Bệnh sốt xuất huyết có vắc xin chưa và những điều cần biết

Sốt xuất huyết có vắc xin không?

Sốt xuất huyết Dengue lây lan mạnh vào mùa mưa khi muỗi vằn phát triển nhanh trong các dụng cụ chứa nước đọng. Bệnh gây ra các biểu hiện như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau sau nhãn cầu, đau cơ khớp và xuất huyết dưới da. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, bệnh có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như sốc sốt xuất huyết, suy đa tạng hoặc chảy máu tạng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh.

Vi rút Dengue có bốn tuýp huyết thanh khác nhau gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Một người khi nhiễm một tuýp vi rút chỉ có miễn dịch bền vững với tuýp đó, nhưng vẫn có nguy cơ mắc các tuýp còn lại. Tái nhiễm với tuýp vi rút khác thường làm tăng nguy cơ gặp biến chứng nặng. Việc nghiên cứu và đưa vắc xin phòng sốt xuất huyết vào ứng dụng lâm sàng đóng vai trò then chốt trong công tác y tế dự phòng, hỗ trợ ngăn chặn các đợt bùng phát dịch theo mùa.

Thông tin phê duyệt và sử dụng vắc xin sốt xuất huyết hiện nay

Tại Việt Nam, vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết Dengue đã được Bộ Y tế cấp phép và đưa vào sử dụng tại các trung tâm tiêm chủng. Loại vắc xin này là vắc xin sống giảm độc lực, được nghiên cứu và phát triển để phòng ngừa cả bốn tuýp vi rút Dengue gây bệnh.

Điểm đặc biệt của vắc xin sốt xuất huyết thế hệ mới là có thể chỉ định cho cả những người chưa từng mắc sốt xuất huyết lẫn người đã từng nhiễm vi rút Dengue trước đó. Độ tuổi tiêm chủng được khuyến cáo là trẻ em từ bốn tuổi trở lên và người lớn. Phác đồ tiêm ngừa thường gồm hai mũi, cách nhau một khoảng thời gian nhất định theo chỉ định của nhà sản xuất và hướng dẫn y tế. Việc đưa vắc xin vào lộ trình tiêm chủng dự phòng giúp người dân chủ động tạo hàng rào miễn dịch trước các đợt dịch sốt xuất huyết hàng năm.

Hiệu quả bảo vệ và lợi ích y tế của vắc xin sốt xuất huyết

Các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn cho thấy vắc xin sốt xuất huyết có khả năng tạo phản ứng miễn dịch hiệu quả đối với cả bốn tuýp vi rút Dengue. Lợi ích quan trọng nhất của việc tiêm vắc xin là làm giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết có triệu chứng, đồng thời giảm tỷ lệ bệnh nhân phải nhập viện điều trị do biến chứng nặng.

Nhiễm sốt xuất huyết lần hai hoặc lần ba với tuýp vi rút khác tuýp ban đầu thường tiềm ẩn nguy cơ cao biến chứng thành sốt xuất huyết Dengue thể nặng. Vắc xin giúp cơ thể sản sinh kháng thể trung hòa, ngăn chặn sự gia tăng độc tính vi rút khi tái nhiễm. Dù vắc xin không bảo vệ tuyệt đối một trăm phần trăm khỏi vi rút, nhưng việc tiêm ngừa giúp mức độ bệnh nếu mắc phải trở nên nhẹ hơn, rút ngắn thời gian hồi phục và hạn chế tối đa nguy cơ tử vong do sốc sốt xuất huyết.

Đối tượng chỉ định và các trường hợp cần hoãn tiêm vắc xin

Vắc xin phòng sốt xuất huyết được chỉ định cho đối tượng từ bốn tuổi trở lên. Trước khi tiêm chủng, người dân cần được bác sĩ khám sàng lọc để đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát và tiền sử dị ứng, đảm bảo an toàn tối đa trong quá trình tiêm.

Một số đối tượng cần tạm hoãn hoặc chống chỉ định tiêm vắc xin sốt xuất huyết bao gồm phụ nữ đang mang thai, phụ nữ đang cho con bú, người bị suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc các bệnh lý suy giảm miễn dịch tiến triển. Ngoài ra, những người đang sốt cao, mắc bệnh nhiễm trùng cấp tính hoặc đang điều trị bằng các thuốc ức chế miễn dịch liều cao cũng cần hoãn tiêm cho đến khi sức khỏe ổn định hoàn toàn. Việc tham vấn ý kiến bác sĩ chuyên khoa tiêm chủng là bước bắt buộc để xác định chính xác thời điểm tiêm thích hợp cho từng cá nhân.

Biện pháp phối hợp kiểm soát muỗi vằn và ngăn ngừa bệnh

Mặc dù vắc xin mang lại giải pháp dự phòng hiệu quả, việc tiêm vắc xin không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng. Muỗi vằn Aedes aegypti vẫn là tác nhân truyền bệnh trực tiếp, do đó kiểm soát môi trường sống của muỗi là yếu tố song hành không thể thiếu.

Gia đình và cộng đồng cần duy trì thường xuyên việc dọn dẹp vệ sinh môi trường, đậy kín các dụng cụ chứa nước sinh hoạt, lật úp các vật dụng đọng nước không dùng đến để loại bỏ nơi sinh sản của lăng quăng và bọ gậy. Bên cạnh đó, việc sử dụng kem chống muỗi, mặc quần áo dài tay, ngủ mùng kể cả ban ngày và dùng bình xịt diệt muỗi giúp hạn chế nguy cơ bị muỗi đốt. Sự kết hợp giữa tiêm vắc xin chủ động và kiểm soát môi trường sinh thái sẽ tạo nên lá chắn bảo vệ toàn diện trước nguy cơ bùng phát dịch sốt xuất huyết.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo y học chung và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay chỉ định điều trị của nhân viên y tế. Người dân không tự ý đưa ra quyết định tiêm chủng khi chưa qua khám lọc bác sĩ. Sau khi tiêm vắc xin, cần ở lại theo dõi tại cơ sở tiêm chủng ít nhất ba mươi phút và tiếp tục theo dõi sức khỏe tại nhà trong những ngày sau. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục, khó thở, mẩn đỏ da hoặc sưng đau nghiêm trọng tại vị trí tiêm, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Sự xuất hiện của vắc xin phòng sốt xuất huyết Dengue đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm. Đăng ký tiêm vắc xin đúng lịch kết hợp giữ gìn vệ sinh môi trường sống sẽ giúp bảo vệ bản thân và gia đình khỏi nguy cơ mắc bệnh. Hãy chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn lộ trình tiêm chủng an toàn và phù hợp.