Sốt xuất huyết có được uống kháng sinh không và lưu ý

Sốt xuất huyết có được uống kháng sinh không?

Sốt xuất huyết là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi vằn Aedes aegypti. Đặc trưng của bệnh là sốt cao liên tục khó hạ, đau đầu dữ dội, đau hốc mắt, mỏi cơ khớp và có thể kèm theo các nốt xuất huyết dưới da. Bệnh diễn tiến qua nhiều giai đoạn khác nhau và có thể trở nặng vào khoảng ngày thứ ba đến ngày thứ bảy của đợt bệnh.

Về mặt dược lý, thuốc kháng sinh là nhóm thuốc chuyên biệt được sản xuất để tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn, hoàn toàn không có hiệu lực đối với các tác nhân gây bệnh là virus. Do căn nguyên của sốt xuất huyết là virus Dengue, việc dùng kháng sinh là không phù hợp về mặt cơ chế bệnh sinh và không mang lại bất kỳ lợi ích điều trị nào cho người bệnh nếu không có bằng chứng nhiễm khuẩn kèm theo.

Lý do thuốc kháng sinh không có tác dụng với bệnh sốt xuất huyết

Căn nguyên gây ra bệnh sốt xuất huyết là virus Dengue, một loại virus thuộc họ Flaviviridae. Trong khi đó, thuốc kháng sinh chỉ có cơ chế tác động lên cấu trúc tế bào vi khuẩn như thành tế bào, màng tế bào, quá trình tổng hợp protein hoặc axit nucleic của vi khuẩn. Cấu trúc sinh học của virus hoàn toàn khác biệt với tế bào vi khuẩn, do đó kháng sinh không thể nhận diện hay tiêu diệt được virus Dengue.

Việc uống kháng sinh không thể giúp người bệnh cắt cơn sốt, không làm giảm bớt cảm giác đau nhức hay mệt mỏi, và càng không thể rút ngắn thời gian diễn tiến tự nhiên của bệnh. Quá trình hồi phục sau khi nhiễm virus Dengue phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể cùng với các biện pháp điều trị nâng đỡ thể trạng thích hợp.

Những nguy cơ tiềm ẩn khi tự ý dùng kháng sinh trong đợt sốt xuất huyết

Tự ý sử dụng thuốc kháng sinh khi đang mắc sốt xuất huyết có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe. Thuốc kháng sinh khi đi vào cơ thể cần được chuyển hóa qua gan và đào thải qua thận, điều này tạo thêm áp lực chuyển hóa lớn trong bối cảnh gan của người bệnh sốt xuất huyết vốn đã có nguy cơ bị tổn thương do virus.

Bên cạnh đó, việc dùng kháng sinh bừa bãi có thể gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột, dẫn đến tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa, làm tình trạng mất nước và điện giải trở nên trầm trọng hơn. Một số trường hợp có thể bị dị ứng thuốc kháng sinh gây nổi mẩn đỏ, rất dễ bị chẩn đoán nhầm lẫn với các nốt phát ban hoặc ban xuất huyết của bệnh. Ngoài ra, lạm dụng kháng sinh còn là nguyên nhân trực tiếp làm gia tăng tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh trong cộng đồng, khiến việc điều trị các bệnh nhiễm trùng thực sự sau này gặp nhiều khó khăn.

Trường hợp nào người bệnh sốt xuất huyết cần dùng đến kháng sinh

Thuốc kháng sinh chỉ được cân nhắc sử dụng trong trường hợp người bệnh sốt xuất huyết xuất hiện tình trạng bội nhiễm vi khuẩn thứ phát. Bội nhiễm có thể xảy ra khi sức đề kháng của cơ thể suy giảm, tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn cơ hội xâm nhập và gây tổn thương tại đường hô hấp, tiết niệu hoặc qua các tổn thương trên bề mặt da.

Quyết định có sử dụng kháng sinh hay không bắt buộc phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định sau khi đã thăm khám cẩn thận và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết như xét nghiệm công thức máu, đo nồng độ protein phản ứng C hoặc nuôi cấy vi khuẩn. Người bệnh và gia đình tuyệt đối không được tự suy đoán tình trạng nhiễm khuẩn để tự mua thuốc điều trị tại nhà, nhằm tránh nguy cơ dùng sai nhóm thuốc hoặc sai chỉ định y khoa.

Nguyên tắc hạ sốt và chăm sóc đúng cách khi bị sốt xuất huyết

Biện pháp cốt lõi trong chăm sóc bệnh nhân sốt xuất huyết là kiểm soát thân nhiệt an toàn và bù dịch tích cực. Hoạt chất hạ sốt được lựa chọn hàng đầu và an toàn nhất là Paracetamol đơn chất, sử dụng theo đúng khoảng cách thời gian và hướng dẫn của nhân viên y tế để tránh nguy cơ quá liều gây độc cho tế bào gan.

Người bệnh cần tuyệt đối tránh các thuốc giảm đau, hạ sốt thuộc nhóm chống viêm không steroid như Aspirin và Ibuprofen, bởi các hoạt chất này ức chế kết tập tiểu cầu và gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tăng nghiêm trọng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa. Song song với dùng thuốc hạ sốt, người bệnh cần uống nhiều nước, nước trái cây giàu vitamin C hoặc dung dịch bù nước oresol được pha đúng tỷ lệ, kết hợp nghỉ ngơi tại giường để cơ thể nhanh chóng phục hồi thể lực.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức thường thức và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ của bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt hoặc tự truyền dịch tại nhà khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn liên tục, chảy máu chân răng, chảy máu cam, đi ngoài phân đen hoặc li bì, mệt lả để được can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Tóm lại, người mắc sốt xuất huyết tuyệt đối không được tự ý uống thuốc kháng sinh do thuốc không có tác dụng với virus Dengue và có thể gây nhiều biến chứng bất lợi. Việc chăm sóc cần tập trung vào bù nước điện giải đầy đủ, hạ sốt đúng cách bằng Paracetamol và theo dõi sát sao tại cơ sở y tế để bảo đảm an toàn tính mạng.