Thoát vị bẹn ở người lớn: Nguyên nhân và cách điều trị

Thoát vị bẹn ở người lớn là gì?

Thoát vị bẹn là hiện tượng các tạng bên trong khoang phúc mạc, thường gặp nhất là ruột non, mạc nối lớn hoặc bàng quang, lồi qua điểm yếu tự nhiên của thành bụng tại vùng bẹn. Ống bẹn là cấu trúc giải phẫu hình ống nằm ở phần thấp của thành bụng trước, nơi có thừng tinh đi qua ở nam giới hoặc dây chằng tròn ở nữ giới. Ở người trưởng thành, bệnh lý này được chia làm hai dạng chính gồm thoát vị bẹn trực tiếp và thoát vị bẹn gián tiếp.

Thoát vị bẹn trực tiếp xảy ra khi tạng sa qua tam giác Hesselbach do thoái hóa mạc ngang và cơ thành bụng suy yếu theo tuổi tác. Trong khi đó, thoát vị bẹn gián tiếp hình thành do tạng trượt qua lỗ bẹn sâu đi dọc theo ống bẹn, thường liên quan đến sự tồn tại dai dẳng của ống phúc tinh mạc chưa đóng kín hoàn toàn từ thời kỳ phôi thai. Dù thuộc thể nào, sự hiện diện của túi thoát vị cũng làm xáo trộn giải phẫu bình thường và đòi hỏi sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa ngoại.

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ thường gặp

Cơ chế bệnh sinh chủ yếu xuất phát từ sự suy yếu tự nhiên của các lớp cân cơ thành bẹn kết hợp với tình trạng tăng áp lực kéo dài trong xoang bụng. Ở người trưởng thành, quá trình thoái hóa sợi collagen theo tuổi tác hoặc tiền sử chấn thương, phẫu thuật vùng bụng dưới có thể làm suy yếu cấu trúc nâng đỡ ống bẹn. Khi thành bụng không còn đủ độ đàn hồi, mạc nối lớn hoặc quai ruột sẽ dễ dàng trượt qua các kẽ hở giải phẫu.

Bên cạnh yếu tố cơ địa, các tình trạng mạn tính gây gia tăng áp lực ổ bụng đóng vai trò thúc đẩy rõ rệt. Người thường xuyên nâng vác vật nặng sai tư thế, người bị táo bón kinh niên phải rặn nhiều, hoặc nam giới phì đại tuyến tiền liệt gặp khó khăn khi tiểu tiện đều có nguy cơ cao. Ho kéo dài do viêm phế quản mạn, hen phế quản và tình trạng béo phì cũng liên tục dồn áp lực xuống vùng bẹn, làm tăng khả năng hình thành túi thoát vị.

Nhận biết triệu chứng điển hình và dấu hiệu nghẹt tạng

Triệu chứng điển hình nhất là sự xuất hiện của một khối phồng mềm bất thường tại vùng bẹn hoặc bìu ở nam giới, nếp gấp môi lớn ở nữ giới. Khối phồng này thường lộ rõ khi người bệnh đứng lâu, ho mạnh, rặn hoặc làm việc nặng, nhưng có thể xẹp xuống và biến mất khi nằm nghỉ ngơi hoặc dùng tay đẩy nhẹ vào trong. Cảm giác tức nặng, căng tức âm ỉ hoặc đau nhói nhẹ quanh vùng bẹn cũng là phàn nàn phổ biến, nhất là vào cuối ngày làm việc.

Tuy nhiên, người bệnh cần đặc biệt lưu ý nguy cơ thoát vị nghẹt. Biến chứng này xuất hiện khi quai ruột chui vào túi thoát vị bị thắt chặt ở cổ túi, gây gián đoạn tuần hoàn máu nuôi tạng. Khi đó, khối phồng trở nên căng cứng, đau dữ dội, không thể đẩy ngược vào trong, kèm theo các dấu hiệu tắc ruột như buồn nôn, nôn mửa, chướng bụng và không thể trung đại tiện. Đây là tình trạng khẩn cấp đe dọa hoại tử ruột, đòi hỏi người bệnh phải được đưa đến bệnh viện can thiệp ngay lập tức.

Các phương pháp phẫu thuật và chăm sóc phục hồi

Phẫu thuật là phương pháp điều trị triệt để duy nhất cho thoát vị bẹn ở người trưởng thành nhằm phục hồi lại sự vững chắc của thành bụng. Hiện nay, hai kỹ thuật ngoại khoa chính được áp dụng rộng rãi là phẫu thuật mổ mở truyền thống và phẫu thuật nội soi đặt tấm lưới nhân tạo. Bác sĩ phẫu thuật sẽ đẩy tạng thoát vị trở lại vị trí giải phẫu bình thường trong ổ bụng, sau đó gia cố điểm yếu thành bẹn bằng tấm lưới nhân tạo hoặc các mũi khâu tăng cường thành bẹn. Phẫu thuật nội soi mang lại ưu thế ít đau sau mổ, vết sẹo nhỏ và thời gian hồi phục sinh hoạt sớm hơn.

Sau phẫu thuật, việc chăm sóc vết thương và chế độ sinh hoạt đóng vai trò quyết định đến hiệu quả ngừa tái phát. Người bệnh cần giữ vệ sinh vết mổ khô ráo, vận động đi lại nhẹ nhàng sớm để kích thích nhu động ruột và lưu thông khí huyết. Cần tuyệt đối tránh nâng vác vật nặng, không tập thể thao cường độ cao trong vòng một đến hai tháng đầu sau mổ. Đồng thời, chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước và kiểm soát các bệnh nền gây ho hay táo bón sẽ giúp giảm áp lực lên thành bụng đang trong giai đoạn liền sẹo.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc tiêu u, đắp thuốc lá hoặc nắn bóp mạnh khối phồng tại nhà vì có thể gây vỡ tạng hoặc viêm nhiễm nặng. Đai nâng thoát vị chỉ mang tính hỗ trợ tạm thời và cần có chỉ định chuyên môn; việc trì hoãn phẫu thuật khi khối thoát vị thường xuyên sa xuống có thể dẫn đến dính tạng hoặc hoại tử ruột cấp tính. Khi có dấu hiệu đau đột ngột dữ dội, người bệnh phải đến cơ sở y tế gần nhất, không tự ý dùng thuốc giảm đau làm lu mờ triệu chứng cấp cứu.

Tóm tắt

Thoát vị bẹn ở người lớn là tổn thương giải phẫu cơ học không thể tự hồi phục hoàn toàn nếu không có can thiệp ngoại khoa. Việc phát hiện sớm khi khối phồng còn mềm và dễ đẩy vào ổ bụng giúp việc điều trị diễn ra thuận lợi, giảm thiểu rủi ro biến chứng nguy hiểm. Người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa ngoại tiêu hóa để được tư vấn kế hoạch can thiệp phù hợp và an toàn.