Nội thần kinh gồm những bệnh gì và khi nào nên đi khám?

Nội thần kinh là gì?

Chuyên khoa nội thần kinh phụ trách việc đánh giá toàn diện chức năng của hệ thần kinh trung ương và ngoại biên. Khác với ngoại thần kinh vốn can thiệp bằng các thủ thuật mổ xẻ, nội thần kinh tập trung vào việc quản lý bệnh lý thông qua thuốc, điều chỉnh lối sống, phục hồi chức năng và theo dõi tiến triển bệnh lý theo thời gian.

Phạm vi điều trị của nội thần kinh rất rộng lớn, bao quát từ các bệnh lý mạch máu não, bệnh thoái hóa mạn tính, rối loạn vận động, các bệnh tự miễn của hệ thần kinh cho đến những hội chứng đau dây thần kinh cục bộ. Do cấu trúc của hệ thần kinh vô cùng tinh vi và chi phối hầu hết mọi hoạt động sống của cơ thể, việc phát hiện sớm những tổn thương nội thần kinh có ý nghĩa quyết định trong việc ngăn ngừa tàn phế và duy trì chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Các nhóm bệnh lý phổ biến thuộc chuyên khoa nội thần kinh

Khoa nội thần kinh tiếp nhận và quản lý điều trị rất nhiều bệnh lý đa dạng của hệ thần kinh trung ương và ngoại biên. Nhóm bệnh mạch máu não chiếm tỷ lệ cao, bao gồm đột quỵ thiếu máu cục bộ, xuất huyết não và các cơn thiếu máu não thoáng qua. Đây là những tình trạng có thể để lại di chứng nặng nếu không được theo dõi và phục hồi đúng cách.

Bên cạnh đó, các bệnh lý thoái hóa thần kinh như bệnh Parkinson, sa sút trí tuệ hay bệnh Alzheimer cũng là trọng tâm của chuyên khoa này. Nhóm bệnh rối loạn co giật như động kinh, cùng các hội chứng đau đầu như đau nửa đầu migraine và đau đầu căng thẳng mạn tính cũng thuộc diện thăm khám thường xuyên. Ngoài ra, chuyên khoa còn điều trị các bệnh thần kinh ngoại biên, bệnh nhược cơ, xơ cứng rải rác và viêm dây thần kinh.

Thời điểm người bệnh nên chủ động đi khám nội thần kinh

Hệ thần kinh chi phối toàn bộ cảm giác, vận động và nhận thức. Người bệnh nên thu xếp đến cơ sở y tế khi xuất hiện những cơn đau đầu dữ dội, đau đầu tăng dần theo thời gian hoặc đau đầu kèm buồn nôn và nhìn mờ. Tình trạng chóng mặt kéo dài, mất thăng bằng khi đi lại, hoa mắt hoặc cảm giác quay cuồng cũng là dấu hiệu thường gặp.

Các rối loạn vận động và cảm giác như tê bì đầu chi, yếu tay chân, run tay khi nghỉ ngơi, co giật cơ hoặc cứng cơ cũng cần được bác sĩ nội thần kinh kiểm tra. Ngoài ra, việc suy giảm trí nhớ nhanh chóng, giảm khả năng tập trung, rối loạn giấc ngủ mạn tính hoặc thay đổi tính khí bất thường cũng là những lý do quan trọng để đi khám chuyên khoa sớm.

Quy trình khám và các kỹ thuật chẩn đoán thường dùng

Một quy trình thăm khám nội thần kinh thường bắt đầu bằng việc khai thác tiền sử bệnh, triệu chứng khởi phát và thói quen sinh hoạt. Bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng thần kinh toàn diện, bao gồm kiểm tra 12 đôi dây thần kinh sọ não, đánh giá trương lực cơ, sức cơ, phản xạ gân xương, chức năng cảm giác nông sâu và khả năng phối hợp động tác.

Để xác định chính xác tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định các thăm dò cận lâm sàng hiện đại. Chụp cộng hưởng từ MRI và chụp cắt lớp vi tính CT giúp quan sát chi tiết cấu trúc não bộ và cột sống. Đo điện não đồ giúp phát hiện các sóng bất thường trong bệnh động kinh. Đo điện cơ hỗ trợ chẩn đoán tổn thương dây thần kinh ngoại biên và cơ bắp. Một số trường hợp có thể cần chọc dò dịch não tủy hoặc xét nghiệm máu chuyên sâu.

Nguyên nhân gây bệnh và biện pháp chăm sóc hệ thần kinh

Các bệnh lý hệ thần kinh có thể xuất hiện do sự kết hợp của nhiều yếu tố như lão hóa tự nhiên, di truyền, nhiễm trùng, chấn thương hoặc các bệnh lý chuyển hóa như đái tháo đường và tăng huyết áp. Thói quen sinh hoạt ít vận động, căng thẳng tâm lý kéo dài và lạm dụng chất kích thích cũng làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào thần kinh.

Để hỗ trợ phòng ngừa và kiểm soát bệnh, mỗi người nên duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng, kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu. Việc tập luyện thể dục vừa sức hàng ngày, ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái có ý nghĩa rất lớn đối với sức khỏe não bộ. Khi đã được chẩn đoán mắc bệnh nội thần kinh, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị lâu dài của bác sĩ và tái khám định kỳ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục y khoa và tham khảo tổng quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc an thần hoặc các loại thuốc hướng thần khi chưa có chỉ định y khoa. Khi xuất hiện dấu hiệu méo miệng, yếu liệt nửa người hoặc co giật dữ dội, cần gọi cấp cứu ngay lập tức.

Tóm tắt

Chuyên khoa nội thần kinh giữ vai trò then chốt trong việc bảo vệ hệ thống thần kinh trung ương và ngoại biên. Khi xuất hiện các xáo trộn kéo dài như đau đầu, chóng mặt hoặc suy giảm trí nhớ, người bệnh không nên chủ quan chịu đựng. Việc chủ động gặp bác sĩ chuyên khoa giúp tìm đúng căn nguyên, can thiệp đúng thời điểm và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài.