Sốt xuất huyết có được đánh gió không và những nguy cơ cần tránh
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đánh gió hay cạo gió là thói quen dân gian được nhiều người áp dụng mỗi khi sốt, ớn lạnh hoặc mệt mỏi. Tuy nhiên, đối với người mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue, thói quen này cực kỳ nguy hiểm và tuyệt đối không được thực hiện.
Người bị sốt xuất huyết không được đánh gió hay cạo gió dưới bất kỳ hình thức nào. Việc tác động lực cơ học lên da trong lúc tiểu cầu giảm và mao mạch bị tổn thương có thể dẫn đến biến chứng xuất huyết nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh.
Sốt xuất huyết có được đánh gió không?
Đánh gió là phương pháp sử dụng vật có cạnh nhẵn hoặc đồng tiền tác động lực lên các vùng da trên cơ thể nhằm mục đích giải cảm theo quan niệm dân gian. Trong khi đó, sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Dengue gây ra, đặc trưng bởi tình trạng sốt cao liên tục, tăng độ thấm mao mạch và giảm tiểu cầu trong máu. Tình trạng giảm số lượng và chất lượng tiểu cầu làm suy giảm khả năng đông máu tự nhiên của cơ thể. Đồng thời, thành mạch máu của người bệnh trở nên rất mỏng dính và dễ vỡ. Sự kết hợp giữa việc thành mạch yếu và khả năng đông máu giảm khiến bất kỳ tác động lực nào lên bề mặt da cũng có thể gây vỡ mao mạch hàng loạt. Do đó, việc hiểu rõ bản chất căn bệnh và tránh các tác động vật lý nguy hiểm là yếu tố then chốt để bảo vệ an toàn cho người bệnh trong suốt quá trình theo dõi và điều trị.
Lý do tuyệt đối không đánh gió khi bị sốt xuất huyết
Khi mắc sốt xuất huyết, vi rút Dengue tấn công hệ thống tạo máu, làm số lượng tiểu cầu trong máu sụt giảm nghiêm trọng. Tiểu cầu đóng vai trò then chốt trong quá trình đông máu và làm lành các tổn thương mạch máu. Khi cạo gió hoặc đánh gió, việc ma sát mạnh các vật cứng lên bề mặt da sẽ làm đứt gãy và vỡ hàng loạt các mao mạch nhỏ dưới da. Ở người bình thường, tiểu cầu sẽ lập tức đến vá các tổn thương này. Nhưng ở người bệnh sốt xuất huyết, lượng tiểu cầu thiếu hụt khiến máu không thể đông lại, dẫn đến tình trạng bầm tím lan rộng, tụ máu dưới da hoặc chảy máu không dừng. Ngoài ra, việc dùng lực mạnh còn làm tổn thương mô mềm, gây đau đớn và tăng nguy cơ nhiễm trùng da cho người bệnh.
Nguy cơ che lấp các dấu hiệu cảnh báo bệnh sốt xuất huyết
Một trong những triệu chứng lâm sàng quan trọng giúp bác sĩ chẩn đoán và theo dõi diễn biến sốt xuất huyết là các chấm xuất huyết dưới da. Dấu hiệu này xuất hiện tự nhiên do hồng cầu thoát ra khỏi lòng mạch khi thành mạch bị tăng thấm. Khi đánh gió hoặc cạo gió, bề mặt da của người bệnh sẽ xuất hiện các vệt tụ máu đỏ thẫm hoặc tím đen do chấn thương cơ học. Những vết xuất huyết nhân tạo này sẽ làm che lấp hoặc lẫn lộn với các nốt xuất huyết tự nhiên của bệnh. Điều này khiến người bệnh và người nhà khó phát hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, gây khó khăn cho bác sĩ trong việc đánh giá chính xác độ nặng của bệnh, dẫn đến nguy cơ trễ hạn nhập viện cấp cứu.
Các biến chứng nguy hiểm do tự ý cạo gió khi bị sốt xuất huyết
Việc tự ý cạo gió hay đánh gió khi bị sốt xuất huyết có thể dẫn tới những hậu quả y tế nghiêm trọng. Việc làm vỡ các mạch máu nhỏ trên diện rộng làm gia tăng tình trạng thoát dịch và mất máu dưới da, góp phần làm tụt huyết áp và gia tăng nguy cơ sốc sốt xuất huyết. Bên cạnh đó, nếu sử dụng dụng cụ cạo gió không được vệ sinh sạch sẽ hoặc cạo gây trầy xước da, vi khuẩn có thể xâm nhập qua các tổn thương này gây nhiễm trùng da, viêm cơ hoặc thậm chí là nhiễm trùng huyết. Đối với những người bệnh có bệnh lý nền như huyết áp cao, bệnh lý gan hoặc đang sử dụng thuốc chống đông máu, hành động này càng làm tăng rủi ro xuất huyết nội tạng khó kiểm soát.
Phương pháp hạ sốt và chăm sóc an toàn cho người bệnh
Thay vì áp dụng các phương pháp dân gian nguy hiểm như đánh gió, người bệnh sốt xuất huyết cần được chăm sóc hạ sốt đúng quy chuẩn y tế. Khi người bệnh sốt cao trên 38,5 độ C, có thể sử dụng thuốc hạ sốt chứa hoạt chất paracetamol đúng liều lượng theo chỉ định của bác sĩ hoặc hướng dẫn trên bao bì. Tuyệt đối không dùng aspirin hay ibuprofen vì các thuốc này làm tăng nguy cơ chảy máu. Đồng thời, cần cho người bệnh uống nhiều nước như dung dịch oresol, nước trái cây tươi hoặc nước đun sôi để nguội nhằm bù lại lượng dịch bị mất. Cho người bệnh nghỉ ngơi tại không gian thoáng mát và dùng khăn ấm lau người ở các vị trí như nách, bẹn để hỗ trợ hạ nhiệt an toàn.
Lưu ý an toàn
Người bệnh và gia đình tuyệt đối không tự ý đánh gió, cạo gió, giác hơi hoặc tự mua các loại thuốc hạ sốt thuộc nhóm chống viêm không steroid khi nghi ngờ mắc sốt xuất huyết. Cần theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo nặng như đau bụng dữ dội, nôn ói liên tục, chảy máu cam, chảy máu chân răng, đi ngoài phân đen hoặc mệt mỏi lơ mơ. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, phải đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám, làm xét nghiệm máu và điều trị kịp thời.
Tóm tắt
Trả lời cho thắc mắc sốt xuất huyết có được đánh gió không, các chuyên gia y tế khẳng định là tuyệt đối không. Đánh gió hay cạo gió khi bị sốt xuất huyết gây ra nhiều nguy cơ biến chứng chảy máu dưới da và làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh. Việc tuân thủ hướng dẫn hạ sốt an toàn, bù nước đầy đủ và tham vấn bác sĩ kịp thời là giải pháp tốt nhất giúp người bệnh phục hồi an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sốt xuất huyết có được giác hơi hoặc xông lá không?
Không nên giác hơi hay xông lá khi bị sốt xuất huyết. Giác hơi gây lực hút mạnh làm vỡ mạch máu dưới da, trong khi xông lá nhiệt độ cao làm giãn mạch và tăng nguy cơ mất nước, có thể dẫn đến hạ huyết áp nguy hiểm.
Lỡ đánh gió cho người bị sốt xuất huyết thì cần làm gì?
Nếu đã trót đánh gió, người nhà cần lập tức dừng lại, giữ sạch vùng da tổn thương và đưa người bệnh đến cơ sở y tế. Bác sĩ sẽ xét nghiệm số lượng tiểu cầu và kiểm tra tình trạng xuất huyết để xử lý kịp thời.
Vì sao cạo gió lại gây nguy hiểm lớn đối với bệnh sốt xuất huyết?
Sốt xuất huyết gây giảm tiểu cầu và làm thành mạch máu bị mỏng yếu. Lực cạo gió làm vỡ các mao mạch dưới da, gây ra tình trạng chảy máu không thể tự đông, tụ máu diện rộng và làm trầm trọng thêm nguy cơ sốc.
Thuốc hạ sốt nào an toàn cho người nghi ngờ mắc sốt xuất huyết?
Paracetamol là thuốc hạ sốt được khuyến cáo sử dụng an toàn khi nghi ngờ sốt xuất huyết. Tuyệt đối tránh dùng Aspirin hoặc Ibuprofen vì các thuốc này gây ức chế ngưng tập tiểu cầu, làm tăng nguy cơ chảy máu dạ dày nghiêm trọng.
Khi nào người bệnh sốt xuất huyết cần nhập viện cấp cứu ngay?
Người bệnh cần nhập viện ngay khi có các dấu hiệu như đau bụng nhiều, nôn mửa liên tục, chảy máu răng hoặc mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, tay chân lạnh ẩm hoặc mệt mỏi lơ mơ.
