Thường xuyên bị khô mắt phải làm sao để cải thiện?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Thường xuyên bị khô mắt là than phiền phổ biến của nhiều người, đặc biệt là dân văn phòng và những ai thường xuyên tiếp xúc với thiết bị điện tử. Tình trạng này không chỉ gây ra cảm giác cộm rát, xốn mắt, mỏi mắt hay sợ ánh sáng mà còn làm suy giảm đáng kể chất lượng công việc và cuộc sống.
Khi nhận thấy mắt thường xuyên bị khô, việc đầu tiên cần làm là rà soát lại thói quen sinh hoạt, cho mắt nghỉ ngơi đúng cách và áp dụng các biện pháp bù ẩm an toàn. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân gây khô mắt và các giải pháp chăm sóc mắt khoa học để nhanh chóng phục hồi cảm giác dễ chịu cho đôi mắt.
Thường xuyên bị khô mắt là gì?
Khô mắt là một tình trạng rối loạn của màng phim nước mắt xảy ra khi mắt không tiết đủ nước mắt hoặc lượng nước mắt tiết ra bay hơi quá nhanh, dẫn đến bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn và bảo vệ đầy đủ. Màng nước mắt đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc giữ ẩm, cung cấp oxy, dinh dưỡng cho giác mạc và rửa trôi các hạt bụi bẩn lạ xâm nhập. Khi lớp màng này bị mất cân bằng, người bệnh thường xuyên cảm thấy cay mắt, cộm như có hạt cát bên trong, đỏ mắt, chảy nước mắt sống phản xạ hoặc nhìn mờ từng lúc. Tình trạng khô mắt kéo dài nếu không được chăm sóc đúng mức có thể dẫn đến viêm nhiễm bề mặt nhãn cầu, xước giác mạc và ảnh hưởng lâu dài đến thị lực. Vì vậy, việc nhận diện sớm và can thiệp kịp thời là điều hết sức cần thiết.
Các nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng khô mắt kéo dài
Màng phim nước mắt bao gồm ba lớp thiết yếu: lớp mỡ bên ngoài ngăn bay hơi, lớp nước ở giữa cung cấp oxy và dinh dưỡng, cùng lớp nhầy trong cùng giúp nước mắt bám đều trên bề mặt giác mạc. Khi bạn tập trung làm việc với máy tính hoặc điện thoại, tần suất chớp mắt thường giảm đi một nửa so với bình thường, khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn. Bên cạnh đó, môi trường phòng máy lạnh, gió quạt thổi trực tiếp vào mặt, khói bụi ngoài trời hoặc tình trạng rối loạn chức năng tuyến Meibomius cũng làm suy giảm nghiêm trọng lượng dầu bảo vệ này. Tuổi tác, sự thay đổi nội tiết tố ở phụ nữ tiền mãn kinh, thói quen lạm dụng kính áp tròng hoặc tác dụng phụ của một số thuốc như thuốc kháng histamin, thuốc an thần cũng là những nguyên nhân phổ biến khiến mắt thiếu độ ẩm trầm trọng. Khi nắm rõ được yếu tố khởi phát, bạn sẽ có hướng điều chỉnh thói quen và môi trường sống hiệu quả hơn.
Điều chỉnh thói quen sinh hoạt và môi trường làm việc
Để xoa dịu cảm giác khô rát ngay trong ngày, điều chỉnh môi trường sinh hoạt là bước đầu tiên cần thực hiện. Bạn nên đặt máy tạo độ ẩm trong phòng làm việc kín có điều hòa nhiệt độ để giữ không khí luôn có độ ẩm thích hợp. Khi ngồi trước quạt gió hoặc máy lạnh, hãy hướng luồng gió sang vị trí khác, tránh để luồng gió thổi trực tiếp vào vùng mặt và mắt. Vị trí màn hình máy tính nên đặt thấp hơn tầm mắt khoảng 10 đến 15 độ, tương đương 10 đến 20 cm, để mi mắt trên che phủ nhãn cầu nhiều hơn, từ đó giảm diện tích bề mặt nước mắt tiếp xúc với không khí. Khi ra ngoài trời nắng, nhiều gió hoặc khói bụi, việc đeo kính râm ôm sát khuôn mặt sẽ bảo vệ mắt khỏi tác động bay hơi cưỡng bức. Uống đủ từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày cũng đóng vai trò nền tảng giúp cơ thể sản xuất đủ dịch thể nuôi dưỡng các mô, bao gồm cả tuyến lệ.
Phương pháp chăm sóc tại chỗ giúp duy trì độ ẩm cho mắt
Bên cạnh việc thay đổi thói quen, áp dụng một số kỹ thuật chăm sóc tại chỗ sẽ mang lại hiệu quả cải thiện rõ rệt cho màng nước mắt. Chườm ấm mi mắt bằng khăn sạch nhúng nước ấm trong khoảng 5 đến 10 phút mỗi ngày có tác dụng làm mềm các chất béo bị đông đặc trong tuyến Meibomius ở bờ mi, giúp tuyến này giải phóng dầu bôi trơn nhãn cầu tốt hơn. Sau khi chườm ấm, bạn có thể massage nhẹ nhàng bờ mi theo chiều từ gốc đến ngọn lông mi để kích thích lưu thông. Hãy rèn luyện thói quen chớp mắt chủ động và chớp mắt hoàn toàn, đặc biệt là khi đọc tài liệu hay nhìn màn hình điện tử kéo dài. Nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản là giải pháp hỗ trợ an toàn giúp bôi trơn bề mặt nhãn cầu, tuy nhiên người dùng nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế để chọn loại dung dịch có độ nhớt và thành phần phù hợp với mức độ khô của mắt.
Thời điểm cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt để kiểm tra
Mặc dù khô mắt là tình trạng thường thức rất hay gặp trong đời sống hiện đại, nhưng đây cũng có thể là biểu hiện cảnh báo tổn thương giác mạc hoặc các bệnh lý tự miễn tiềm ẩn như hội chứng Sjogren, viêm khớp dạng thấp hay lupus ban đỏ. Do đó, người bệnh không nên chủ quan tự chữa trị tại nhà khi tình trạng kéo dài dai dẳng nhiều tuần mà không thuyên giảm. Bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt để được thăm khám toàn diện thông qua các xét nghiệm chuyên biệt như đo thời gian vỡ màng phim nước mắt (TBUT), kiểm tra lượng nước mắt Schirmer hoặc nhuộm huỳnh quang bề mặt nhãn cầu. Việc phát hiện chính xác nguyên nhân gốc rễ giúp bác sĩ đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp như làm sạch bờ mi chuyên sâu, đặt nút điểm lệ tạm thời hoặc sử dụng các thuốc điều hòa miễn dịch tại chỗ khi cần thiết.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa thành phần co mạch hoặc corticoid kéo dài mà không có đơn thuốc của bác sĩ nhãn khoa, vì nguy cơ gây tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể rất cao. Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Nếu các triệu chứng khô mắt không thuyên giảm sau khi đã cải thiện sinh hoạt, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám.
Tóm tắt
Khô mắt thường xuyên là tình trạng có thể cải thiện tích cực nếu áp dụng đúng phương pháp chăm sóc và điều chỉnh sinh hoạt khoa học. Việc chủ động bảo vệ mắt, cho mắt nghỉ ngơi và thăm khám chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp duy trì đôi mắt sáng khỏe dài lâu, tránh nguy cơ tổn thương thị lực không đáng có.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt mỗi khi bị khô không?
Thuốc nhỏ mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản có thể dùng nhiều lần trong ngày khi mắt khô rát. Tuy nhiên, người bệnh không nên lạm dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa thành phần co mạch hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt.
Quy tắc 20-20-20 giúp ích gì cho người bị khô mắt?
Quy tắc 20-20-20 khuyên rằng cứ sau 20 phút nhìn màn hình thiết bị điện tử, bạn hãy nhìn ra xa khoảng 20 feet (tương đương 6 mét) trong vòng ít nhất 20 giây để hệ cơ mắt được thư giãn và tuyến lệ phục hồi độ ẩm tự nhiên.
Bị khô mắt thường xuyên có nên tiếp tục đeo kính áp tròng?
Người đang bị khô mắt nặng hoặc viêm bề mặt nhãn cầu nên tạm ngưng đeo kính áp tròng để tránh kích ứng thêm. Khi mắt ổn định trở lại, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ nhãn khoa về loại kính hoặc dung dịch ngâm phù hợp.
Chế độ ăn uống có hỗ trợ cải thiện tình trạng khô mắt không?
Nên bổ sung thực phẩm giàu axit béo omega-3 như cá hồi, cá thu, hạt lanh, hạt chia cùng các loại rau củ giàu vitamin A, vitamin C và vitamin E như cà rốt, bí đỏ, rau bina để hỗ trợ chất lượng màng phim nước mắt.
Khi nào người bị khô mắt cần đến bệnh viện khám ngay?
Nếu khô mắt kèm theo đau nhức dữ dội, cộm xốn nhiều, đỏ mắt liên tục, sợ ánh sáng mạnh hoặc nhìn mờ, bạn cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt ngay để phát hiện sớm các tổn thương giác mạc có thể xảy ra.
