Rốn trẻ sơ sinh bao lâu thì rụng và cách chăm sóc

Rốn trẻ sơ sinh bao lâu thì rụng là gì?

Sau khi kẹp cắt dây rốn lúc chào đời, mỏm cụt dây rốn dài khoảng 2 đến 3 cm sẽ dần khô lại và rụng đi, để lại vết sẹo đáy rốn vĩnh viễn trên bụng của trẻ. Quá trình rụng rốn bản chất là một hiện tượng hoại tử vô khuẩn sinh lý. Sau khi mạch máu rốn co thắt và tắc nghẽn, các mô liên kết của cuống rốn mất nước nhanh chóng dưới tác động của không khí bên ngoài. Đồng thời, các tế bào bạch cầu đa nhân trung tính của hệ miễn dịch di chuyển đến ranh giới giữa cuống rốn và thành bụng để thực hiện quá trình tiêu hủy liên kết mô, giúp cuống rốn tự tách rời. Đây là giai đoạn chuyển tiếp nhạy cảm vì gốc rốn lúc chưa lành hẳn vẫn là một cửa ngõ mở dễ bị vi khuẩn xâm nhập nếu không được chăm sóc cẩn thận.

Thời gian rụng rốn thông thường ở trẻ sơ sinh

Thông thường, cuống rốn của trẻ sơ sinh sẽ tự khô, teo dần và rụng trong khoảng từ 7 đến 14 ngày sau sinh. Ở một số trẻ khỏe mạnh, quá trình này có thể diễn ra sớm hơn vào khoảng ngày thứ 5 hoặc kéo dài đến tuần thứ 3. Khoảng thời gian này phụ thuộc vào cơ địa của từng bé, độ dày của dây rốn lúc cắt cũng như phương pháp chăm sóc vệ sinh cuống rốn hằng ngày tại gia đình.

Trong những ngày đầu, cuống rốn có màu trắng ánh vàng và mềm. Sau đó, dưới tác động của quá trình mất nước tự nhiên và hoạt động của các tế bào bạch cầu, cuống rốn sẽ chuyển dần sang màu nâu, xám rồi đen lại trước khi tự tách rời khỏi thành bụng. Quá trình này diễn ra hoàn toàn sinh lý, không gây đau đớn cho trẻ nếu không có hiện tượng viêm nhiễm đi kèm. Phụ huynh không cần quá sốt ruột so sánh thời gian rụng rốn giữa các bé khác nhau.

Các yếu tố ảnh hưởng khiến rốn trẻ chậm rụng

Một số trẻ có thể rụng rốn muộn hơn mốc 2 hoặc 3 tuần sau sinh. Nguyên nhân phổ biến nhất là do việc chăm sóc rốn chưa đúng cách, chẳng hạn như để cuống rốn luôn trong tình trạng ẩm ướt, quấn tã kín trùm lên rốn hoặc băng rốn quá chặt khiến không khí không thể lưu thông để làm khô mỏm cụt rốn.

Bên cạnh yếu tố chăm sóc, việc chậm rụng rốn đôi khi liên quan đến một số tình trạng y khoa bẩm sinh. Trẻ sinh non nhẹ cân, trẻ sinh mổ hoặc trẻ mắc chứng suy giảm khả năng bám dính của bạch cầu có thể mất nhiều thời gian hơn để cuống rốn tự tách rời. Ngoài ra, các bất thường giải phẫu như tồn tại ống rốn – bàng quang hay ống noãn hoàng cũng có thể khiến vùng rốn liên tục tiết dịch và khó rụng. Nếu rốn của trẻ chưa rụng sau 3 đến 4 tuần, gia đình nên đưa trẻ tới cơ sở y tế để được kiểm tra cụ thể.

Cách chăm sóc và vệ sinh rốn hằng ngày để rốn rụng tự nhiên

Nguyên tắc quan trọng nhất trong chăm sóc rốn trẻ sơ sinh hiện nay là giữ rốn sạch và khô tự nhiên. Người chăm sóc cần rửa tay thật kỹ bằng xà phòng và nước sạch trước khi chạm vào vùng bụng của bé. Trong sinh hoạt hằng ngày, hãy để cuống rốn hở thoáng tiếp xúc với không khí, không nên dùng băng gạc quấn kín quanh bụng trẻ vì sẽ tạo môi trường ẩm ướt thuận lợi cho vi khuẩn kỵ khí phát triển.

Khi mặc tã dán hoặc tã vải, cha mẹ cần chú ý gập mép tã xuống dưới mức cuống rốn. Điều này giúp ngăn ngừa nước tiểu và phân từ tã dính vào vết thương hở ở gốc rốn, đồng thời tránh cho mép tã cọ xát gây trầy xước mô hạt. Khi tắm cho bé, có thể tắm toàn thân nhưng tránh ngâm rốn quá lâu trong bồn nước bẩn, sau đó dùng khăn hoặc tạc gạc vô trùng nhẹ nhàng thấm thật khô chân rốn và vùng da xung quanh.

Dấu hiệu nhiễm trùng rốn cần đưa trẻ đi khám ngay

Nhiễm trùng rốn là một cấp cứu nhi khoa nguy hiểm vì mạch máu rốn thông thẳng vào tuần hoàn gan và tuần hoàn chung của trẻ sơ sinh, rất dễ dẫn đến nhiễm khuẩn huyết nếu không can thiệp kịp thời. Cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác khi quan sát thấy vùng da xung quanh chân rốn sưng đỏ, phù nề, nóng hơn các vùng da khác hoặc đường kính quầng đỏ lan rộng trên 2 cm.

Một số biểu hiện báo động khác bao gồm cuống rốn chảy mủ màu vàng hoặc xanh, có mùi hôi thối nồng nặc, rỉ máu liên tục không tự cầm sau khi dùng gạc ép nhẹ. Bên cạnh triệu chứng tại chỗ, nếu trẻ có biểu hiện toàn thân như sốt cao trên 38 độ C hoặc hạ thân nhiệt, bú kém, ngủ li bì khó đánh thức, thở nhanh, chướng bụng thì cần đưa trẻ đến bệnh viện có khoa sơ sinh ngay lập tức để bác sĩ chẩn đoán và điều trị kháng sinh phù hợp.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không rắc bột kháng sinh, đắp lá thuốc, tro bếp hoặc bất kỳ loại thảo dược dân gian nào lên cuống rốn của trẻ sơ sinh vì nguy cơ gây uốn ván rốn và nhiễm trùng huyết rất cao. Không dùng cồn 70 độ hoặc cồn i-ốt bôi liên tục lên rốn nếu không có chỉ định từ bác sĩ vì có thể gây tổn thương da non nớt của bé. Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa khi nhận thấy vùng rốn có dấu hiệu bất thường.

Tóm tắt

Quá trình rụng rốn ở trẻ sơ sinh diễn ra tự nhiên nếu cuống rốn được giữ sạch và khô thoáng mỗi ngày. Phụ huynh không nên nóng vội tác động lực hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng. Việc theo dõi sát các biểu hiện tại rốn và liên hệ sớm với bác sĩ chuyên khoa nhi khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp bảo vệ sức khỏe toàn diện cho trẻ trong những tuần đầu đời.