Nên làm gì khi trẻ sơ sinh bị ho sổ mũi an toàn tại nhà

Trẻ sơ sinh bị ho sổ mũi là gì?

Trẻ sơ sinh có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và cấu trúc khoang mũi rất nhỏ, vì vậy bất kỳ sự tắc nghẽn dịch nhầy nào cũng tác động rõ rệt đến quá trình hô hấp và việc bú mẹ. Phản xạ ho thực chất là cơ chế tự vệ sinh lý có lợi, giúp tống xuất chất nhầy, vi khuẩn và các tác nhân gây kích ứng ra khỏi niêm mạc khí phế quản. Tuy nhiên, ở giai đoạn sơ sinh, phản xạ này còn yếu và cơ hô hấp nhanh mỏi.

Hiện tượng sổ mũi thường khởi đầu bằng dịch lỏng trong suốt, sau đó có thể đặc dần do bạch cầu và mảnh vụn tế bào tích tụ. Nếu dịch mũi ứ đọng nhiều ở vòm họng, chất nhầy sẽ chảy ngược xuống họng kích thích các cơn ho xuất hiện dày hơn, đặc biệt khi bé nằm ngủ. Phụ huynh cần bình tĩnh theo dõi màu sắc dịch mũi, tính chất tiếng ho, biểu hiện toàn thân và khả năng bú của con để có hướng hỗ trợ phù hợp.

Vệ sinh mũi họng đúng cách bằng nước muối sinh lý

Biện pháp căn bản và an toàn hàng đầu khi trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi, sổ mũi là sử dụng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương natri clorid không phẩy chín phần trăm để làm mềm và loãng chất nhầy. Phụ huynh nên đặt trẻ nằm nghiêng hoặc nâng nhẹ đầu, nhỏ từ một đến hai giọt nước muối sinh lý vào từng bên mũi trước cữ bú khoảng mười lăm phút.

Sau khi dịch nhầy đã loãng ra, nếu bé vẫn khụt khịt khó chịu, cha mẹ có thể dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng bằng bóng cao su mềm để nhẹ nhàng lấy dịch ngoài cửa mũi. Không nên hút mũi quá ba lần mỗi ngày để tránh làm tổn thương niêm mạc mũi non nớt của bé. Toàn bộ dụng cụ vệ sinh mũi cần được rửa sạch và tiệt trùng cẩn thận trước và sau mỗi lần sử dụng nhằm ngăn ngừa bội nhiễm vi khuẩn.

Đảm bảo cữ bú và duy trì độ ẩm không khí trong phòng

Khi đường thở bị cản trở bởi dịch nhầy, trẻ sơ sinh thường bú ngắt quãng, nhanh mệt và dễ bỏ bú giữa chừng. Để đảm bảo trẻ không bị mất nước và có đủ năng lượng phục hồi, người mẹ nên chia nhỏ các cữ bú trong ngày, cho con bú thành nhiều lần với lượng sữa vừa phải. Sữa mẹ cung cấp lượng kháng thể tự nhiên phong phú cùng nguồn dinh dưỡng thiết yếu giúp tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ.

Bên cạnh đó, việc giữ độ ẩm không khí trong phòng ngủ ở mức thích hợp bằng máy phun sương tạo ẩm hoặc đặt một chậu nước sạch sẽ ngăn chặn niêm mạc đường thở bị khô rát. Nhiệt độ phòng nên duy trì ổn định, tránh gió lùa trực tiếp hoặc để luồng gió điều hòa thổi thẳng vào vị trí trẻ nằm ngủ.

Những sai lầm cần tuyệt đối tránh khi chăm sóc bé

Nhiều gia đình thường lo lắng quá mức nên vội vã áp dụng các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng khoa học, gây nguy hiểm cho trẻ sơ sinh. Phụ huynh tuyệt đối không nhỏ nước ép tỏi, hành hoặc các loại tinh dầu đậm đặc trực tiếp vào mũi bé vì có thể gây bỏng rát, hoại tử niêm mạc mũi hoặc co thắt đường thở cấp tính.

Ngoài ra, việc tự ý mua các loại thuốc kháng sinh, thuốc giảm ho hoặc thuốc co mạch chống nghẹt mũi mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi là vô cùng nguy hiểm. Hệ thống chuyển hóa qua gan và thận của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện, việc sử dụng thuốc sai chỉ định dễ dẫn đến ngộ độc hoặc ức chế trung tâm hô hấp ở não bộ.

Nhận biết các biểu hiện nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay

Do bệnh đường hô hấp ở trẻ sơ sinh có thể chuyển biến rất nhanh thành viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi, việc theo dõi sát sao nhịp thở là yếu tố sống còn. Cha mẹ cần vén áo quan sát lồng ngực khi bé nằm yên tĩnh để đếm nhịp thở trong trọn vẹn một phút. Nếu trẻ thở nhanh trên sáu mươi lần mỗi phút hoặc có dấu hiệu rút lõm lồng ngực rõ rệt, cần đưa bé đến bệnh viện ngay lập tức.

Các biểu hiện báo động khác bao gồm cánh mũi phập phồng, tiếng thở rên, da xanh tái hoặc tím quanh môi, sốt cao khó hạ, li bì khó đánh thức, nôn trớ liên tục và từ chối bú hoàn toàn. Việc thăm khám kịp thời của bác sĩ nhi khoa sẽ giúp phát hiện sớm tổn thương nhu mô phổi và có phác đồ điều trị can thiệp chính xác.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp. Phụ huynh không được tự ý cho trẻ uống bất kỳ loại thuốc giảm ho, long đờm hay kháng sinh nào khi chưa có đơn từ bác sĩ nhi khoa. Trẻ sơ sinh dưới ba tháng tuổi khi có triệu chứng sốt hoặc thở bất thường cần được đưa đến bệnh viện chuyên khoa để kiểm tra ngay, tránh nguy cơ diễn tiến suy hô hấp đột ngột.

Tóm tắt

Chăm sóc trẻ sơ sinh bị ho sổ mũi đòi hỏi sự kiên nhẫn và cẩn trọng tối đa từ các bậc phụ huynh. Bằng cách vệ sinh mũi nhẹ nhàng, duy trì đủ cữ bú và chủ động theo dõi nhịp thở hàng ngày, gia đình sẽ giúp bé sớm vượt qua khó chịu đường hô hấp trên. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện bất thường nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa để bé được can thiệp kịp thời.