Vì sao chúng ta dễ bị viêm họng vào mùa hè và cách phòng ngừa
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng là bệnh lý đường hô hấp trên rất phổ biến, thường bị lầm tưởng chỉ xuất hiện vào mùa đông hoặc khi chuyển mùa lạnh. Tuy nhiên, trên thực tế tại các phòng khám tai mũi họng, số lượng người bệnh đến khám vì đau rát họng, khàn tiếng và nuốt vướng trong những tháng cao điểm mùa hè lại chiếm tỷ lệ rất đáng kể.
Nguyên nhân cốt lõi khiến chúng ta dễ bị viêm họng vào mùa hè thường không bắt nguồn từ thời tiết lạnh mà xuất phát từ sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, thói quen sinh hoạt và việc sử dụng các thiết bị làm mát chưa hợp lý. Hiểu rõ các yếu tố kích thích này sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe vùng họng và duy trì thể trạng thoải mái suốt mùa nắng nóng.
Viêm họng vào mùa hè là gì?
Viêm họng vào mùa hè là tình trạng niêm mạc vùng hầu và họng bị viêm nhiễm, phù nề dưới tác động của các yếu tố kích ứng vật lý, hóa học hoặc do sự xâm nhập của vi sinh vật gây bệnh trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Người bệnh thường cảm thấy cổ họng khô rát, ngứa ngáy, nuốt đau, vướng đờm và đôi khi kèm theo sốt nhẹ hoặc mệt mỏi. Khác với mùa lạnh khi virus cúm là tác nhân chiếm ưu thế, viêm họng mùa hè chủ yếu bùng phát do sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa môi trường bên trong phòng máy lạnh và ngoài trời, cùng với việc lạm dụng đồ uống lạnh làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể.
Tác động của máy điều hòa nhiệt độ và hiện tượng sốc nhiệt
Nhiệt độ ngoài trời vào mùa hè thường rất cao, khiến nhiều người có thói quen hạ nhiệt độ máy điều hòa xuống mức thấp từ 18 đến 22 độ C để làm mát nhanh. Không khí điều hòa kín và thiếu độ ẩm làm khô lớp màng nhầy tự nhiên trên bề mặt niêm mạc họng.
Lớp màng nhầy này đóng vai trò như một tấm chắn sinh học giữ lại các hạt bụi, vi khuẩn và virus từ môi trường. Khi bị khô ráo và nứt nẻ, tế bào biểu mô đường hô hấp trên suy yếu khả năng tự bảo vệ, tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây viêm nhiễm tại chỗ bùng phát.
Bên cạnh đó, việc thường xuyên di chuyển đột ngột giữa phòng lạnh sâu và không gian ngoài trời nắng gắt gây ra hiện tượng sốc nhiệt. Sự co giãn mạch máu ngoại vi quá nhanh làm rối loạn hệ thần kinh thực vật và suy giảm miễn dịch tạm thời, khiến cơ thể dễ dàng bị kích ứng vùng hầu họng.
Thói quen dùng nhiều nước đá lạnh và đồ uống ướp lạnh
Để giải tỏa cơn khát tức thì dưới thời tiết oi bức, nhiều người thường uống liên tục các loại nước đá lạnh, bia lạnh hoặc nước ngọt có ga ướp lạnh sâu. Việc tiếp xúc đột ngột với nguồn nhiệt quá thấp khiến các mao mạch nuôi dưỡng vùng họng co thắt mạnh.
Hiện tượng co mạch cục bộ làm giảm lưu lượng máu cung cấp các tế bào miễn dịch đến bảo vệ mô họng. Đồng thời, nhiệt độ lạnh làm tê liệt tạm thời hoạt động của các biểu mô lông chuyển, vốn có chức năng quét sạch chất bẩn và mầm bệnh ra khỏi đường thở.
Ngoài ra, đồ uống ngọt chứa nhiều đường hóa học có thể làm tăng độ nhớt của dịch tiết hầu họng, gây ứ đọng đờm nhớt và kích thích phản ứng ho hoặc khạc nhổ liên tục, dẫn đến tổn thương cơ học cho niêm mạc vòm họng.
Tình trạng mất nước và sự phát triển của vi sinh vật gây bệnh
Mùa hè là giai đoạn cơ thể tiết nhiều mồ hôi qua da để điều hòa thân nhiệt, dẫn đến nguy cơ mất nước và thiếu hụt điện giải nếu không được bù đắp kịp thời. Tình trạng thiếu nước làm giảm lượng nước bọt và dịch tiết bảo vệ tại hầu họng, khiến cổ họng luôn trong trạng thái khô ráp, ngứa ngáy.
Thời tiết nóng ẩm đặc trưng của mùa hè cũng tạo điều kiện lý tưởng cho các loại virus như Enterovirus, Adenovirus và các chủng vi khuẩn đường hô hấp nhân lên mạnh mẽ. Khi sức đề kháng của cơ thể suy giảm do thời tiết nắng gắt, các tác nhân này dễ dàng xâm nhập và gây bệnh.
Các hoạt động vui chơi giải trí ngoài trời tập trung đông người, tắm tại các hồ bơi công cộng không đảm bảo vệ sinh nguồn nước cũng làm tăng nguy cơ hít phải nước bẩn hoặc lây nhiễm chéo các mầm bệnh truyền nhiễm qua đường giọt bắn.
Biện pháp phòng ngừa và chăm sóc họng đúng cách trong mùa nóng
Để bảo vệ đường hô hấp trong mùa nóng, người dân nên duy trì nhiệt độ điều hòa trong khoảng từ 26 đến 28 độ C và sử dụng thêm máy tạo ẩm hoặc đặt một chậu nước sạch trong phòng kín để giữ độ ẩm không khí từ 50 đến 60 phần trăm.
Tránh việc bước ngay vào phòng máy lạnh lạnh ngắt khi cơ thể đang vã nhiều mồ hôi hoặc vừa đi ngoài trời nắng về. Nên ngồi ở nơi thoáng gió, lau khô mồ hôi và để cơ thể hạ nhiệt tự nhiên trước khi bật quạt hay vào phòng lạnh.
Tập thói quen uống đủ từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày bằng nước lọc ấm hoặc nước ở nhiệt độ thường, hạn chế tối đa việc ngậm đá viên hoặc uống đồ lạnh sâu. Thường xuyên súc miệng và rửa họng bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9 phần trăm sau khi ra ngoài về và trước khi đi ngủ để làm sạch bề mặt niêm mạc.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay corticoid để tự điều trị tại nhà khi thấy đau họng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục, nuốt nghẹn nghiêm trọng, khó thở hoặc khạc ra đờm có lẫn máu, cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra.
Tóm tắt
Viêm họng mùa hè phần lớn khởi phát từ thói quen sinh hoạt và việc sử dụng điều hòa nhiệt độ chưa hợp lý. Việc chủ động điều chỉnh nhiệt độ phòng, uống đủ nước ấm và giữ gìn vệ sinh vòm họng hằng ngày sẽ giúp niêm mạc đường hô hấp luôn khỏe mạnh. Khi các triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu nhiễm khuẩn, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bị viêm họng vào mùa hè có nên uống nước đá lạnh không?
Người bị viêm họng nên ưu tiên uống nước ở nhiệt độ phòng hoặc nước ấm nhẹ. Nước đá lạnh làm co mạch máu tại niêm mạc họng, khiến lớp dịch nhầy bảo vệ suy giảm và tạo điều kiện cho vi khuẩn hoặc virus phát triển gây đau rát nhiều hơn.
Nhiệt độ máy lạnh bao nhiêu là phù hợp để tránh đau họng?
Người dùng nên cài đặt nhiệt độ điều hòa trong khoảng từ 26 đến 28 độ C và duy trì độ chênh lệch với môi trường bên ngoài không quá 5 đến 7 độ C. Mức nhiệt này giúp cơ thể mát mẻ nhưng không gây khô niêm mạc họng.
Viêm họng mùa hè thường kéo dài trong bao lâu?
Viêm họng do thói quen sinh hoạt thường thuyên giảm sau 3 đến 5 ngày nếu được nghỉ ngơi, giữ ẩm họng và điều chỉnh môi trường sống. Nếu triệu chứng đau rát kéo dài quá 1 tuần, người bệnh cần đi khám chuyên khoa tai mũi họng.
Bị rát họng vào mùa hè có cần uống thuốc kháng sinh ngay không?
Đa số các đợt viêm họng khởi phát do virus hoặc kích ứng niêm mạc, kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng trong những trường hợp này. Việc tự ý mua và dùng kháng sinh có thể gây nhờn thuốc và tác dụng phụ, chỉ sử dụng khi bác sĩ chỉ định.
Làm cách nào để giảm ngứa rát cổ họng nhanh tại nhà?
Người bệnh có thể súc miệng họng bằng nước muối sinh lý ấm, uống nhiều nước lọc từng ngụm nhỏ, dùng trà thảo mộc ấm pha mật ong và bật máy phun sương tạo ẩm trong phòng ngủ để làm dịu cảm giác khó chịu.
