Phân biệt sốt virus và sốt xuất huyết qua các dấu hiệu thường gặp

Phân biệt sốt virus và sốt xuất huyết

Sốt virus là thuật ngữ chỉ tình trạng sốt do các loại virus thông thường xâm nhập vào cơ thể, chủ yếu lây qua đường hô hấp hoặc tiêu hóa như rhinovirus, adenovirus, enterovirus hay virus cúm. Bệnh thường tiến triển rầm rộ nhưng lành tính, thuyên giảm rõ rệt sau 5 đến 7 ngày chăm sóc đúng cách.

Trong khi đó, sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền qua trung gian muỗi vằn Aedes aegypti đốt người mang mầm bệnh. Khác với sốt virus nói chung, sốt xuất huyết có cơ chế bệnh sinh phức tạp với nguy cơ tăng tính thấm thành mạch, thoát huyết tương và sụt giảm tiểu cầu nghiêm trọng. Nếu không được chẩn đoán và theo dõi sát chỉ số máu, sốt xuất huyết có thể dẫn đến trụy tim mạch, suy đa cơ quan và xuất huyết nội tạng đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Đặc điểm cơn sốt và triệu chứng khởi phát ban đầu

Sốt virus thông thường thường khởi phát với biểu hiện sốt vừa hoặc sốt cao từng cơn, đi kèm các phản ứng viêm long đường hô hấp trên như hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, ho và đau rát họng. Toàn thân người bệnh có thể mỏi mệt nhẹ hoặc ê ẩm các khớp nhưng không quá nghiêm trọng. Sau khoảng 3 đến 5 ngày, cơn sốt có xu hướng dịu dần khi cơ thể tạo kháng thể đẩy lùi mầm bệnh.

Trái lại, sốt xuất huyết Dengue thường khiến người bệnh sốt cao đột ngột từ 39 đến 40 độ C, khó hạ thân nhiệt dù đã dùng thuốc hạ sốt thông thường. Bệnh nhân sốt xuất huyết thường kèm theo cảm giác nhức đầu dữ dội, đặc biệt là đau nhức hốc mắt và đau cơ khớp toàn thân rất nặng nề. Triệu chứng viêm long đường hô hấp ở sốt xuất huyết thường không rõ rệt như sốt virus.

Biểu hiện phát ban và dấu hiệu xuất huyết dưới da

Ở sốt virus, phát ban thường xuất hiện muộn hơn, chủ yếu là các nốt hồng ban mịn, rải rác trên da, mờ đi khi dùng tay ấn vào và nhanh chóng lặn đi khi hết sốt mà không để lại vết thâm. Hiện tượng xuất huyết tự nhiên hầu như không xảy ra trong các trường hợp sốt virus thông thường.

Ngược lại, sốt xuất huyết Dengue có thể gây ra các chấm xuất huyết dưới da dạng chấm đỏ li ti không biến mất khi căng da, kèm theo vết bầm tím tự nhiên trên tay chân. Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể xuất hiện chảy máu chân răng, chảy máu cam hoặc kinh nguyệt ra nhiều bất thường ở nữ giới. Đây là hệ quả trực tiếp của tình trạng giảm tiểu cầu và tổn thương thành mao mạch do virus Dengue gây ra.

Giai đoạn nguy hiểm và các dấu hiệu cảnh báo cần nhập viện

Giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh là thời điểm người mắc sốt xuất huyết dễ chuyển nặng nhất. Đáng chú ý, đây lại là lúc thân nhiệt của người bệnh có thể đã hạ sốt, khiến nhiều người lầm tưởng bệnh đã thuyên giảm. Lúc này, hiện tượng thoát huyết tương qua thành mạch có thể dẫn đến tụt huyết áp, sốc và suy tạng.

Những dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết nặng bao gồm đau bụng dữ dội ở vùng hạ sườn phải, nôn ói liên tục, mệt lả li bì, bứt rứt, tiểu ít, tay chân lạnh ẩm hoặc nôn ra máu và đi ngoài phân đen. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nào kể trên, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để xử trí cấp cứu kịp thời, tránh nguy hiểm đến tính mạng.

Nguyên tắc theo dõi và chăm sóc tại nhà

Cả sốt virus và sốt xuất huyết chưa có thuốc điều trị đặc hiệu diệt virus, nguyên tắc can thiệp chủ yếu là điều trị hỗ trợ triệu chứng và theo dõi chặt chẽ. Người bệnh cần nghỉ ngơi tuyệt đối tại phòng thoáng khí, mặc đồ rộng rãi và chườm ấm các vị trí có mạch máu lớn để hỗ trợ tản nhiệt.

Bù nước và điện giải là yếu tố then chốt, ưu tiên dùng dung dịch oresol pha đúng thể tích theo hướng dẫn, kết hợp nước lọc, nước trái cây hoặc cháo loãng. Việc dùng paracetamol để hạ sốt cần tuân thủ đúng khoảng cách thời gian và liều lượng theo cân nặng dưới sự tư vấn của nhân viên y tế. Người bệnh cần đi xét nghiệm công thức máu định kỳ để theo dõi sát chỉ số tiểu cầu và dung tích hồng cầu hematocrit.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho chẩn đoán chuyên môn hoặc chỉ định từ bác sĩ. Khi bị sốt, người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc hạ sốt nhóm kháng viêm không steroid như aspirin hoặc ibuprofen vì có thể gây xuất huyết dạ dày nghiêm trọng. Không tự ý truyền dịch tại nhà khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Mọi trường hợp sốt cao kéo dài hoặc có dấu hiệu mệt mỏi bất thường đều cần được thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín.

Tóm tắt

Phân biệt sốt virus và sốt xuất huyết Dengue đòi hỏi sự quan sát cẩn trọng trong suốt tiến trình phát triển của bệnh. Việc thăm khám sớm, thực hiện xét nghiệm công thức máu và tuân thủ hướng dẫn theo dõi từ nhân viên y tế là biện pháp an toàn nhất để bảo vệ sức khỏe, phòng ngừa biến chứng nặng.