Sốt xuất huyết có tự khỏi không và các giai đoạn diễn tiến của bệnh

Sốt xuất huyết có tự khỏi không là gì?

Sốt xuất huyết Dengue do bốn type huyết thanh của virus Dengue gây ra gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Bệnh lây lan khi muỗi vằn hút máu người mang mầm bệnh rồi truyền sang người lành. Về bản chất y khoa, sốt xuất huyết là bệnh có tính chất tự giới hạn. Nghĩa là sau khi virus xâm nhập và phát triển, hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể sẽ dần được kích hoạt để kiểm soát và tiêu diệt mầm bệnh mà không cần đến thuốc kháng virus đặc hiệu.

Quá trình tự đào thải virus thường kéo dài trong khoảng từ bảy đến mười ngày. Tuy vậy, mức độ tự khỏi chỉ diễn ra thuận lợi khi cơ thể được bù nước đầy đủ và không rơi vào tình trạng thoát huyết tương nặng. Sốt xuất huyết có thể diễn tiến rất phức tạp tùy thuộc vào cơ địa, tình trạng tái nhiễm và các bệnh lý nền đi kèm. Do đó, việc theo dõi các giai đoạn tiến triển và chỉ số máu định kỳ dưới sự hướng dẫn của bác sĩ là điều kiện tiên quyết để bảo đảm an toàn.

Khả năng tự khỏi của bệnh sốt xuất huyết

Đa số bệnh nhân mắc sốt xuất huyết Dengue thể nhẹ có thể tự hồi phục nhờ sức đề kháng tự nhiên của cơ thể. Hiện nay chưa có thuốc đặc trị kháng virus Dengue, vì vậy nguyên tắc chăm sóc chủ yếu là nâng đỡ thể trạng, hạ sốt đúng cách và bổ sung lượng dịch tuần hoàn đã mất. Sau vài ngày chống chọi, hệ miễn dịch sẽ tạo kháng thể trung hòa virus, giúp cơ thể dần lấy lại trạng thái cân bằng.

Mặc dù bệnh có khả năng tự khỏi, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý điều trị mà không có hướng dẫn từ nhân viên y tế. Ranh giới giữa thể nhẹ và thể có biến chứng thường rất mong manh. Nếu không được bù dịch đúng lượng và theo dõi công thức máu, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ tụt tiểu cầu hoặc cô đặc máu nguy hiểm mà không hề hay biết.

Giai đoạn sốt trong ba ngày đầu

Giai đoạn sốt thường bắt đầu đột ngột và kéo dài trong khoảng ba ngày đầu tiên kể từ khi phát bệnh. Biểu hiện điển hình là sốt cao liên tục từ ba mươi chín đến bốn mươi độ C, rất khó hạ nhiệt dù đã uống thuốc hạ sốt thông thường. Đi kèm cơn sốt là cảm giác đau đầu dữ dội, nhức mỏi hai hốc mắt, đau nhức cơ bắp và đau các khớp xương trên toàn thân.

Người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, da mặt và cổ có thể ửng đỏ. Một số trường hợp có thể xuất hiện chấm xuất huyết dưới da hoặc chảy máu chân răng nhẹ. Ở giai đoạn này, số lượng bạch cầu và tiểu cầu trong máu thường chưa giảm sâu. Chăm sóc trong ba ngày đầu cần ưu tiên nghỉ ngơi tại giường, uống nhiều nước oresol và chỉ dùng paracetamol hạ sốt theo đúng hướng dẫn y tế.

Giai đoạn nguy hiểm từ ngày thứ tư đến ngày thứ bảy

Giai đoạn nguy hiểm kéo dài từ ngày thứ tư đến ngày thứ bảy của bệnh, trùng với thời điểm người bệnh bắt đầu hạ sốt hoặc hết sốt. Đây là giai đoạn dễ gây hiểu lầm nhất vì nhiều người cho rằng hết sốt nghĩa là bệnh đã khỏi. Trên thực tế, đây lại là lúc hiện tượng rò rỉ huyết tương qua thành mạch diễn ra mạnh mẽ nhất, dễ dẫn đến cô đặc máu và tụt huyết áp.

Đồng thời, lượng tiểu cầu trong máu thường giảm rất nhanh, làm tăng nguy cơ chảy máu cam, xuất huyết tiêu hóa hoặc xuất huyết âm đạo bất thường. Nếu nhận thấy các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, mệt lả li bì, bứt rứt hoặc tiểu ít, người bệnh phải đến bệnh viện cấp cứu ngay. Việc theo dõi sát tại cơ sở y tế trong giai đoạn này giúp ngăn ngừa biến chứng sốc sốt xuất huyết đe dọa tính mạng.

Giai đoạn hồi phục sau ngày thứ bảy

Sau ngày thứ bảy, phần lớn người bệnh sẽ bước vào giai đoạn hồi phục kéo dài khoảng hai đến ba ngày tiếp theo. Hiện tượng thoát huyết tương chấm dứt hoàn toàn và cơ thể bắt đầu hấp thu lượng dịch thừa từ các mô trở lại lòng mạch máu. Thân nhiệt người bệnh trở về mức bình thường, thể trạng khỏe khoắn hơn, cảm giác ăn ngon miệng quay trở lại và lượng nước tiểu bài tiết nhiều hơn.

Trên da có thể xuất hiện các nốt ban hồi phục dạng chấm đỏ xen kẽ mảng da lành và cảm giác ngứa ngáy lòng bàn tay, bàn chân nhưng triệu chứng này sẽ nhanh chóng biến mất. Xét nghiệm máu lúc này cho thấy số lượng bạch cầu và tiểu cầu tăng dần về mức an toàn. Người bệnh vẫn nên duy trì chế độ nghỉ ngơi, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng dễ tiêu hóa để phục hồi hoàn toàn sức lực.

Lưu ý an toàn

Bài viết chỉ cung cấp thông tin y khoa tham khảo và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Sốt xuất huyết có thể diễn tiến nặng rất nhanh ngay cả khi cơn sốt đã giảm. Người bệnh tuyệt đối không tự ý truyền dịch tại nhà, không tự dùng thuốc kháng sinh hay các thuốc giảm đau chống viêm như aspirin và ibuprofen vì nguy cơ gây xuất huyết trầm trọng. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra kịp thời.

Tóm tắt

Sốt xuất huyết Dengue có thể tự khỏi ở thể nhẹ nhưng người bệnh không được chủ quan trong giai đoạn hạ sốt từ ngày thứ tư đến ngày thứ bảy. Việc hiểu rõ các giai đoạn phát triển của bệnh, bù nước đúng cách và tuân thủ lịch tái khám định kỳ là chìa khóa để bảo vệ tính mạng và hồi phục an toàn. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ khi chăm sóc người bệnh sốt xuất huyết.