Quy định tiêm phòng sởi ở nước ta hiện nay và các mốc tiêm quan trọng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Quy định tiêm phòng sởi ở nước ta hiện nay được xây dựng nhằm thiết lập hàng rào miễn dịch vững chắc cho trẻ nhỏ và toàn thể cộng đồng. Việc nắm bắt chính xác độ tuổi, các mốc tiêm chủng cùng loại vắc xin tương ứng là điều cần thiết để bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này.
Tại Việt Nam, tiêm phòng sởi được triển khai đồng thời qua hai hình thức là chương trình tiêm chủng mở rộng miễn phí tại y tế cơ sở và tiêm chủng dịch vụ tự nguyện. Tùy theo độ tuổi và điều kiện cá nhân, phụ huynh có thể lựa chọn phác đồ phù hợp dưới sự hướng dẫn chuyên môn của bác sĩ.
Quy định tiêm phòng sởi ở nước ta hiện nay là gì?
Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút sởi gây ra, lây truyền nhanh chóng qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với dịch tiết mũi họng. Bệnh có khả năng lây lan rất mạnh trong cộng đồng chưa có miễn dịch và dễ gây ra các biến chứng nặng như viêm phế quản phổi, tiêu chảy mất nước, viêm tai giữa, mù lòa hoặc viêm màng não. Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh chủ động và có hiệu quả bảo vệ cao nhất hiện nay. Quy định tiêm phòng sởi tại nước ta quy định chi tiết về thời điểm bắt đầu tiêm vắc xin, khoảng cách giữa các mũi tiêm và đối tượng ưu tiên nhằm đảm bảo tỷ lệ bao phủ miễn dịch đạt ngưỡng an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ bùng phát dịch sởi diện rộng.
Lịch tiêm phòng sởi trong chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, chương trình tiêm chủng mở rộng cung cấp miễn phí vắc xin phòng bệnh sởi cho trẻ em trên toàn quốc. Trẻ đủ 9 tháng tuổi cần được tiêm mũi vắc xin sởi đơn đầu tiên tại các trạm y tế xã phường. Đến mốc 18 tháng tuổi, trẻ được tiêm nhắc mũi thứ hai bằng vắc xin phối hợp sởi và rubella. Việc hoàn thành đủ hai mũi tiêm theo đúng mốc thời gian này giúp cơ thể tạo được kháng thể bảo vệ lâu dài, giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nguy hiểm như viêm phổi hoặc viêm não. Khi xảy ra nguy cơ dịch bệnh bùng phát tại một số địa phương, ngành y tế có thể tổ chức chiến dịch tiêm bổ sung vắc xin sởi cho nhóm trẻ từ 6 tháng đến 9 tháng tuổi hoặc rà soát tiêm vét cho trẻ lớn hơn theo quyết định chuyên môn.
Các phác đồ tiêm vắc xin sởi dịch vụ và dạng phối hợp
Bên cạnh vắc xin trong chương trình mở rộng, người dân có thể lựa chọn các loại vắc xin dịch vụ tại các trung tâm tiêm chủng. Hiện nay có hai nhóm vắc xin chính gồm vắc xin sởi đơn và vắc xin phối hợp phòng sởi, quai bị, rubella. Tùy thuộc vào phác đồ của từng loại vắc xin dịch vụ, mũi tiêm đầu tiên thường được chỉ định khi trẻ đủ 9 tháng tuổi hoặc 12 tháng tuổi. Mũi tiêm nhắc lại thường được thực hiện sau đó theo khoảng cách tối thiểu được nhà sản xuất khuyến cáo, thường là vào giai đoạn trẻ từ 4 đến 6 tuổi hoặc sau mũi một từ vài tháng đến vài năm tùy loại chế phẩm. Việc lựa chọn tiêm chủng dịch vụ mang lại sự linh hoạt về thời gian, đồng thời giúp trẻ phòng ngừa thêm nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong cùng một mũi tiêm phối hợp.
Quy định và khuyến cáo tiêm vắc xin sởi đối với người lớn
Không chỉ trẻ nhỏ, người trưởng thành chưa từng mắc bệnh sởi hoặc chưa tiêm đủ hai mũi vắc xin trong quá khứ cũng thuộc diện khuyến nghị tiêm phòng. Đặc biệt, phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đang chuẩn bị mang thai cần hoàn thành phác đồ vắc xin phối hợp trước khi thụ thai tối thiểu từ 1 đến 3 tháng tùy theo tư vấn y khoa, bởi vắc xin sởi là vắc xin sống giảm động lực và chống chỉ định trong thai kỳ. Ngoài ra, nhân viên y tế, giáo viên mầm non, người làm việc tại môi trường công cộng đông đúc hoặc những người sống tại vùng có ổ dịch sởi lưu hành cũng cần được kiểm tra miễn dịch và tiêm bổ sung để ngăn chặn chuỗi lây truyền trong cộng đồng.
Quy trình khám sàng lọc và theo dõi an toàn sau tiêm
Trước khi tiêm, người được tiêm chủng phải trải qua bước khám sàng lọc do bác sĩ thực hiện để đánh giá tình trạng sức khỏe hiện tại, tiền sử dị ứng và các bệnh lý mạn tính. Sau khi tiêm vắc xin, người tiêm cần ở lại theo dõi tại cơ sở y tế tối thiểu 30 phút để kịp thời xử trí các phản ứng quá mẫn nếu có. Khi trở về nhà, gia đình cần tiếp tục theo dõi sát sao thân nhiệt, vị trí vết tiêm, nhịp thở, tình trạng ăn uống và giấc ngủ trong vòng ít nhất 24 đến 48 giờ tiếp theo. Không được tự ý đắp bất kỳ loại lá cây hay thuốc bôi nào lên vết tiêm để tránh nhiễm trùng mô mềm.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho chỉ định của bác sĩ khám sàng lọc. Vắc xin phòng sởi là vắc xin sống giảm động lực, chống chỉ định cho phụ nữ đang có thai và người suy giảm miễn dịch nặng. Luôn tuân thủ hướng dẫn theo dõi sau tiêm tại cơ sở y tế và liên hệ ngay với cơ sở khám chữa bệnh khi có dấu hiệu bất thường.
Tóm tắt
Chủ động nắm rõ các quy định tiêm phòng sởi giúp cha mẹ bảo vệ trẻ nhỏ và xây dựng lá chắn miễn dịch vững chắc cho cộng đồng. Tiêm đúng mốc thời gian và đầy đủ số mũi là biện pháp hữu hiệu nhằm ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Khi có bất kỳ thắc mắc nào về tiền sử bệnh lý hoặc thời điểm tiêm chủng, người dân nên trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để được hướng dẫn phù hợp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Trẻ bị trễ lịch tiêm vắc xin sởi theo quy định thì phải làm sao?
Trẻ đã bỏ lỡ lịch tiêm không cần phải bắt đầu lại từ đầu. Cha mẹ hãy đưa trẻ đến trạm y tế hoặc cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ đánh giá và thực hiện tiêm bổ sung mũi vắc xin sởi càng sớm càng tốt.
Những trường hợp nào cần tạm hoãn tiêm phòng sởi?
Trẻ bị sốt vừa hoặc cao, đang mắc các bệnh nhiễm trùng cấp tính hoặc có tình trạng suy giảm miễn dịch nặng cần được bác sĩ khám sàng lọc cẩn thận để tạm hoãn hoặc chỉ định tiêm tại cơ sở phù hợp.
Người lớn có cần tiêm vắc xin phòng bệnh sởi không?
Người lớn chưa từng mắc sởi hoặc chưa tiêm đủ vắc xin lúc nhỏ vẫn nên tiêm phòng, đặc biệt là phụ nữ chuẩn bị mang thai và nhân viên y tế, nhằm củng cố miễn dịch và tránh lây nhiễm.
Các phản ứng thông thường sau khi tiêm vắc xin sởi là gì?
Sau tiêm, trẻ có thể sốt nhẹ, sưng đỏ tại chỗ tiêm hoặc phát ban nhẹ tự hết sau vài ngày. Nếu trẻ sốt cao liên tục, khó thở hoặc quấy khóc kéo dài, gia đình cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
Phụ nữ chuẩn bị mang thai cần tiêm phòng sởi trước bao lâu?
Phụ nữ nên hoàn thành việc tiêm vắc xin phòng sởi trước khi có thai tối thiểu ba tháng, hoặc ít nhất một tháng theo tư vấn của bác sĩ, tuyệt đối không tiêm khi đang mang thai.
