Sốt xuất huyết ra mồ hôi nhiều có sao không và những điều cần lưu ý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Ra mồ hôi nhiều là hiện tượng thường gặp khi theo dõi người bệnh sốt xuất huyết Dengue, nhất là thời điểm cơn sốt bắt đầu lui. Phần lớn trường hợp đổ mồ hôi phản ánh phản ứng tản nhiệt tự nhiên của cơ thể khi thân nhiệt hạ xuống. Dẫu vậy, đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng giảm thể tích tuần hoàn trong giai đoạn nguy hiểm.
Việc nhận biết đúng tính chất ra mồ hôi kết hợp theo dõi sát toàn trạng có ý nghĩa rất lớn đối với an toàn của người bệnh. Người chăm sóc cần phân biệt rõ giữa mồ hôi ấm do hạ sốt sinh lý và mồ hôi lạnh ẩm đi kèm mệt lả để có hướng xử trí đúng đắn.
Sốt xuất huyết ra mồ hôi nhiều là gì?
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi vằn Aedes aegypti. Quá trình bệnh thường trải qua ba giai đoạn gồm sốt, nguy hiểm và hồi phục. Hiện tượng toát mồ hôi xuất hiện rõ nét nhất khi người bệnh bước vào giai đoạn hạ sốt, thường từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy.
Về sinh lý, khi trung tâm điều nhiệt hạ thân nhiệt, các mạch máu dưới da giãn nở và tuyến mồ hôi bài tiết tích cực để giải phóng nhiệt năng. Quá trình này giúp cơ thể mát dần và người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn. Tuy nhiên, việc tiết mồ hôi liên tục cũng khiến cơ thể mất nhiều nước và điện giải, đòi hỏi gia đình phải theo dõi sát sao và bù dịch đúng cách.
Hiện tượng ra mồ hôi nhiều ở người sốt xuất huyết bắt nguồn từ đâu
Nguyên nhân phổ biến nhất khiến người bệnh đổ nhiều mồ hôi là quá trình hạ sốt tự nhiên hoặc tác dụng của thuốc hạ sốt paracetamol. Khi phản ứng sốt lui dần, cơ thể kích hoạt cơ chế tự làm mát bằng cách kích thích tuyến mồ hôi hoạt động mạnh. Lượng nước thoát ra qua da bốc hơi sẽ mang theo nhiệt lượng dư thừa, giúp thân nhiệt từ mức sốt cao hạ về ngưỡng an toàn.
Bên cạnh đó, sự phản ứng của hệ thần kinh thực vật trong đợt nhiễm trùng cấp tính cũng khiến hệ điều nhiệt nhạy cảm hơn. Nếu phòng nghỉ quá bí bách, mặc quần áo dày hoặc trùm chăn kín, cơ thể không thể tự thoát nhiệt và buộc phải tăng tiết mồ hôi để cân bằng thân nhiệt.
Phân biệt mồ hôi hạ sốt sinh lý và mồ hôi lạnh cảnh báo nguy hiểm
Người chăm sóc cần đặc biệt lưu ý tính chất mồ hôi để nhận biết sớm diễn tiến nặng. Ở trường hợp hạ sốt sinh lý thông thường, da người bệnh vẫn hồng hào, ấm áp, mạch đập đều và tinh thần tỉnh táo. Sau khi được lau khô mồ hôi, người bệnh cảm thấy nhẹ nhõm và dần hồi phục.
Ngược lại, vã mồ hôi lạnh ẩm là dấu hiệu đáng báo động trong giai đoạn nguy hiểm từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy. Khi hiện tượng thoát huyết tương làm sụt giảm thể tích tuần hoàn, cơ thể sẽ co mạch ngoại vi để dồn máu nuôi các tạng chính. Hậu quả là da tái nhợt, đầu chi lạnh ngắt và nhớp nháp mồ hôi dính. Nếu đi kèm tình trạng lơ mơ, bứt rứt, đau tức bụng hoặc nôn liên tục, đây là dấu hiệu tiền sốc cần được đưa đi cấp cứu ngay.
Những điều nên làm khi người bệnh sốt xuất huyết ra nhiều mồ hôi
Khi người bệnh toát mồ hôi, cần dùng khăn bông mềm và khô lau sạch ngay vùng trán, cổ, lưng cùng các nếp gấp cơ thể. Sau đó, thay ngay quần áo khô ráo, rộng rãi bằng vải cotton thoáng mát để tránh mồ hôi thấm ngược gây cảm lạnh. Phòng nằm cần thông thoáng, tránh gió lùa trực tiếp.
Đồng thời, cần tích cực bù nước và điện giải qua đường uống bằng dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ hướng dẫn. Nên cho người bệnh uống từng ngụm nhỏ dàn trải trong ngày, kết hợp nước dừa, nước trái cây tươi hoặc cháo súp loãng để nâng đỡ thể trạng. Người nhà cũng cần duy trì đo thân nhiệt và theo dõi lượng nước tiểu hàng ngày.
Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc người bệnh toát mồ hôi
Sai lầm thường gặp là bật quạt mạnh hoặc để điều hòa nhiệt độ quá thấp hướng thẳng vào người bệnh khi đang ra mồ hôi. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột dễ làm co mạch ngoại vi và dẫn đến nhiễm lạnh. Ngoài ra, tuyệt đối không tắm nước lạnh ngay khi mồ hôi đang túa ra nhiều để phòng ngừa nguy cơ sốc nhiệt.
Nhiều người cũng chủ quan cho rằng dứt sốt ra mồ hôi là đã khỏi bệnh, trong khi giai đoạn hạ sốt lại là lúc dễ xảy ra thoát huyết tương và xuất huyết nhất. Tuyệt đối không tự ý gọi người đến truyền dịch tại nhà vì việc truyền dịch không đúng chỉ định có thể gây quá tải tuần hoàn và phù phổi cấp nguy hiểm.
Bảng phân biệt ra mồ hôi sinh lý và mồ hôi cảnh báo nguy hiểm trong sốt xuất huyết
| Đặc điểm nhận biết | Hạ sốt sinh lý thông thường | Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm hoặc sốc |
|---|---|---|
| Tính chất làn da | Da ấm, hồng hào, khô ráo sau khi lau mồ hôi | Da tái nhợt, đầu chi lạnh ngắt, dính mồ hôi nhớp nháp |
| Tri giác và tinh thần | Tỉnh táo, bớt mệt, cảm thấy dễ chịu hơn khi sốt giảm | Vật vã, bứt rứt khó chịu, li bì, ngủ gà hoặc lơ mơ |
| Dấu hiệu đi kèm | Hơi thở đều, không đau bụng, có thể ăn uống nhẹ | Đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, tiểu ít, chảy máu chân răng |
| Hướng xử trí tại chỗ | Lau khô, thay quần áo thoáng, bù oresol đường uống | Đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu khẩn cấp |
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc thường thức và không thay thế cho chẩn đoán từ nhân viên y tế. Người bệnh sốt xuất huyết cần được khám và theo dõi công thức máu định kỳ tại bệnh viện. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt nhóm kháng viêm không steroid như aspirin hoặc ibuprofen do nguy cơ gây xuất huyết nặng, đồng thời không tự truyền dịch tại nhà.
Tóm tắt
Hiện tượng sốt xuất huyết ra mồ hôi nhiều phần lớn là phản ứng hạ sốt sinh lý, song vẫn tiềm ẩn nguy cơ trở nặng nếu là mồ hôi lạnh ẩm đi kèm dấu hiệu suy tuần hoàn. Chăm sóc đúng cách bằng việc lau khô người, bù đủ nước điện giải và theo dõi sát sao dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp người bệnh bình phục an toàn.
Nguồn tham khảo
- Lontara Journal of Health Science and Technology: Occurrences of Dengue Fever, Dengue Hemorrhagic Fever, Dengue Shock Syndrome, Severe Dengue, Dengue Warning Signs in Bandung City: An Spatial Study Based on Moran Index
- Cureus: The Efficacy of Montelukast in Reducing the Risk of Warning Signs and Subsequent Dengue Shock Syndrome in Adult Dengue Fever Patients
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sốt xuất huyết ra mồ hôi nhiều có phải là dấu hiệu bệnh sắp khỏi không?
Không hẳn. Ra mồ hôi thường xảy ra khi nhiệt độ cơ thể hạ xuống, nhưng thời điểm hết sốt từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy lại là giai đoạn nguy hiểm nhất của sốt xuất huyết Dengue. Cần theo dõi sát toàn trạng chứ không nên chủ quan nghĩ rằng đã khỏi bệnh.
Người bệnh sốt xuất huyết ra nhiều mồ hôi có được tắm không?
Không nên tắm ngay khi đang toát mồ hôi đầm đìa để tránh bị nhiễm lạnh. Khi mồ hôi đã ráo và thân nhiệt ổn định, người bệnh có thể lau người nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió, tránh ngâm mình trong bồn nước hoặc tắm nước lạnh.
Nên cho người bệnh sốt xuất huyết uống gì để bù nước khi đổ mồ hôi nhiều?
Lựa chọn tốt nhất là dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ khuyến cáo để bù nước và điện giải. Ngoài ra, người bệnh có thể uống xen kẽ nước dừa tươi, nước cam, nước chanh hoặc súp canh ấm để bổ sung thêm vitamin, khoáng chất và năng lượng.
Có nên dùng quạt hay điều hòa khi người bệnh sốt xuất huyết toát mồ hôi?
Có thể dùng quạt ở mức gió nhẹ thoang thoảng hoặc mở điều hòa ở nhiệt độ mát vừa phải từ hai mươi sáu đến hai mươi tám độ. Tuyệt đối không để luồng gió quạt hoặc hơi lạnh điều hòa thổi trực tiếp vào người để phòng ngừa cảm lạnh.
Khi nào tình trạng ra mồ hôi ở người sốt xuất huyết cần đi cấp cứu ngay?
Cần đến viện cấp cứu ngay nếu người bệnh vã mồ hôi lạnh nhớp nháp kèm theo tay chân lạnh, mệt lả, li bì, đau bụng dữ dội, nôn nhiều, chảy máu cam, nôn ra máu hoặc đi tiểu rất ít. Đây là dấu hiệu cảnh báo tiền sốc nguy hiểm.
