Tại sao đã tiêm vắc xin cúm vẫn mắc cúm và cách phòng ngừa
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đã tiêm vắc xin cúm nhưng vẫn bị mắc bệnh là thắc mắc phổ biến của nhiều người khi gặp phải các triệu chứng sốt, ho, đau họng hoặc mệt mỏi trong mùa cúm. Mặc dù tiêm phòng là biện pháp bảo vệ chủ động hàng đầu, vắc xin không mang lại hiệu quả bảo vệ tuyệt đối một trăm phần trăm mà hoạt động theo cơ chế giảm thiểu nguy cơ nhiễm bệnh và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.
Việc hiểu rõ các nguyên nhân khiến cơ thể vẫn có thể nhiễm virus cúm sau khi tiêm ngừa sẽ giúp người dân chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình. Nhờ đó, mỗi người có thể kết hợp tiêm chủng đúng lịch với các biện pháp chăm sóc, vệ sinh cá nhân và tăng cường sức đề kháng một cách khoa học.
Tại sao đã tiêm vắc xin cúm vẫn mắc cúm?
Vắc xin cúm mùa có vai trò kích thích hệ miễn dịch sản sinh ra các thể kháng thể đặc hiệu để chống lại các chủng virus cúm phổ biến được dự báo lưu hành trong năm. Tuy nhiên, hiệu quả của vắc xin phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời gian tạo miễn dịch của cơ thể, sự tương thích giữa chủng virus trong vắc xin và chủng virus thực tế gây bệnh, cũng như tình trạng sức khỏe nền của từng cá thể. Người đã tiêm phòng vắc xin nếu mắc cúm thường có biểu hiện nhẹ hơn, thời gian bệnh ngắn hơn và giảm thiểu đáng kể nguy cơ biến chứng viêm phổi nặng hoặc nhập viện. Nhận thức đúng về hiệu quả bảo vệ của vắc xin giúp tránh tâm lý chủ quan hoặc thất vọng không cần thiết sau khi tiêm ngừa.
Thời gian tạo miễn dịch sau khi tiêm vắc xin cúm
Sau khi tiêm vắc xin cúm, hệ miễn dịch không lập tức tạo ra khả năng bảo vệ ngay mà cần một khoảng thời gian nhất định để sản sinh đầy đủ kháng thể. Thông thường, cơ thể mất khoảng hai tuần để xây dựng hàng rào miễn dịch hiệu quả chống lại virus cúm. Nếu một người tiếp xúc với virus cúm ngay trước khi tiêm hoặc trong vòng hai tuần đầu sau tiêm, cơ thể chưa kịp tích lũy đủ lượng kháng thể cần thiết để ngăn chặn sự xâm nhập của virus. Do đó, người bệnh vẫn có thể xuất hiện các triệu chứng cúm mùa trong giai đoạn này. Để đạt hiệu quả phòng bệnh tốt nhất, người dân được khuyến cáo nên thực hiện tiêm vắc xin cúm trước khi bước vào đỉnh điểm mùa dịch từ hai đến bốn tuần.
Sự biến đổi chủng virus cúm và độ tương thích của vắc xin
Virus cúm có đặc tính biến đổi di truyền liên tục qua từng năm, tạo ra nhiều biến thể và chủng cúm mới. Mỗi năm, các tổ chức y tế thế giới sẽ nghiên cứu và dự đoán những chủng virus cúm có khả năng lưu hành phổ biến nhất để sản xuất vắc xin tương ứng. Nếu chủng virus cúm thực tế lây nhiễm trong cộng đồng có sự khác biệt hoặc đột biến so với các chủng đã được đưa vào thành phần vắc xin, hiệu quả bảo vệ của vắc xin có thể bị giảm bớt. Mặc dù sự sai biệt này khiến người đã tiêm vắc xin vẫn có thể bị nhiễm bệnh, lượng kháng thể chéo được tạo ra vẫn góp phần làm giảm độ nghiêm trọng của bệnh và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm đường hô hấp.
Ảnh hưởng của tuổi tác và tình trạng miễn dịch cá nhân
Đáp ứng miễn dịch đối với vắc xin cúm ở mỗi người là không giống nhau, chịu ảnh hưởng lớn bởi độ tuổi, thể trạng và tình trạng sức khỏe tổng quát. Người cao tuổi, trẻ nhỏ dưới năm tuổi, phụ nữ mang thai hoặc những người có bệnh lý mãn tính như tiểu đường, suy thận, bệnh tim mạch và suy giảm miễn dịch thường có phản ứng tạo kháng thể yếu hơn so với người trẻ khỏe mạnh. Ở nhóm đối tượng này, mức độ bảo vệ của vắc xin có thể không đạt đến ngưỡng tối ưu, dẫn đến việc vẫn có khả năng mắc cúm. Tuy nhiên, việc tiêm phòng ở các nhóm nguy cơ cao lại càng đóng vai trò quan trọng vì giúp giảm tỷ lệ tử vong và biến chứng nặng.
Biện pháp phòng ngừa cúm hiệu quả kết hợp sau khi tiêm vắc xin
Tiêm vắc xin cúm là lá chắn quan trọng nhưng cần được phối hợp đồng bộ với các thói quen vệ sinh và sinh hoạt lành mạnh để tối ưu hóa khả năng phòng bệnh. Người dân nên duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi tiếp xúc với người có biểu hiện hô hấp. Việc duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, uống đủ nước, tập thể dục đều đặn và ngủ đủ giấc cũng giúp nâng cao sức đề kháng tự nhiên của cơ thể. Ngoài ra, việc che miệng khi ho hoặc che mũi khi nhảy mũi và giữ không gian sống thông thoáng sẽ hạn chế sự lây lan của virus trong gia đình và cộng đồng.
Lưu ý an toàn
Vắc xin cúm không gây ra bệnh cúm vì thành phần vắc xin đã được bất hoạt hoặc tinh chế. Các phản ứng phụ nhẹ sau tiêm như đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi là phản ứng tự nhiên của hệ miễn dịch và sẽ tự hết sau vài ngày. Khi có biểu hiện nghi ngờ mắc cúm sau khi tiêm, người bệnh không nên tự ý mua thuốc kháng sinh hay thuốc chống virus để điều trị mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được tư vấn đúng cách.
Tóm tắt
Tiêm vắc xin cúm hàng năm vẫn là giải pháp y tế dự phòng hiệu quả và an toàn nhất để bảo vệ sức khỏe trước virus cúm mùa. Mặc dù vẫn có khả năng mắc cúm sau tiêm do nhiều yếu tố khách quan, vắc xin giúp giảm đáng kể mức độ nặng của bệnh và nguy cơ biến chứng. Việc duy trì thói quen tiêm ngừa định kỳ kết hợp với lối sống vệ sinh, khoa học sẽ mang lại sự bảo vệ toàn diện cho bản thân và gia đình.
Nguồn tham khảo
- Epidemiology and Vaccine Prevention: Especial Features of Immune Answer of Mice, Immunized by Different Types of Live Influenza Vaccines Candidate on Infection, Caused by Virulent Influenza Strain
- Vaccine: Infection-mediated immune response in SARS-CoV-2 breakthrough infection and implications for next-generation COVID-19 vaccine development
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tiêm vắc xin cúm rồi có cần tiêm lại hàng năm không?
Có, vắc xin cúm cần được tiêm nhắc lại hàng năm. Lý do là vì virus cúm biến đổi liên tục qua mỗi mùa dịch và lượng kháng thể bảo vệ trong cơ thể cũng suy giảm dần theo thời gian.
Người đã tiêm vắc xin cúm khi mắc bệnh có bị nhẹ hơn không?
Người đã tiêm vắc xin cúm nếu mắc bệnh thường có biểu hiện lâm sàng nhẹ hơn, thời gian sốt và mệt mỏi ngắn hơn, đồng thời giảm thiểu tối đa nguy cơ gặp các biến chứng hô hấp nguy hiểm.
Tại sao tiêm vắc xin cúm lại có thể sốt hoặc mệt mỏi nhẹ?
Sốt nhẹ hoặc mệt mỏi sau khi tiêm là phản ứng miễn dịch bình thường khi cơ thể đang học cách nhận biết và tạo kháng thể phòng bệnh. Các triệu chứng này thường tự giảm sau 1 đến 2 ngày.
Trẻ em và người lớn tuổi có nên tiêm vắc xin cúm mỗi năm không?
Trẻ em và người cao tuổi là nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng do cúm. Việc tiêm vắc xin cúm định kỳ hàng năm giúp tăng cường hàng rào bảo vệ sức khỏe cho những nhóm này.
Cần làm gì nếu bị sốt cao kéo dài sau khi tiêm vắc xin cúm?
Nếu bị sốt cao không hạ, khó thở hoặc có dấu hiệu bất thường sau khi tiêm vắc xin, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được nhân viên y tế thăm khám và theo dõi.
