Bệnh quai bị bao lâu thì hết sưng tuyến mang tai?

Quai bị bao lâu thì hết sưng là gì?

Bệnh quai bị, hay còn gọi là viêm tuyến mang tai dịch tễ, là bệnh nhiễm trùng cấp tính do Paramyxovirus gây nên. Virus lây truyền trực tiếp từ người sang người qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần. Sau khi xâm nhập vào niêm mạc đường hô hấp trên, virus nhân lên và di chuyển vào máu, từ đó định vị chủ yếu tại các tuyến nước bọt, đặc biệt là tuyến mang tai nằm ở vị trí trước và dưới vành tai. Phản ứng viêm tại chỗ làm tắc nghẽn các ống dẫn tuyến, ứ đọng dịch tiết và dẫn đến hiện tượng sưng phù mô mềm quanh góc hàm. Tình trạng sưng này không chỉ gây mất cân đối khuôn mặt tạm thời mà còn tạo ra cảm giác đau nhức khi nhai, nuốt thức ăn. Quai bị có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở trẻ em và thanh thiếu niên chưa được tiêm phòng vắc xin.

Diễn tiến thời gian sưng tuyến mang tai ở người mắc quai bị

Trong diễn tiến tự nhiên của bệnh quai bị, triệu chứng sưng tuyến mang tai thường xuất hiện sau giai đoạn ủ bệnh và khởi phát với các dấu hiệu sốt nhẹ, mệt mỏi, đau nhức mình mẩy. Tuyến nước bọt mang tai có thể sưng to rõ rệt trong khoảng một đến ba ngày đầu tiên, làm biến dạng góc hàm và khiến người bệnh cảm thấy căng tức, đau khi nuốt hoặc há miệng.

Hiện tượng sưng viêm có thể bắt đầu ở một bên rồi lan sang bên đối diện sau từ một đến hai ngày, hoặc sưng đồng thời cả hai bên. Kích thước vùng sưng thường đạt đỉnh điểm vào ngày thứ ba hoặc thứ tư, sau đó bắt đầu giảm dần. Ở đa số các trường hợp không có biến chứng, phản ứng viêm sẽ thuyên giảm rõ rệt từ ngày thứ năm trở đi và tuyến mang tai xẹp trở lại bình thường trong khoảng từ bảy đến mười ngày. Một số ít trường hợp người lớn hoặc người có phản ứng viêm mạnh có thể mất khoảng mười đến mười bốn ngày để vùng mang tai hoàn toàn hết cảm giác sượng cứng.

Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ giảm sưng tuyến mang tai

Thời gian để vùng mang tai hết sưng nhanh hay chậm chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau. Thể trạng miễn dịch của người bệnh đóng vai trò tiên quyết trong việc ức chế sự nhân lên của virus quai bị. Trẻ nhỏ thường có xu hướng phục hồi nhanh hơn người trưởng thành do phản ứng viêm tại mô tuyến mang tai ít rầm rộ hơn.

Bên cạnh đó, mức độ tổn thương thực thể cũng quyết định tiến trình hồi phục. Những người chỉ bị sưng viêm khu trú một bên tuyến mang tai thường có thời gian hết sưng ngắn hơn so với người bị viêm đồng thời cả hai bên kèm theo sưng tuyến dưới hàm hoặc tuyến dưới lưỡi. Ngoài ra, việc nghỉ ngơi hoàn toàn tại giường, kiêng vận động thể lực mạnh trong những ngày đầu và áp dụng chế độ chăm sóc dinh dưỡng đúng cách sẽ tạo điều kiện cho hệ miễn dịch loại bỏ tác nhân gây bệnh sớm, từ đó rút ngắn thời gian sưng viêm mô mềm quanh góc hàm.

Biện pháp hỗ trợ giảm sưng đau tuyến mang tai an toàn tại nhà

Quai bị là bệnh do virus gây ra nên hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu tiêu diệt căn nguyên. Mục tiêu chính trong giai đoạn tuyến mang tai sưng to là xoa dịu cảm giác khó chịu và phòng ngừa nhiễm khuẩn thứ phát. Người bệnh có thể áp dụng biện pháp chườm mát nhẹ nhàng bên ngoài má trong giai đoạn đầu để làm dịu cơn đau rát, hoặc chườm ấm ở các ngày sau để kích thích tuần hoàn lưu thông máu giúp giảm cảm giác co cứng cơ nhai.

Chế độ ăn uống cần chuyển sang các món mềm, lỏng như cháo loãng, súp dinh dưỡng, canh hầm nhằm hạn chế tối đa việc vận động khớp thái dương hàm. Tránh tuyệt đối các thực phẩm có vị chua cay đậm như chanh, giấm, ớt vì chúng kích thích tuyến nước bọt tăng tiết đột ngột, gây căng tức và đau quặn tại tuyến mang tai đang viêm. Vệ sinh họng miệng hàng ngày bằng nước muối sinh lý giúp ngăn chặn vi khuẩn khoang miệng xâm nhập ngược dòng vào ống dẫn tuyến nước bọt.

Dấu hiệu cảnh báo biến chứng cần được bác sĩ thăm khám sớm

Mặc dù viêm tuyến mang tai thường tự thoái triển lành tính sau hơn một tuần, virus quai bị vẫn có khả năng xâm lấn sang các cơ quan khác trong cơ thể. Người bệnh và thân nhân cần theo dõi sát các phản ứng toàn thân để nhận diện sớm các biến chứng nguy hiểm. Biến chứng thường gặp ở nam giới sau tuổi dậy thì là viêm tinh hoàn, thường biểu hiện bằng tình trạng tinh hoàn sưng to một bên, đau buốt dữ dội kèm sốt cao trở lại sau khi tuyến mang tai đã bắt đầu xẹp.

Ở nữ giới, tình trạng viêm buồng trứng có thể gây đau quặn bụng dưới nhưng tỷ lệ ít gặp hơn. Một biến chứng nguy hiểm khác là viêm màng não vô khuẩn, được biểu hiện qua các cơn đau đầu dữ dội, nôn vọt, cứng gáy và li bì. Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu sốt cao dai dẳng, nôn ói nhiều, đau nhức bìu hoặc rối loạn tri giác, người bệnh cần được chuyển ngay tới cơ sở y tế có chuyên khoa truyền nhiễm để bác sĩ thăm khám và can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin cung cấp nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh vì kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với virus quai bị. Không đắp các loại cao dán, lá thuốc chưa qua kiểm chứng lên vùng mang tai sưng. Khi sử dụng bất kỳ loại thuốc hạ sốt giảm đau nào, cần tuân thủ hướng dẫn chuyên môn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Tóm tắt

Thời gian hết sưng khi mắc quai bị thường dao động trong khoảng từ bảy đến mười ngày nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách. Bệnh nhân cần tuân thủ chế độ cách ly, nghỉ ngơi tại chỗ và giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ. Mọi bất thường phát sinh đều cần được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra trực tiếp để ngăn ngừa rủi ro lâu dài đối với sức khỏe sinh sản và thần kinh.