Rối loạn ý thức: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí

Tổng quan về rối loạn ý thức

Ý thức là một trạng thái thần kinh phức hợp cho phép con người nhận biết về sự tồn tại của chính mình và môi trường xung quanh, đồng thời duy trì khả năng tương tác có mục đích. Về mặt sinh lý thần kinh, ý thức đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa hệ thống lưới hoạt hóa hướng lên ở thân não, đồi thị và toàn bộ vỏ não hai bên bán cầu. Sự tỉnh táo thể hiện qua chu kỳ thức mở mắt, trong khi nội dung nhận thức thể hiện qua tư duy, cảm xúc, ngôn ngữ và khả năng định hướng.

Rối loạn ý thức xuất hiện khi có sự gián đoạn cấu trúc hoặc suy thoái chức năng tại các vùng giải phẫu thần kinh nêu trên. Tùy thuộc vào vị trí, diện tích tổn thương và nguyên nhân bệnh sinh, suy giảm ý thức được phân loại thành các mức độ và trạng thái lâm sàng khác nhau:

Trạng thái hôn mê là mức độ suy giảm ý thức nghiêm trọng nhất, trong đó người bệnh hoàn toàn không mở mắt, không có chu kỳ thức ngủ và không thể đánh thức bằng bất kỳ kích thích nào từ lời nói đến kích thích đau. Tình trạng này thường là giai đoạn cấp tính kéo dài từ vài ngày đến vài tuần.

Trạng thái thực vật hay còn gọi là hội chứng mất nhận thức tỉnh táo, xảy ra khi chức năng thân não được hồi phục giúp người bệnh có thể tự mở mắt, duy trì nhịp thở và chu kỳ ngủ thức tự nhiên, nhưng hoàn toàn mất đi nhận thức về bản thân và môi trường. Người bệnh không có các đáp ứng chủ ý hoặc giao tiếp có ý nghĩa.

Trạng thái ý thức tối thiểu là giai đoạn người bệnh đã có những bằng chứng rõ ràng nhưng không liên tục về nhận thức. Họ có thể dõi mắt theo đồ vật, đáp ứng với mệnh lệnh đơn giản hoặc thể hiện cảm xúc phù hợp ở một số thời điểm nhất định.

Ngoài ra, trên lâm sàng còn ghi nhận hội chứng khóa trong. Mặc dù người bệnh hoàn toàn tỉnh táo và giữ nguyên nhận thức, họ bị liệt toàn bộ cơ vân ngoại trừ cử động mắt thẳng đứng và chớp mắt, thường do tổn thương vùng cầu não trước.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Rối loạn ý thức xảy ra khi các tế bào thần kinh tại vỏ não hoặc hệ thống lưới hoạt hóa ở thân não bị phá hủy cấu trúc hoặc rối loạn chuyển hóa năng lượng nghiêm trọng. Các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ dẫn đến tình trạng này thường được chia thành ba nhóm bệnh sinh chính:

Nhóm thứ nhất là các tổn thương cấu trúc não bộ do chấn thương ngoại lực. Tai nạn giao thông, té ngã từ trên cao, tai nạn lao động hoặc bạo lực vùng đầu có thể gây dập não, rách mạch máu màng cứng, xuất huyết dưới nhện hoặc tổn thương sợi trục lan tỏa. Khi áp lực nội sọ tăng vọt hoặc mô não bị chèn ép trực tiếp, dẫn truyền thần kinh trung ương bị đình trệ đột ngột dẫn đến mất ý thức ngay lập tức hoặc hôn mê sâu tiến triển.

Nhóm thứ hai là các tổn thương não cấp tính không do chấn thương. Đột quỵ thiếu máu não cục bộ do tắc mạch máu lớn hoặc xuất huyết não do vỡ phình mạch làm gián đoạn dòng máu nuôi dưỡng các trung tâm thần kinh trọng yếu. Tình trạng thiếu oxy não kéo dài sau ngừng tim, ngạt nước, hít phải khí độc carbon monoxide cũng hủy hoại nhanh chóng các tế bào thần kinh vốn rất nhạy cảm với oxy. Bên cạnh đó, các bệnh lý nhiễm trùng như viêm não do virus, viêm màng não mủ hoặc áp xe não gây phản ứng viêm phù nề nghiêm trọng làm suy sụp chức năng vỏ não.

Nhóm thứ ba là rối loạn chuyển hóa, nhiễm độc và bệnh lý tiến triển mạn tính. Tình trạng hạ đường huyết nặng làm não cạn kiệt nguồn cung cấp năng lượng sinh học chính, trong khi hôn mê tăng áp lực thẩm thấu hoặc nhiễm toan ceton do đái tháo đường làm rối loạn điện giải tế bào. Suy gan cấp gây tích tụ độc chất amoniac, suy thận giai đoạn cuối gây hội chứng ure huyết cao đều có thể dẫn đến bệnh não chuyển hóa. Sử dụng thuốc an thần quá liều hoặc lạm dụng kéo dài, ngộ độc rượu cấp, chất ma túy cũng ức chế sâu sắc thụ thể dẫn truyền thần kinh. Ngoài ra, các bệnh lý thoái hóa thần kinh tiến triển như Alzheimer, Parkinson, bệnh Huntington hoặc u não xâm lấn sẽ phá hủy dần dần mạng lưới nơ-ron qua nhiều năm tháng, dẫn tới suy giảm ý thức nặng ở giai đoạn cuối.

Yếu tố nguy cơ gia tăng ở người cao tuổi có nhiều bệnh lý nền tim mạch, người mắc tăng huyết áp không kiểm soát, người có tiền sử động kinh hoặc làm việc trong môi trường dễ xảy ra chấn thương mà thiếu trang bị bảo hộ.

Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp

Biểu hiện lâm sàng của rối loạn ý thức rất phong phú, biến thiên từ mức độ nhẹ kín đáo cho đến tình trạng mất đáp ứng hoàn toàn. Việc đánh giá dựa trên ba khía cạnh chính bao gồm khả năng mở mắt, phản ứng bằng lời nói và đáp ứng vận động.

Ở giai đoạn đầu hoặc mức độ nhẹ, người bệnh thường có dấu hiệu ngủ gà, li bì, ngủ nhiều hơn bình thường nhưng vẫn có thể đánh thức bằng lời gọi to hoặc lay nhẹ. Khi tỉnh dậy, họ thường tỏ ra lờ đờ, chậm chạp, mất khả năng tập trung chú ý, nói năng ngắt quãng và gặp khó khăn trong việc xác định thời gian trong ngày hoặc địa điểm hiện tại. Trạng thái lú lẫn cấp tính hay mê sảng cũng có thể xuất hiện, đặc trưng bởi sự bồn chồn, kích động, nhìn thấy ảo giác hoặc thay đổi cảm xúc thất thường không rõ lý do.

Khi mức độ suy giảm ý thức tiến triển nặng hơn đến bán hôn mê và hôn mê, người bệnh hoàn toàn không mở mắt và không thể đánh thức ngay cả khi tác động kích thích đau như ấn góc hàm hay day xương ức. Các phản xạ tự nhiên của thân não như phản xạ đồng tử với ánh sáng, phản xạ giác mạc, phản xạ ho khạc và nuốt dần bị suy yếu hoặc mất hẳn. Về mặt vận động, người bệnh có thể nằm bất động mềm nhẽo, hoặc xuất hiện các tư thế co cứng bệnh lý bất thường như tư thế co cứng mất vỏ khi hai tay gấp chặt vào ngực hai chân duỗi thẳng, hoặc tư thế duỗi cứng mất não khi cả tay và chân đều duỗi thẳng xoay vào trong.

Bên cạnh sự suy giảm tri giác, các dấu hiệu cảnh báo nguy kịch thường đi kèm bao gồm nhịp thở bất thường dạng Cheyne-Stokes hoặc thở ngáp cá, tụt huyết áp hoặc tăng huyết áp kịch phát kèm mạch chậm, sốt cao ác tính, co giật toàn thể và rối loạn kiểm soát cơ vòng gây tiêu tiểu không tự chủ.

Cần lưu ý một số tình trạng dễ gây nhầm lẫn trên lâm sàng. Hội chứng khóa trong khiến người bệnh liệt toàn thân không nói được nhưng ý thức vẫn hoàn toàn tỉnh táo. Chứng mất ngôn ngữ toàn bộ do tổn thương thùy thái dương bán cầu ưu thế khiến người bệnh không hiểu lời và không nói được nhưng vẫn nhận thức được môi trường. Ngoài ra, trạng thái sững sờ trong rối loạn tâm thần phân liệt hay trầm cảm nặng cũng có thể biểu hiện như mất phản ứng bên ngoài nhưng bản chất không phải do tổn thương thực thể ở hệ thống lưới hoạt hóa.

Chẩn đoán

Chẩn đoán rối loạn ý thức là một quy trình cấp cứu thần kinh đòi hỏi sự khẩn trương nhằm xác định đồng thời hai mục tiêu là đánh giá mức độ suy giảm tri giác và tìm kiếm căn nguyên bệnh sinh trực tiếp. Bác sĩ lâm sàng trước hết sẽ khai thác bệnh sử từ người nhà hoặc nhân chứng, tìm hiểu thời điểm khởi phát triệu chứng đột ngột hay từ từ, các chấn thương đầu gần đây, tiền sử dùng thuốc, bệnh mạn tính cũng như tiền sử sử dụng chất kích thích.

Để lượng giá khách quan mức độ tỉnh táo, Thang điểm hôn mê Glasgow là công cụ tiêu chuẩn được áp dụng phổ biến nhất. Thang điểm này đánh giá độc lập ba phản ứng gồm mở mắt từ một đến bốn điểm, đáp ứng lời nói từ một đến năm điểm và đáp ứng vận động từ một đến sáu điểm. Tổng điểm dao động từ ba điểm tương ứng với hôn mê sâu nhất đến mười lăm điểm đại diện cho trạng thái hoàn toàn tỉnh táo. Bên cạnh đó, thang điểm FOUR cũng thường được các đơn vị hồi sức tích cực sử dụng để đánh giá chi tiết hơn về phản xạ thân não và kiểu thở của người bệnh có đặt nội khí quản.

Khám thần kinh toàn diện tập trung vào kích thước và phản xạ của đồng tử, phản xạ mắt – đầu, trương lực cơ và các dấu hiệu thần kinh khu trú nhằm định vị vị trí tổn thương tại bán cầu đại não hay thân não. Song song đó, các xét nghiệm cận lâm sàng được chỉ định khẩn cấp bao gồm đo đường huyết mao mạch tại giường để loại trừ hạ đường huyết, khí máu động mạch, công thức máu, điện giải đồ, chức năng gan, thận và xét nghiệm độc chất trong nước tiểu hoặc máu.

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh thần kinh đóng vai trò then chốt. Chụp cắt lớp vi tính sọ não không cản quang là lựa chọn hàng đầu để nhanh chóng phát hiện xuất huyết não, tụ máu nội sọ, chấn thương vỡ xương sọ hoặc phù não cấp. Chụp cộng hưởng từ sọ não giúp khảo sát chi tiết hơn các tổn thương nhồi máu não giai đoạn sớm, viêm não, tổn thương sợi trục lan tỏa hoặc tổn thương vi thể tại thân não. Trong những trường hợp nghi ngờ co giật kín đáo hoặc trạng thái động kinh không co giật, điện não đồ sẽ được thực hiện để ghi nhận hoạt điện sinh lý của não bộ.

Tiên lượng và khả năng hồi phục của các trạng thái rối loạn ý thức kéo dài

Khả năng hồi phục của người bệnh sau tổn thương não phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi, nguyên nhân gây tổn thương, mức độ tổn thương trên hình ảnh học và thời gian duy trì tình trạng suy giảm ý thức. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy tổn thương não do chấn thương thường có tiên lượng phục hồi khả quan hơn so với tổn thương do thiếu oxy não lan tỏa sau ngừng tuần hoàn.

Thời gian người bệnh nằm trong trạng thái rối loạn ý thức là thước đo quan trọng để đánh giá khả năng hồi phục. Tình trạng hôn mê thông thường chỉ kéo dài từ hai đến bốn tuần, sau đó người bệnh sẽ tỉnh lại hoặc chuyển sang trạng thái thực vật hoặc trạng thái ý thức tối thiểu. Nếu trạng thái thực vật kéo dài liên tục trên ba tháng đối với tổn thương não không do chấn thương, hoặc trên mười hai tháng đối với chấn thương sọ não kín, khả năng lấy lại nhận thức thường trở nên rất thấp và được xem là trạng thái thực vật vĩnh viễn.

Quá trình hồi phục chức năng não bộ thường diễn ra theo từng nấc thang chậm rãi, đòi hỏi sự kiên trì phối hợp giữa chăm sóc y tế chuyên sâu, kích thích thần kinh và vật lý trị liệu phục hồi chức năng toàn diện. Việc đánh giá tiên lượng luôn cần sự theo dõi liên tục và chẩn đoán khách quan của bác sĩ chuyên khoa thần kinh qua từng giai đoạn phát triển lâm sàng.

Các bệnh lý thần kinh và chuyển hóa đặc biệt liên quan đến rối loạn ý thức

Bên cạnh các nguyên nhân chấn thương hay đột quỵ thường gặp, rối loạn ý thức còn là biểu hiện lâm sàng then chốt của nhiều bệnh lý thần kinh và chuyển hóa chuyên biệt. Điển hình là bệnh não Wernicke do thiếu hụt vitamin B1 cấp tính, thường gặp ở người nghiện rượu mạn tính hoặc suy dinh dưỡng nặng, gây tam chứng lú lẫn tâm thần, mất điều hòa vận động và liệt vận nhãn. Nếu không được phát hiện và bù thiamine kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành hội chứng Korsakoff không hồi phục hoặc hôn mê.

Tình trạng tăng áp lực nội sọ thứ phát do u não, phù não diện rộng hoặc tắc nghẽn lưu thông dịch não tủy cũng là căn nguyên gây chèn ép thân não và dẫn đến suy sụp tri giác nhanh chóng. Ở trẻ em, viêm não cấp do virus như Herpes simplex hoặc enterovirus có thể khởi phát bằng sốt cao, co giật và hôn mê diễn tiến tối cấp.

Ngoài ra, các tổn thương nhiễm ký sinh trùng như ấu trùng sán dải heo trong nhu mô não, hay rối loạn chức năng nhận thức sau các đợt hóa trị liệu ung thư kéo dài cũng có thể làm suy giảm sự tỉnh táo và khả năng tập trung. Nhận biết mối liên hệ với các bệnh lý này giúp bác sĩ định hướng xét nghiệm chuyên sâu và đưa ra phương án can thiệp trúng đích cho từng người bệnh.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa

Xử trí rối loạn ý thức là một quá trình can thiệp liên tục từ cấp cứu hồi sức ban đầu tại hiện trường, điều trị đặc hiệu tại phòng cấp cứu cho đến chăm sóc phục hồi chức năng thần kinh dài hạn. Mục tiêu tối thượng của điều trị y khoa là bảo vệ tính mạng, ổn định chức năng sinh tồn, hạn chế tối đa các tổn thương não thứ phát và khôi phục hoạt động chức năng của các tế bào thần kinh.

Ngay khi tiếp nhận người bệnh, nguyên tắc hồi sức cấp cứu theo thứ tự ưu tiên đường thở, nhịp thở và tuần hoàn luôn được đặt lên hàng đầu. Bác sĩ sẽ tiến hành khai thông đường thở, đặt ống nội khí quản nếu người bệnh hôn mê sâu có thang điểm Glasgow thấp hoặc mất phản xạ bảo vệ đường thở, đồng thời hỗ trợ thở máy kiểm soát oxy máu và thông khí thỏa đáng. Kiểm soát huyết áp mục tiêu, duy trì đường truyền tĩnh mạch để ổn định huyết động và tư thế đầu cao phù hợp cũng được thực hiện để đảm bảo áp lực tưới máu não tối ưu.

Can thiệp đặc hiệu được chỉ định phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gốc rễ được phát hiện sau chẩn đoán. Trong các trường hợp tổn thương cấu trúc như xuất huyết nội sọ lớn, khối máu tụ chèn ép hoặc thoát vị não đe dọa, phẫu thuật ngoại thần kinh mở sọ giải áp hoặc dẫn lưu não thất có thể được cân nhắc tiến hành khẩn cấp. Đối với đột quỵ nhồi máu não cấp tính trong cửa sổ thời gian vàng, các liệu pháp tái tưới máu mạch não theo quy chuẩn bệnh viện sẽ được áp dụng. Nếu nguyên nhân do nhiễm trùng thần kinh trung ương, liệu pháp kháng sinh hoặc kháng virus phổ rộng sẽ được triển khai. Trường hợp rối loạn ý thức bắt nguồn từ ngộ độc hoặc rối loạn chuyển hóa, bác sĩ sẽ dùng các chất đối kháng đặc hiệu, bù nước điện giải hoặc thực hiện lọc máu cấp cứu theo dõi sát.

Đối với người bệnh có rối loạn ý thức kéo dài chuyển sang trạng thái thực vật hoặc ý thức tối thiểu, quản lý y tế chuyển trọng tâm sang phòng ngừa biến chứng thứ phát do nằm bất động lâu ngày. Các biện pháp bao gồm chống loét do tỳ đè bằng đệm khí và xoay trở tư thế thường xuyên, vỗ rung dẫn lưu đờm để phòng viêm phổi ứ đọng, chăm sóc ống thông bàng quang để tránh nhiễm trùng tiết niệu và đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ qua sonde dạ dày. Ngoài ra, việc phối hợp các bài tập vật lý trị liệu vận động thụ động, kích thích đa giác quan có kiểm soát và theo dõi tiến triển thần kinh định kỳ bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa đóng vai trò nền tảng trong việc hỗ trợ hồi phục tối đa khả năng nhận thức của người bệnh.

Phòng ngừa và giảm nguy cơ

Phòng ngừa rối loạn ý thức tập trung chủ yếu vào việc chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch, ngăn chặn chấn thương vùng đầu và điều trị triệt để các bệnh lý chuyển hóa mạn tính trước khi chúng gây ra tổn thương não bộ.

Trước hết, việc phòng ngừa chấn thương sọ não đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc an toàn sinh hoạt và lao động. Mỗi cá nhân cần luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn khi tham gia giao thông bằng xe máy hoặc xe đạp, thắt dây an toàn khi đi ô tô và tuyệt đối không lái xe sau khi đã sử dụng rượu bia hoặc các chất kích thích có thể làm giảm khả năng phản xạ. Tại nơi làm việc và trong gia đình, đặc biệt là những nhà có người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ, cần bố trí không gian sống an toàn, lắp đặt thanh vịn cầu thang, giữ sàn nhà khô ráo, đủ ánh sáng để giảm thiểu nguy cơ trượt ngã va đập đầu.

Bên cạnh đó, việc quản lý và kiểm soát tốt các bệnh lý tim mạch, chuyển hóa đóng vai trò cốt lõi trong việc phòng ngừa đột quỵ não. Người có bệnh lý nền tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc rung nhĩ cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ theo dõi của bác sĩ chuyên khoa, uống thuốc đúng hướng dẫn và tái khám định kỳ. Việc duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, giảm lượng muối và chất béo bão hòa, tăng cường rau xanh, duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục thể thao đều đặn giúp bảo vệ thành mạch máu não vững chắc.

Ngoài ra, cộng đồng cần hết sức cẩn trọng khi sử dụng các loại thuốc an thần, thuốc ngủ hay thuốc giảm đau tác động lên thần kinh trung ương. Mọi loại thuốc cần được sử dụng theo chỉ định y khoa, tránh tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc không có kiểm soát. Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các dị dạng mạch máu não tiềm ẩn hoặc các rối loạn chuyển hóa âm thầm, từ đó có biện pháp can thiệp phòng ngừa từ xa trước khi xảy ra biến cố suy giảm ý thức.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Rối loạn ý thức là một trong những tình huống báo động đỏ trong y khoa, đòi hỏi người nhà hoặc người chứng kiến phải gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến ngay khoa cấp cứu của bệnh viện gần nhất, không được trì hoãn theo dõi tại nhà.

Cần lập tức tìm kiếm sự trợ giúp y tế khẩn cấp khi người bệnh xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào sau đây:

• Mất tri giác đột ngột, gọi hỏi không biết, không thể đánh thức hoặc lú lẫn, nói nhảm, mất định hướng không gian và thời gian bất ngờ.
• Co giật toàn thân hoặc co giật cục bộ cơ mặt, chân tay.
• Yếu hoặc liệt một bên mặt, méo miệng, yếu liệt tay chân hoặc đi đứng mất thăng bằng đột ngột.
• Đau đầu dữ dội chưa từng có trước đây, nôn vọt hoặc sốt cao kèm cứng gáy.
• Khó thở, thở khò khè ngắt quãng, nhịp tim đập quá nhanh hoặc quá chậm, da tái lạnh, vã mồ hôi nhiều.
• Người bệnh vừa bị chấn thương vùng đầu do té ngã hoặc tai nạn giao thông, kể cả khi ban đầu vẫn tỉnh táo nhưng sau đó dần trở nên lơ mơ, buồn nôn hoặc lú lẫn.

Đối với người cao tuổi mắc các bệnh thoái hóa thần kinh mạn tính như Parkinson hay Alzheimer, nếu người thân nhận thấy sự suy giảm độ tỉnh táo đột ngột, ngủ li bì bất thường hoặc không kiểm soát được tiêu tiểu, cần đưa người bệnh đi khám ngay vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo của nhiễm trùng tiềm ẩn, rối loạn điện giải hoặc thiếu máu não thoáng qua.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho quy trình chẩn đoán, đánh giá lâm sàng hoặc quyết định điều trị của nhân viên y tế có chuyên môn. Rối loạn ý thức bắt nguồn từ nhiều cơ chế bệnh sinh phức tạp và khác biệt sâu sắc ở từng cá thể, do đó không thể áp dụng một công thức chung cho mọi trường hợp.

Khi phát hiện người bị suy giảm hoặc mất ý thức, cộng đồng cần đặc biệt lưu ý những điều cấm kỵ sau để tránh gây nguy hiểm đến tính mạng của người bệnh:

• Tuyệt đối không cố gắng cho người bệnh ăn uống, uống nước đường, vắt chanh hoặc nuốt bất kỳ loại thuốc nào khi họ chưa hoàn toàn tỉnh táo, vì hành động này có thể gây hít sặc thức ăn hoặc chất lỏng vào đường thở dẫn đến suy hô hấp cấp và tử vong do ngạt thở.
• Không lay lắc mạnh vùng đầu cổ của người bệnh, đặc biệt khi nghi ngờ có chấn thương sọ não hoặc chấn thương cột sống cổ, để tránh gây tổn thương tủy sống thứ phát.
• Không tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như bấm huyệt, cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay cho ngửi các loại dầu gió nồng độ đậm đặc vì sẽ làm chậm trễ thời gian vàng cấp cứu chuyên khoa.
• Gia đình không được tự ý mua thuốc an thần, thuốc bổ não hoặc thay đổi liều lượng các thuốc điều trị bệnh mạn tính mà không có chỉ định từ bác sĩ.

Kết luận

Rối loạn ý thức là một hội chứng lâm sàng nghiêm trọng cảnh báo tổn thương trực tiếp hoặc gián tiếp đối với hệ thần kinh trung ương. Dù biểu hiện ở dạng nhẹ như ngủ gà, lú lẫn hay mức độ trầm trọng như hôn mê và trạng thái thực vật, sự thay đổi ý thức luôn đòi hỏi thái độ xử trí khẩn trương và thận trọng. Thời gian can thiệp là yếu tố then chốt giúp cứu sống tế bào não và cải thiện khả năng hồi phục của người bệnh.

Mỗi cá nhân và gia đình cần nâng cao nhận thức về các dấu hiệu cảnh báo sớm, chủ động phòng ngừa chấn thương cũng như quản lý tốt các bệnh lý tim mạch, chuyển hóa nền tảng. Khi phát hiện các biểu hiện nghi ngờ suy giảm tri giác, việc đưa người bệnh đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa có đủ trang thiết bị hồi sức và chẩn đoán hình ảnh là giải pháp duy nhất đảm bảo an toàn tính mạng và hạn chế tối đa di chứng lâu dài.