thủy đậu sưng đỏ bất thường là hiện tượng bội nhiễm vi khuẩn, phổ biến nhất là tụ cầu vàng Staphylococcus aureus hoặc liên cầu khuẩn Streptococcus pyogenes. Khi mụn nước bị vỡ sớm do cào gãi, chà xát quần áo hoặc vệ sinh da không đúng cách, hàng rào biểu mô bị phá vỡ tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn thường trú trên bề mặt da xâm nhập vào lớp trung bì và mô mỡ dưới da.

Quá trình vi khuẩn nhân lên kích hoạt đáp ứng viêm dữ dội, làm giãn mạch máu cục bộ, tăng tính thấm thành mạch và huy động bạch cầu đến ổ tổn thương. Điều này dẫn đến hiện tượng vùng da quanh mụn sưng tấy, đỏ ửng, chuyển dịch trong thành dịch mủ đục màu vàng hoặc xanh, kèm theo cảm giác nhức nhối khó chịu cho người bệnh.

Mức độ nguy hiểm khi nốt thủy đậu sưng tấy và mưng mủ

Thủy đậu sưng đỏ do bội nhiễm vi khuẩn là một trong những biến chứng ngoài da thường gặp nhất nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu chậm trễ xử trí. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào tốc độ phát hiện và can thiệp y tế. Ở mức độ cục bộ, bội nhiễm phá hủy các lớp sâu của da, làm chậm tiến trình lành vết thương và rất dễ để lại sẹo lõm, sẹo thâm sâu vĩnh viễn gây mất thẩm mỹ.

Nếu ổ nhiễm trùng tiếp tục lan rộng mà không được kiểm soát, vi khuẩn có thể xâm nhập sâu hơn gây viêm mô tế bào, áp xe dưới da, viêm hoại tử cân mạc hoặc nguy hiểm nhất là vi khuẩn đi vào tuần hoàn máu gây nhiễm khuẩn huyết. Đây là tình trạng cấp cứu nội khoa nghiêm trọng đe dọa tính mạng người bệnh, đặc biệt là ở trẻ nhỏ dưới một tuổi, người lớn tuổi hoặc người có hệ miễn dịch suy giảm.

Chăm sóc và bảo vệ làn da khi mắc bệnh thủy đậu

Để giảm thiểu nguy cơ nốt thủy đậu bị sưng tấy do vi khuẩn, việc chăm sóc bề mặt da đóng vai trò quyết định. Người bệnh cần giữ cho làn da luôn sạch sẽ, thoáng mát bằng cách tắm nhanh với nước ấm trong phòng kín gió, thấm khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm sạch mà không chà xát làm vỡ mụn nước. Quần áo nên chọn chất liệu cotton mỏng nhẹ, rộng rãi để hạn chế cọ xát.

Bên cạnh đó, việc cắt ngắn móng tay và vệ sinh bàn tay thường xuyên bằng xà phòng là biện pháp thiết thực giúp hạn chế tổn thương da do vô thức cào gãi, nhất là đối với trẻ nhỏ khi ngủ. Các tổn thương đã vỡ hoặc có dấu hiệu tấy đỏ nhẹ cần được vệ sinh bằng dung dịch sát khuẩn da dịu nhẹ theo hướng dẫn của cán bộ y tế, tuyệt đối tránh đắp các loại lá cây, thuốc bột tự chế lên vết thương hở.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế thăm khám kịp thời

Người bệnh hoặc người nhà cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có chuyên khoa truyền nhiễm hoặc da liễu ngay khi nhận thấy vùng da sưng đỏ lan rộng nhanh chóng kèm theo cảm giác nóng rát và đau nhức tăng dần. Sự xuất hiện của dịch mủ màu vàng đục, mụn nước tụ mủ lớn hoặc có vảy tiết dày màu mật ong là tín hiệu rõ ràng của nhiễm khuẩn.

Ngoài biểu hiện tại chỗ, các dấu hiệu toàn thân như sốt cao liên tục không hạ, rét run, li bì, mệt mỏi lừ đừ, bỏ ăn hoặc khó thở là tình trạng cảnh báo biến chứng toàn thân cần được cấp cứu kịp thời. Bác sĩ sẽ thăm khám lâm sàng, đánh giá mức độ tổn thương và chỉ định các can thiệp y khoa phù hợp như thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc dung dịch chăm sóc chuyên dụng.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị từ nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh, thuốc kháng viêm hay bôi các loại thuốc chứa corticoid lên nốt phỏng rạ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Không áp dụng các bài thuốc truyền miệng như đắp lá, rắc phấn rôm hoặc bôi tro than lên nốt thủy đậu sưng đỏ vì có thể gây nhiễm trùng hoại tử da nghiêm trọng. Khi có dấu hiệu sưng đau gia tăng, hãy đến bệnh viện để được thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Nốt thủy đậu sưng đỏ có thể là phản ứng viêm bình thường nhưng cũng là lời cảnh báo sớm của bội nhiễm vi khuẩn trên da. Việc quan sát sát sao mức độ sưng đau, chăm sóc tổn thương nhẹ nhàng và đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường là cách an toàn nhất để ngăn ngừa biến chứng sẹo xấu hoặc nhiễm trùng huyết.